Yazar:
Turan Dursun
Tahmini Okuma Süresi:
9 sa. 55 dk.
Sayfa Sayısı:
350
Basım Tarihi:
1990
Yayınevi:
Akyüz Yayınevi
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Kulleteyn! Kokun buraya kadar geldi...
Türko: “Kulleteyn’den ben abdest almam, o sudan taharet alınıyor, burunlar temizleniyor, kirli çamaşırlar yıkanıyor. Suyun içinde her pislik var, ben Hanefi mezhebine mensubum, bize göre bu su pistir.“
Evet, Hanefi mezhebine göre o su pis sayılır ve abdest alınmaz. Ama Safi mezhebine göre alınır. Kaynak? Hadisler…
Türko 12 yaşında ve İslam alimi olma yolunda, bunun için gece gündüz okuyor çalışıyor. Herkesin övgüsüne laik bir oğlan. Ne kadar çok ögrendikçe o kadar çok sorgulamaya başlıyor.
Kısaca Türko, dini kuralların kökenini, mantığını ve toplumdaki etkisini inceleyen, sorguladıkça yalnızlaşan ama düşünmekten ve bunu dile getirmekten vazgeçmeyen, Tursan Dursun’un fikirlerini açığa çıkaran bir karakterdir.
Okunulması gereken bir eser.
Eser, edebi açıdan yetersiz olmakla beraber teknik açıdan da kusurları ihtiva etmektedir. Yazar son derece istihzalı ve ironili bir dille, köylülerin yaşamlarını, sosyo kültürel yapılarını tek yönlü eleştirmiştir. Romandaki kişiler; karakter değil de tip olarak yansıtılıp; ayet ve hadislerin, din pazarlayanların yönlendirmesiyle; okumayan, bilgi edinmeyen ümmi kesim arasında yaşantıya yanlış sirayet eden yönü de ağır şekilde eleştiriye ve istihzaya tabii tutulmuştur. Anadolu insanın alışmış olduğumuz yapılarından ziyade, aksayan ve düzeltilmesi gereken tarafları üzerinde durulması eseri ve yazarı yanlı hale getirmiş.
Yer yer ofkelenip ,yer yer acıyarak ama çok büyük çoğunluğunda mide bulantısı yaşayarak okuduğum her türlü duygunun yaşandığı bir kitapti...Cahillik, pislik, yanlış yorumlamalar,çocuk saflığı çok içe işleyecek şekilde islenmis.
Bir arkadaşının yoğun ısrarı üzerine okuyup iki günde bitirdiğim kitap. İlk sayfaları okurken bırakmak isteyebilirsiniz, bırakmayın lütfen. Turan Dursun'un on yaşından itibaren yaşadığı coğrafya, aile yapısı, köyü.. hepsi o kadar gerçek ki
On üç tonluk suya denk gelen bir birikme. Kulleteyn.
Neredeyse her türlü pisliği barındıran bu su birikintisinde alınan abdestler, yıkanmalar hiçbir koşulda şeriatın hüküm sürdüğü topraklarda ve zihinlerde bazı mezheplerce olumsuz karşılanmaz. Hatta diğer mezheplere tabi inananlar da bundan faydalanırlar.
Duran. Henüz çocuk yaşta başlar İslam ilmini öğrenmeye ve kafasına koymuştur büyük bir alim olmayı. Çok okur, çok ezber yapar ve birçok kişiyle beraber mollaları, hocaları, müftüleri kendine hayean bırakır. Küçük Duran İslam ilmini öğrenirken aklında da birçok soru doğar ister istemez. Bu sorular İslamın yürütülüş şekliyle ilgilidir. Bu sorular onu İslamın kullanış biçimin dışında Tanrıyı ve peygamberlerini de eleştirmeye götürse de bunu düşünmenin dahi günah olduğu öğretisiyle kendine kızar. Duran, alim olma yolunda o kadar çok şey öğrenecektir ki bunlar içinde İslam ilmi ile beraber; yozlaşma, cehalet, bağnazlık, sınıfsal ayrım, yoksulluk ve yoksunluk da onu pişirecek ögeler arasına girecektir.
