Yazar:
Maaza Mengiste
Tahmini Okuma Süresi:
12 sa. 14 dk.
Sayfa Sayısı:
432
İlk Yayın Tarihi:
2021
Yayınevi:
Timaş Yayınları
ISBN:
9786050844313
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Gölge Kral Maaza Mengiste'nin savaş üzerine duyduklarını topladığı romanıdır. Yazarın kendi ailesinin erkeklerinden duyduğu savaş hikayelerini, bir de büyükannesinden dinleyince asıl gölge kahramanların kadınlar olduğunu keşfeder. Ve Mengiste, savaş ‘erkek işi’ olarak destanlaştırılmıştır ancak öyle bir yerde bile kadının adı yoktur! derken çok haklı.
Faşist İtalya Mussolini'sinin 1935 yılında Etiyopya ile Somali arasındaki sınır çatışmasını bahane ederek Etiyopya'ya saldırmıştır. Savaşın asıl amacı, Mussolini'nin 1890'larda Etiyopya'da yenilen atalarının intikamını almaktır. Ancak Etiyopya halkı tüm yoksulluğuna rağmen taşla, sopayla kendilerini savunmuşlardır. İşte bu savunmanın arkasındaki görünmez kahramanlar kadınlardır.
Yetim bir genç kız olan Hirut, İmparator Haile Selassie'nin en yakın komutanlarından Kidane ve eşi Aster'in evinde hizmetçi olarak işe başlar. Savaşın patlak vermesiyle İngiltere'ye kaçan Haile Selassie'nin yerine Kidane geçer ve komutayı devralır. Kidane ve askerleri cephede savaşırken, kadınlar da yaralılara yardım edecek, bakımlarını üstlenecek ve karınlarını doyuracaklardır.
Kitapta Kidane'yi bir türlü sevemedim. Kadınların, cephede erkeklere katılmasıyla Hirut'a yaptıkları (tahmin etmek zor değil), Aster'le evlendiği gece yaşadıkları. Bilmiyorum kadınlar ne kadar başarılı da olsa, erkeklerin zihnindeki erillik hep orda bir yerde gibi hissettirdi bana. Ancak savaşın en kritik anında Hirut ve Aster'in aldığı kararlar, kadının gerçek gücünü ortaya koydu.
Kadınların bireyselden zamanla kolektife evrilen savaşlarında, erkek cephesinde verdikleri savaşı şiirsel bir dil ile anlatmış yazar. Ayrıca ne Etiyopyalıları ne de İtalyanları övme ya da tutma taraftarı. Tam ortada durmayı başarmış. okuması keyifli ama biraz dili itibariyle zor bir kitap.
Maaza Mengiste, Etiyopya doğumlu, Newyork Üniversitesi'nde öğretim görevlisi olarak çalışmakta olan bir yazar.Maaza Mengiste'nin Gölge Kral adlı romanı 2020 yılında Booker Ödülü'nde kısa listeye kalmayı başarmış.
Etiyopya, 1935 yılında Mussolini önderliğindeki İtalya tarafından işgal edilir.
Gölge Kral, 2. İtalya-Etiyopya Savaşı olarak da bilinen bu savaş döneminde geçiyor.
İtalya'nın Etiyopya'yı işgal etmesi üzerine, imparator Haile Sellasie İngiltere'ye kaçar.Ancak Etiyopya halkı işgalcilere karşı direnişi bırakmaz.
Kadın direnişçileri, savaşçıları odağına alan Gölge Kral, Etiyopya'nın toplumsal yapısı hakkında da çok şey söyleyen bir metin.
Etiyopya'daki kadın erkek eşitsizliğini , kölelik düzenini başkahraman Hirut üzerinden okumak mümkün.Hirut, ailesini kaybettikten sonra imparatora bağlı komutan Kidane'nin evinde hizmetçi olarak çalışmaya başlar.Hirut'un babası 1. İtalya-Etiyopya savaşında savaşmıştır.Savaştan gizlice yanında getirdiği tüfeğini, ölmeden önce kızına bırakır.Bu tüfek Hirut için çok önemlidir.
