Yazar:
Isaac Bashevis Singer
Çevirmen:
Mehmet Harmancı
Yorumlar ve İncelemeler
Secemiyorsak, gerçek bir seçenek yok demektir.Edebiyat
Sadece kitabın ismine baktığımda, birbirine düşman birkaç kişinin mücadelesini okuyacağımı sanıyoruz. Ancak, durumun göründüğünden çok daha farklı olduğunu kısa bir süre sonra anlıyoruz. Bir de orijinal ismine bakalım: "Enemies, A Love Story"—"Düşmanlar, Bir Aşk Hikâyesi".
Görünürde aşk var, peki kime karşı? O zaman karakterlere bakalım. Kitapta üç kadın ve bir adam var. İlk bakışta, üç kadının bir adam için entrikalar çevirdiği bir hikâye gibi gelebilir. Belki pazarlama açısından böylesi daha ilgi çekici olurdu. Ama bu, eserin ruhuna ihanet etmek de olurdu. Çünkü kitap tam olarak bunun üzerine kurulu değil. Kitap, düşmanları tarafından kuşatılmış Herman’ın mutsuz hayat hikâyesi.
Herman Broder, Holokost’tan sağ çıkmış bir Yahudi. Ama savaştan sağ kurtulmak, hayatı yaşadığı anlamına gelmiyor. Geçmişi, korkuları ve yalanları arasında sıkışıp kalmış biri. Hayatındaki üç kadın da, aslında onun farklı yönlerini temsil ediyor. Herman, savaş sırasında onu saklayan Polonyalı hizmetçisi Yadwiga’ya minnet borcu duyduğu için onunla evlenmiş. Ama Yadwiga, ne yaparsa yapsın Herman tarafından sevilecek biri değil. Cahil, geleneksel, bakımsız ve hatta yer yer görgüsüz olduğu vurgulanan bu kadın, Herman için tüm sorumlulukları ve geçmişin ağırlığını simgeliyor. Sevmeden, sadece bir zorunluluk gibi onunla yaşamaya devam ediyor. Herman, Yadwiga’nın temsil ettiği yükten kaçmak için, tam zıttı bir kadına sığınıyor: Masha. Tutkulu, dengesiz, heyecanlı ve arzulu bir kadın. Tıpkı Herman gibi savaşın yaralarını taşıyor, bu yüzden onu en iyi anlayan kişi de o. Ama onu en çok incitebilecek kişi de o. Masha’nın şu cümlesi, aslında tüm insan doğasını özetliyor: "Hepimiz Nazi’yiz. Fırsat olsa Yahudiler de aynısını yapardı." Savaş, insanlara ne yaptırır? Masumiyet diye bir şey gerçekten var mı?
Isaac Bashevis Singer kitaplarını Yiddiş dilinde yazmış Nobel Ödüllü bir yazardır. Bu dili konuşan insan sayısı her ne kadar çok az olsa da yazar kitaplarını Polonya’da yaşadığı günlerde anılaşan insanların hayaletlerine ithafen yazmıştır. Bu romanını diğer romanlarından ayıran en belirgin özelliği Amerika'da geçen ilk romanı olmasıdır. Yazar bu romanı Amerika'da 30 yıl yaşadıktan sonra yazar. Romanları dışında yazarın hikâyeciği de ön plandadır. Yazar hikâyelerinde genellikle iyiyi kötüyü, inancı kuşkuyu, sabrı ihaneti, cinsel sevginin getirdiği üzüntü ve neşeyi, kuşakların anlaşamaması gibi konuları ele alır.
Bireysel anlamda kitap Herman Broder isimli Yahudi bir sığınmacının hayatı ve aşkları üzerineyken daha geniş anlamda ise Nazi soykırımından kurtulan Yahudilerin kendi aralarındaki ilişkiler, topluma yeniden uyum süreçleri ve İkinci Dünya Savaşı sırasında yaşadıkları acı tecrübelerdir. Kitaptaki tüm ana ve yan karakterlerin hepsi bu kategoriye girmektedir.