Kulleteyn. Şeriat yasalarına bağlı şehirlerden uzak dağ, ova köyleri ve kasabalarında yaşayan insanların, şeriata dayandırılarak insanların yaşam biçimlerinin nasıl bir şekle sokulduğuna dair, bir roman, bir belgesel ve bir tarih kitabıdır. İçinde politik çekişmeler de vardır, tüm kuralları esnetebilecek davranışlar da.
Şeriat; yeri geldiğinde kadın erkek arasındaki ayrımı göklere çıkarır, yeri geldiğinde herkesin eşit mahlukatlar olduğunu, evrim kuramını kabul kıldıracak cümlelerle fakat kendi mantıklarına uyacak biçimlerle sunulan bir yönetme ve yönetilme şeklidir.
Şeriat olan yerde neler meydana gelir? İşte olmuş ve olacak olan her şey Turan Dursun'un bu kitabında sunuluyor.
Eserde sözde şeriatın gerçekleri diye oldukça alçaltılan ve ilkel diye lanse edilen İslam'ın iç yüzünü aktarmaya ve yaşadıklarını anlatmaya çalışmış yazar rahatsız edici bir dille. Şahsen ben okurken ne kadar da şaşırdım anlatamam. İslam dini bu değil, kulleteyn dedikleri de bu değil. Ya insanlar yanlış anlamış veya yazar acımasız davranmış... eserde, çoğu yerde anlatılan dini konuların islmda yeri yok. Birkaç çapulcu ve kötü zihniyetli insanların eylemlerini ve yaptıklarını asla genellememek gerekir. Zira İslam bu değil, zira din hiç değil. Bence yazar yaşadıklarını biraz abartıyor gibi geldi bana ve yaşadığı toplumu olduğundan daha kötü ve acımasızca aktarıyor.
Kulleteyn
Rahmetli Turan Dursun bu kitabında kendi çocukluğunun bir kısmını romanlaştırarak Anadolu’nun 1940’lı senelerde ne kadar ilkel bir durumda olduğunu gözler önüne seriyor. Bunu yaparken doğru bilinen birçok yanlışı gerçeklerin ışığıyla aydınlatıyor. Kendi ömründe basılamamış kitapları da dahil olmak üzere diğer kitaplarını okuyacağım. Huzur içinde yatsın.
Kulleteyn, Turan Dursun’un ilk çocukluk yıllarını anlattığı bir otobiyografik romanı. Küçük yaşta dini eğitim alması için bir kürt köyüne yollanan Türko’nun hikayesi.
Kitaba ismini verdiği Kulleteyn, iki kulle (yaklaşık 13 ton) su demek. Şafii mezhebine göre durağan bir suyun temiz sayılabilmesi için bu miktarda olması yeterliydi. İçinde ne olduğu önemli değildi, pislikle dolu olsa bile 13 tonluk suya sahip olması onun temiz olmasının göstergesi kabul edilirdi. Bu sudan abdest alınır, yemek için su alınır, el yüz yıkanır, çamaşır yıkanır… Tüm bunlar aynı suyun içinde, sadece miktarı yeterli diye, şeriat böyle emrettiği için yapılırdı.
Türko’nun dini eğitim alması için gönderildiği Kürt köylerindeki Şafiiler ve Hanefilerin birlikte yaşaması, Şafiilere göre haram olan şeylerin Hanefilerce haram olmaması, dini uygulayış şekillerindeki farklılıklar, Türko’nun kafasını en çok karıştıran konular olarak işlenmiş.