Tüfeği öğrenen Kidane, tüfeğe el koyarken, Kidane'nin karısı Aster de Hirut'u kendisine tehdit olarak görür.
Romandaki bir diğer önemli karakter de aşçı kadın.Aster'e yakındır.
Aster soyludur, ancak kaderi köle Hirut'tan çok da farklı değildir.Çocuk yaşta olmasına karşın yetişkin Kidane ile evlendirilmiştir.
Anlatıda kimi zaman koro çıkıyor karşımıza.Aster'in başına gelenleri ya da imparatorun yaşamından bir kesiti aktarıyor.
İtalyan ordusunda görev yapan Yahudi fotoğrafçı Navarra Ettore de yine önemli bir karakter.Yahudi karşıtlığının yükselmeye başladığı dönemde, Yahudiler ülkeye geri çağrılmakta, kendilerini neyin beklediğini de bilmemektedirler.
Navarra Ettore, ileride ırkının uğrayacağı soykırımı bilmeksizin, Etiyopyalıların idamlarını, uçurumdan
Etiyopya tarihini kadınların savaştaki yaptıklarını vurgulayarak anlatmaya çalışmış yazarımız.Zaten romanın yazılış amacı yaptıkları görülmeyen kadınları görünür kılmak.
Kahramanımız Hirut'un hayatı,değişimi,çektiği acılar,savaştaki görünmeyen ama önemli dokunuşları...Sadece kahramanımızın gözünden anlatılmıyor olaylar.Farklı kişiler,dış ses (koro) ile de bazı şeyleri öğreniyoruz.
İtalya'nın 1.Dünya Savaşı sonrası kendi gücünü kanıtlamak istemesi,Afrika'daki sömürülerini genişletmek istemesi; 2.Dünya Savaşı'na giden yolda huzursuzluğa önayak olması;kölelik -üstün seviyede olanlar;toprakları için mücadele etmeyip kaçan kral, savaşta halka moral vermek için oluşturulan figüran kral (Gölge Kral);krallarına bağlı halk,kadınların ön planda olduğu bir savaş,halkın mücadelesi,yerel kültür...hepsini kitapta bulabiliyoruz.
Hareketli bir roman evet ama bazı şeyler eksik gibi.Olaylar çok hızlı değişiyor ve bu geçişlerde kopukluk hissettim .
Dil ve anlatımını şiirsel ve edebi bulanlara çok katılamadım o yüzden.Kopukluklar,hızlı değişim,bağlantı kurulmayış beni rahatsız etti bazı kısımlarda.
Gölge ve ışık vurgusu çok kullanılıyor eserde.İyi-kötü ve (bence) cesur-korkak şeklinde olayları ve kişileri anlatmış.
Gölge Kral ifadesi de birinin yerini almak,gerçek kralın da olayların gölgesinde kalması,saklanması olarak kullanılmış.Aynı zamanda gölgede kalan ,görünür olmayan kölelerin de bu savaşla görünür olmasını da simgeliyor bence.Minim "hiç kimse" nin kral figüranı olması..
Ettore 'nin öldürülen Etiyopyalıların (Habeşlerin) fotoğraflarını çekmekle görevlendirilmesi nasıl bir canilik insanın aklı almıyor.(Bir uçurumdan atılan insanları düşerken fotoğraflıyor!!!)
* “Sana daha önce de söylemiştim; var olan her şey ışık ve gölgeyle çevrilidir. Dünyada bu ikisinin arasında gidip
Etiyopya KadınlarıSavaş
Timaş Yayınlarından çıkan bu güzide eser 428 sayfa idi. Anlatımı beni çok zorladı ama Mussolini zamanında Etiyopya'ya yapılan mezalim için okunması gereken bir eser.
Öte yandan Etiyopya kadınını çok başı dik bir biçimde ele almış. 10 üzerinden 5. Çetrefilli anlatım yüzünden.