Ana karakterimiz Polonyalıdır ve Hitler rejimi sırasında eşi ve çocuklarının öldürüldüğünü öğrenir, sonrasında üç yıl bir samanlıkta fare gibi saklanmak zorunda kalır. Ona bu süreçte yardım eden Yadwiga isimli kadını savaş sonrasında beraberinde New York'a götürür ve orada onunla evlenir. Her şey yolunda giderken Herman, Masha adında bir kadına âşık olur (ki o da kendisi gibi bir Yahudi sığınmacıdır). Böylece Herman iki kadınla birlikte iki farklı hayat yaşamaya başlar. İşler karışmaya başlamışken Herman'ın öldüğünü sandığı ilk eşi ortaya çıkar. Bundan sonra Herman için her şey karmakarışık bir hâl almaya başlar ve okur karakterimizin bu üç kadın arasındaki ikilemine şahit olur. Hangisini seçme konusunda ciddi sıkıntılara girer. Kitabın orijinal ismi, Düşmanlar: Bir Aşk Hikâyesi olsa da burada gerçek bir
İnceleme
Yerimizi alıyor ve 2. Dünya savaşı sonrasına , hayatta kalan yahudilere misafir oluyoruz . Yazarın kendisi de bir yahudi ve yidiş dilini konuşup yazabilen bir gazeteci bu yüzden kitabında da otobiyografik öğelerin var olduğunu düşünüyorum .2 Dünya Savaşı hepimizin bildiği gibi insanların insan olmaktan utandığı zamanlar ve hiç geçmeyecek acılar içeriyor, Kitabın baş karakteri Herman da savaştan kaçmayı başaran , savaş esnasında da hizmetçilerinin samanlığında saklanan bir adam ; Hayat saklandığı yıllar içinde Herman’ın ruhunu birer birer ölen yahudiler gibi çekmiş . Herman da savaştan sonra hayatta kalmış ve onu samanlığında saklayan kadınla birlikte Amerika’ya , özgürlüklerine , kurtuluş biletlerine gittiklerini sanarak yola çıkmışlardır , Karısı Yadwiga İngilizce bilmeyen , dünyayla çok da ileitişimi olmayan , saf olarak tanımlayabileceğimiz bir köylü kızıdır . Herman ise bir hahamın yanında çalışan işine karşı çok da tutkulu olmasa da göçmen olmanın zorluklarını bildiğinden çalışmaya devam eden ve bir sürü okuma yapan bir işçidir , Heraman ‘ın aşk hayatı ise iş hayatı kadar basit ve monoton geçmemektedir , karısı Yadwiga’yı Masha adında yine bir göçmen kızıyla aldatıyordur , Yadwiga ile ilişkisindeki ilgisizliği Masha ‘ya karşı tam tersi yöndedir ; Tutkulu ve bir birlerine bağlı iki aşıktırlar , Masha’yal yapılan kaçamakların tek heyecan noktası olan Herman’ın tek düze hayatı ; Savaşta çocuklarıyla kuruşuna dizilen ve öldüğü söylenen karısı Tamara’nın yaşadığı haberiniyle tamamen değişir . Karakterleri büyük iç hesaplaşmaları ve sorgulamalar bekliyordur . Kitabın alt metni de aslında aynı savaş gibi yıkıcı bir darbe gören insan ruhunun hastalandığı ; Bu dünyayı eskisi gibi göremeyeceği ve nefes alışının bile değişebileceğini anlatmaktadır .
Kitabın şu
“Eminim ki Yiddiş dili konuşan milyonlarca ceset bir gün mezarlarından kalkacaklar ve bunların ilk sorusu şu olacaktır…Yiddiş dilinde hiç yeni bir kitap var mı?”
“New York’ta Nazilerin dolaşmakta oldukları kuşkusuzdu. Müttefikler çeyrek milyon ‘Küçük Nazi’ için genel af çıkartmışlardı. Katilleri yargılama sözleri daha en başından beri yalandı. Kim kimi yargılayacaktı? Bu adalet yalancılıktan başka bir şey değildi. Kendini öldürme yürekliliğini gösteremeyen Herman gözlerini kapatmalı, kulaklarını tıkamalı, zihnini örtmeli, bir solucan gibi yaşamalıydı.”
Kurtuluşun ardından Amerika’ya göçmüş Yahudiler.
Bir daha ayakları hiç yere basmamış gibi…Yalnızca bedenlerini kurtarabilmişler sanki…
Çok sarsıcı. Ve anlaşılmaz.
Reklam
Yazar Hakkında
Isaac Bashevis SingerYazar · 12 kitap
1904'te Polonya'da doğdu. Babası ve büyükbabası hahamdı, kendisi de Varşova'da hahamlık eğitimi aldı. 1935'te ABD'ye göç etti ve New York'ta yayınlanan Jewish Daily Forward gazetesinde muhabir ve köşe yazarı olarak çalıştı. İlk yazılarını İbranice kaleme alan Singer, sonraları Yidiş yazmaya başladı. Spinoza, Gogol ve Dostoyevski'nin yapıtlarının yanı sıra, Yahudi kültürünün özünü içeren Kabala ve Talmud'dan etkilendi. Geleneklere bağlılık ile yenilikçilik, dini inanç ile laik düşünce arasındaki çatışma, onun öykü ve romanlarının başlıca temasıdır. Edebiyat çevrelerince yirminci yüzyılın en önemli öykü yazarlarından biri olarak kabul edilen Singer, 1991 yılında öldü.