Türko’nun Kürt şeyhlerinden aldığı dini eğitimi sorgulayışını, içindeki çelişkileri anlatışını, ağa, şeyh, molla üçlüsünün din yoluyla insanları nasıl etkilediğini, Anadolu köylerinin sıcaklığını ve samimiyetini bir çocuk gözüyle okutuyor Turan Dursun. Akılda kalan detaylar var; örneğin soğuktan ölmek üzere olan bir köpeğin şafii mezhebince haram sayıldığından ellenememesi, dolayısıyla camiye sokulamaması, bu yüzden cami dışında üzerine bir örtü örtülmesi ve ölüşünün Türko’yu etkilemesi.. Livata yapan iki fakiyi yakalayan Türko’nun susturulması.. Ahırlarda, hayvan pislikleriyle yan yana din kitaplarını anlamaya çalışması ve bu azimle yaşıtlarını bir bir geride bırakması.. Köpeğin girdiği su pis sayıldığından, Kulleteyn’e düşen köpek yüzünden tüm suyunun boşaltılmak zorunda kalınması.. Daha bir çok anı, bir film izlercesine betimleniyor kitapta.
Parantez içlerine
Ortaokul yıllarımda okuduğum bir kitaptı ve çok etkilenmiş ve sarsılmIştım.Yazarın çocukluğunun ilk altı yılını anlattığı bir otobiyografik roman.Daha o yıllarda eleştirmeyi ve sorgulamayı seven biri olduğunu anladım.Ağrı'nın bir ilçesinde yoksulluk,sefalet ve din sömürüsü ile geçen yılları anlatmış.
KulleteynDin
Duran 8 yaşında bir çocukken imam olan babası tarafından din eğitimi almak için Kartallı köyüne mollaların yanına gönderilir. Duran’ın tek bir hayali vardır; Basra’da Küfe’de din alimi olmak.. şafii mezhebinin hakim olduğu ilkel olan bu coğrafyada yaşamın tüm zorluklarına rağmen derslerine sıkı sıkıya sarılır. Onun yaşından beklenmeyecek bir özveriyle dini kitapları hatmeder, arap dilinin inceliklerini, fıkıhı, şeratı, hadisleri gece gündüz demeden ezberler. Yalnız kafasında mantıklı bir zemine oturtamadığı bazı şeyler vardır; Örneğin kulleteyn denilen su birikintisi, bu birikinti de bazıları taharet alırken bazıları aynı anda aptes alır, bazıları sümüklerini suya fırlatırken bazıları aynı sudan tencereye su doldurup yemek yapar. Çünkü yüksek bir insan türü sayılan şeyh ya da mollalar bu suya temizdir diyerek fetva vermişlerdir. Akla mantığa uymayan onlarca şeriat hükümleriyle Duran’ın kafası o yaşlarda karışmaya başlar. Zaten bilindiği üzere Turan DURSUN bu kafa karışıklarını cesurca dile getirdiği için 1990 yılında köktendinci islamcılar tarafından şehit edilmiştir. Şehit edilmiştir yazıyorum çünkü bu şehitlik makamı öyle gariptir ki geçmişten bugüne her topluluk kendi kayıplarını şehit olduğunu varsayar. Bir hristiyan tarafından öldürülen müslüman müslümanlarca nasıl şehit olarak görülüyorsa, ya da tam tersi bir müslümanın öldürdüğü hristiyan, papa tarafından nasıl kolayca şehit ilan ediliyorsa, ben de Turan DURSUN’un fikirlerini benimsediğim için kendisini şehit ilan ediyorum. Nasıl olsa diğerleri gibi benim hükümlerimde bir karşılığı yok. Çoğumuzun ortak özelliği kendi dinimizi seçmememizdir, sırf bu topraklarda dünyaya geldiğimiz için ailemizin bize öğrettiği dinin hak din olduğu kabul ettik, kendimizin ve çevremizin görüş alanlarını dünyanın sınırları sandık.