Etiyopya’nın gölge kahramanları
Tarihi direkt metinlerdense kurgulardan okumayı seven biri olarak beğendiğimi söyleyebilirim. Konu akıcı olsa da şaşırtıcı değildi , klasik Avrupa kolonileşme zihniyetinin ne boyutlarda vahşet saçabileceğini bir kez daha okumuş oldum. Tavsiye ediyorum
Kadınların destansı savaşı…·432 syf.·Edebiyat
10/10
2025 35. kitabı
Kitabın konusu, Etiyopya’nın İtalya (Mussolini )tarafından işgal döneminde yaşanan halk direnişi daha doğrusu kadınların bu direnişteki efsanevi rolünü içermektedir.
Bir taraftan emperyalist güçler tarafından işgal edilmiş yoksul bir ülke, diğer yandan işgale karşı koyamayan aciz bir imparator ve Avrupalılarla boy ölçüşmesi imkansız ilkel ve eski silahlara sahip ordunun çaresizce düşmanı ülkeden kovma çabası çok gerçekçi anlatılmış. Etiyopya’lı kadınların erkeklerine verdiği müthiş destek, hem savaşın kaderini hemde kendi kaderlerini değiştirir. Ülkelerinde değer görmeyen, söz hakkı olmayan toplumun dışına ittiği ve görmezden geldiği bu kadınlar hem akli hemde hemde fiziki olarak korkusuz birer kahraman muhafızlara dönüşerek, istilacı askerlere korku salarlar.
Kitapta Hirut’un yürek burkan hikayesini okuyoruz. Kimsesiz bir küçük kız olarak, Aster ve Kidane’nin yanlarında yaşamakta ve hizmetçilik yapmaktadır. Okuma ve yazması yoktur. Aster ve Kidane’nin hem fiziksel, hem psikolojik hem de cinsel tacizleri onun içinden çok güçlü bir savaşçı kadını çıkaracaktır.
İmparatorun ülkesini terk ederek Ingiltere’ ye kaçması olayları dahada zorlaştırır. Ülkelerini korumak için tüm nefret ve kırgınlıkları bir kenara koyarak tek amaç için yerli halk bir araya toplanır ve tek yol olan gerilla savaşına başlar.
Kadınların cephe gerisinde verdikleri destek zamanla, bizzat cephe içine yönelir. Kadınların ortaya koyduğu taktikler ise savaşın kaderini belirleyecektir.
Kitabın yazarı Maaza Mengiste Etiyopya’lı , büyük büyükannesinin hayatından etkilenerek yazmış kitabını. Kitap 2020 yılında Booker ödülüne aday gösterilmiş. Aktarım tarzı destansı ve incelikle yazılmış . Yüreğinizi burkacak, Afrika’lı kadınların erkeklere karşı başkaldırısının efsanevi hikayesini anlatan bu kitabı mutlaka
Nihayet BittiDuygu ve Düşünce
Okurken insanı coook zorlayan bir eser. Dili akıcı, anlatımı başarılı değil. Nasıl olmuş da bilmem nerede finalist olmuş. Anlamak zor diyeceğim ama içinde iyi kalpli Yahudi asıllı fotoğrafçı olunca demiyorum.
Konuşmaların tırnak içine alininmaması, paragraf başı yapılmaması karınca duasından hallice yazı puntosu gibi korkunç detaylar da okumayı ve anlamayı zorlaştırıyor.
Bu detaylardan içeriğe değinemiyorum bile. Evet tarih kurgu okumak isteyenler tercih edebilir. Kadınların dünyanın neresinde olursa olsun vatanları için ellerinden geleni yapmaları, savaşın seyrini bile değiştirmeleri etkileyici. Ancak yine de mecburiyetim olmasa kolay kolay bitirebileceğimi sanmıyorum. Okumazsanz pek bir şey kaybetmezsinz. Benden söylemesi..
Cesaret insana neler yaptırabilir?Edebiyat
İtalya’nın Etiyopya topraklarını işgal girişimini ve halkın mücadelesini anlatan nefis bir kitap. Çok beğendim. Okudukça araştırma yaptım gerçek hikayeyi gördüm. Savaşın acı şartları, faşist bir devletin acımasızlığı, Mussolini’nin kendisi için savaşan Yahudileri ordudan bile toplatması, Bingazi Fatih’i Fucelli’nin acımasızlığı, cesur Kidane, Minim, Tariku, Aklilu unutulmaz. Ama en önemlisi Etiyopyalı kadınlar, canım kadınlar Gerçekten çok güçlüyüz ve gölgede kalmayı değil elimizden geleni ortayı koymayı haklediyoruz. Hirut ve Aster artık benimle yaşayacaksınız. Bazı kitaplar unutulmaz bu da benim için onlardan biri.
