Felsefi Risaleler
Ya'kub B. İshak El-KindiDelillerFelsefe
Ruh olmadan bedeni yönetmek mümkün olmadığı gibi beden üzerinde etkisi görülmedikçe de ruhun varlığını anlamak mümkün değildir. Görünen âlem de böyledir; görünmeyen bir alem olmadan onu yönetmek imkansızdır. Görünmeyen âlemi anlamak ise ancak bu âlemde onun varlığını gösteren nesneler dünyasını inceleyip tanımaktan geçer. Zira bu âlemdeki her şey Allah'ın varlığı için birer tanık durumundadır.
Kindi-Üzüntüyü Yenmenin Çareleri Dosyası 3: AforizmalarFelsefe
Şüphesiz sebebi bilinmeyen hiçbir acının şifâsı da yoktur. sf 476
…tabiattan kendinde olmayanı istemiş oluruz. Hâlbuki tabiatta olmayanı isteyen kimse var olmayanı istemiş olur. Var olmayanı isteyen arzusunu gerçekleştiremez. İsteğini gerçekleştiremeyen kimse de mutsuz olur. sf 478
Çünkü elde edemediklerine ve var olmayan şeylere üzülen kimsenin bu üzüntüsü asla bitmez; zira o hayatının her aşamasında bir sevdiğini yitirmek ve bir arzusunu gerçekleştirememek durumunda kalacaktır. sf 480
Yaşantısına ters düşen her şeyi bir eksiklik ve musibet sayar.
Cisim olmasi açısından bedenimiz cisim olan her şeyle ortaktır.
Ruhumuz ise kişiliğimizdir.
Çünkü biz bedenimizle değil, ruhumuzla biziz. 482
Belki de gerçekleştiğinde üzüntü vereceğinden korktuğumuz şey bizi etkilemeyecektir.
Başkalarının ortak olmadığı, diğerlerinin değil de yalnız bize ait şeylere gelince onlar bizim psikolojik güç ve değerlerimizdir.
O halde üzüntü tabiî değil ârızî bir haldir. Zira görüyoruz ki malı mülkü elinden alınan insan üzüldüğü halde o mala hiç sahip olmayanlar asla üzgün değildir.
Kendisine bir emanet bırakılan kimsenin onu kendi malı sanması şükür dışı bir anlayıştır.
Çünkü her kaybolanın yerine geçen bir başka şey vardır.
Çünkü elde kalanları düşünmek musibetlere karşı bir tesellidir.
kendi dışındaki varlıkları edinmeyen kimse…
Gerçekte biz üzülmeme direncimizi yitirdiğimize üzülmeliyiz; çünkü bu aklın özelliğidir. Bize üzüntü veren şeylerin yokluğuna üzülmek ise cehaletin özelliğidir.
YEK
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
Haklı olarak Kindî, birtakım hayal ve kuruntularla avunan, fakat beklentisi gerçekleşmeyince de üzülerek mutsuzluğa davetiye çıkaranlara şu tavsiyede bulunmaktadır: "Görüp dokunmadan önce, sahip olduğumuz şeylerin hayaliyle avunmamalıyız. Elimizden çıktıktan sonra da artık üzülmemeli ve düşüncemizde onlara yer vermemeliyiz." Krallara yaraşan bir anlayış şeklinde nitelediği bu tavsiyeden sonra, gâyet gerçekçi bir tavırla; "İstediğimiz olmadıysa olanı istemeli, olanla yetinmeli ve böylece üzüntünün devamındansa sevincin devamını sağlamalıyız." demektedir.
...Kindi ise meteorolojik olaylarız modern bilimde olduğu gibi açıklamaktadır. O, "Isıtılan her cisim ısıtılmazdan önceki yerden daha geniş yer kaplar ve soğuyan her cisim de önceki bulunduğu yerden daha az yer kaplar" diyerek "genleşme kanunu"nu ilk defa açık ve seçik ortaya koymuştur. Buna göre yeryüzünden soğuk hava tabakasıyla karşılaşmadı sonucunda hacmi küçülerek yoğunlaşır ve yağmur olarak yeryüzüne iner...
Ona göre nefsin maddî tutkulardan kurtulması, her türlü kir ve pastan arınıp kemâle ermesi de ancak insanın kendini ilme ve düşünceye vermesiyle mümkün olacaktır. İşte böyle bir kimseye gayb âleminin kapıları açılır, tüm varlığın sırrına vakıf olur; hatta insanların içinden geçeni dahi bilir. Çünkü maddi olan her şeyden uzaklaşarak arınan insan, Allah'ın kuvvet ve kudretinden bir çeşit pay almış olur. Nefis henüz bedene bağımlı iken teemmül ve tefekkür sayesinde bu kadar yetkinleşirse, Yaratıcı'nın bulunduğu ebedî âleme intikâl ettiği zaman neler olmaz ki!...
Yine hatırda tutmalıyız ki, ortak menfaatlerden olup da elimizde bulunan her şey, nimeti yaratan şânı yüce Allah'ın bize verdiği bir emanettir ve O, dilediği zaman emanetini geri alıp istediğine verebilir. Zaten dilediğine vermemiş olsaydı o nimet asla bize ulaşmazdı.
Sayfa 492