1930’lu yıllarda Mussolini önderliğindeki İtalya’nın Etiyopya’yı işgalini; kadın, erkek, Etiyopyalı, İtalyan, Yahudi, komutan, asker, köle, imparator, soylu, fahişe gibi birçok farklı kimliğe sahip karakter üzerinden okuyoruz kitapta. Ana odağımız savaş ve savaşın bireyler üzerindeki etkileri olmasına rağmen karakterlerin geçmişinin ve kişisel dertlerinin de okuyucuya sunulması okuma keyfini artırarak ana karakterleri daha derinlikli hale getirmiş. Kitapta savaşın yıkıcı yüzü dezavantajlı gruplar içerisinde sayabileceğimiz kadınlar ve azınlıktaki etnik kökenli kişiler üzerinden sunulmuş biz okuyuculara. Tarihsel gerçeklikler ve kurgunun uyumu, yazarın akıcı ve merak ettiren sade dili, güçlü kurgusal karakterler kitaba dair okuma zevkini artıran faktörlerden. Dünyanın giderek daha modern ve eşitlikçi bir yer haline geldiği görüşü kabul görse de kitabı okuduğumuzda aslında hiçbir şeyin değişmediğini, bir aldatmacanın içinde olduğumuzu ve mevcut düzenin şekil değiştirse de bir şekilde devam ettiğini fark ediyoruz. Kitapta kadının ataerkil düzende yerini kendisinin tayin edememesi, erkeklerin kendisine gösterdiği konum ve durumda kalması koşuluyla kabul görmesi, güzel-çirkin-soylu-köle gibi sıfatlarından bağımsız bir şekilde erkekler tarafından nesneleştirilmesi gibi unsurlar gerçekçi ve dozunda işlenmiş olup kitabı okurken oldukça keyif aldığımı belirtmeliyim.
Keyifli okumalar
Kolay okunabilir bir kitap, kitapta olay, kişi , zaman geçisleri çok sık ama anlaşılır, hemen adapte olunuyor. Karakterler ve olaylar hatta kitabın isminin anlamı "Gölge kral" bile tahmin edilebilir değil. Haile Selassie çok uzun süre Etiyopya'ın imparatoru, Mussolini işgalinin başlarinda ülkeyi terk etmiş olması önemli bir hadise.
Kitapta ana karakter çok da ön planda değil.
'Baba' kavramı çok ön planda, çok yerde farklı durumlarda zikrediliyor.
Savaşın işlendiği bu kitapta ne işgalciler çok kötü (işgalcilerden ölenlerin de bir ana babaları olduğunun sık vurgusu), ne işgale uğrayanlar çok iyi (Kidane'nin zalimliği ve vatanseverliğinin benim dünyamda oluşturduğu tezat) ve mazlum.
Etiyopyanin , İtalya tarafından işgalinin işlendiği kitapta neden yahudi karakter Ettore genişçe işlenilmiş?
Alıntı, sayfa 293, "(Aşçı) Ama bana kim olduğunuzu söyleyin,..., Bunları söyledikten sonra oradan uzaklaşıp öğrendiği isimleri Carlo Fucelli'den aldığı bir deftere yazması için Fifi'ye götürecekti. Birlikte defteri Fifi'nin çadırındaki toprağa gömüp üzerine tekrar yerleştireceklerdi. Savaş bittiğinde onu olduğu yerden çıkarıp isimleri Tek Tek söyleyeceklerdi."
Yazar Hakkında
Maaza MengisteYazar · 2 kitap
Etiyopyalı-Amerikalı bir yazardır. Romanları arasında Aslan Bakışı (2010) ve 2020 Booker Ödülü için kısa listeye giren Gölge Kral (2019) yer alıyor .