Yazar Hakkında
Turan DursunYazar · 23 kitap
Turan Dursun (1934 - 4 Eylül 1990), Türk yazar, düşünür, eski imam ve müftü. İbnü'r Râvendî'nin tâkipçilerindendir. Yapmış olduğu araştırmalarında İslâmiyeti ve peygamberi Hz. Muhammed'i ağır bir şekilde eleştirmiştir. Monoteistik dinler tarihi eğitimi görmüştür. Ateist olmadan önce imam ve müftü olarak çalışmıştır. Daha sonra 1966 yılında TRT'de işe başlamış ve 10 sene boyunca dini içerikli programlar yapmıştır. Emekli olduktan sonra, 1989 yılında, 2000'e Doğru dergisinde haftalık yazılar yazmaya başlamıştır. İslâm dinini açıkça eleştirdiği için köktendinci İslamcılar tarafından ölümle tehdit edilmiştir. 4 Eylül 1990'da evinin önünde köktendinciler tarafından düzenlenen suikast sonucu hayatını kaybetmiştir.
1934'te Sivas’ın Şarkışla ilçesine bağlı Gümüştepe köyünde dünyaya geldi. Ailesinin sekiz çocuğundan biriydi. Annesi Kürt, babası Türktür.[4] Beş yaşındayken bütün ailesiyle birlikte Ağrı’nın Tutak ilçesine dedesinden kalma yerlere tekrar sahip olmak ve oraları işletmek maksadıyla göç ettiler.
Ailesi ve eğitimi
Babası, aileyi geçindirmek üzere köylerde imâmlık yapmaya başladı. Kıt kanâat geçinen babasının tek arzusu, oğlunun Basra ve Kûfe’deki din alimleri gibi, çok kuvvetli bir din eğitimi alarak eşi benzeri görülmemiş bir din âlimi olmasıydı. Bu amaca yönelik olarak babası oğlunu yatılı din okullarına, Kur'an kurslarına ve birçok ünlü hocanın yanına eğitim alması için gönderdi. Bu hocalardan dinî eğitim alabilmek için Ağrı'dan Muş'a, Adana'ya ve oradan da Türkiye'nin birçok şehrine, kasabasına ve köyüne gitti. Biri hariç bütün hocalarından bedava ders gördü. İşte bu hocadan ders alabilmek amacıyla kendisinden istenilen, o zamanın parasıyla 100 TL'yi ödeyebilmek için hem esans satmaya, hem de hocalık yapmaya başladı. Kendisine hocalık yapan bu kişi ise daha sonraları Ankara Elmadağ Müftülüğü'ne atandı.
Diyânet İşleri Başkanlığı’nın İlâhiyat Fakülteleri’nde sürdürdüğü Sünnî-Hanefî-Mâtûridîyye İ'tikadî mezhebi ana ilkelerine dayalı olarak Monoteistik dinler tarihi eğitimi almaya karar verdi. Askerlik çağına ulaşana kadar Kürtçe, Çerkezce ve Arapça öğrendi.
Müftülük yılları
Müftülük sınavını kazandıktan sonra ilkokul diploması olmadığı için tayini yapılamadı. Bu yüzden İstanbul Mahmutpaşa İlkokulu'nu kısa sürede dışarıdan bitirdi. Sivas müftüsü iken de ortaokulu dışarıdan bitirdi.
İlk imâmlık deneyimlerini askere alınmadan önce Tarsus'a bağlı Baltalı köyünde yaptı. Askerliğinden sonra İstanbul'da bulunan İsmailağa ve Üçbaş medreselerinde hocalık yaptı. Daha sonra müftülük yapmaya başladı. İlk olarak Tekirdağ'da müftü yardımcısı olarak göreve başladı. Ardından Gemerek'te, Altındağ'da, Sivas'ta ve son olarak da Sinop'un Türkeli ilçesinde müftü olarak görevde bulundu. 1958 yılında başlayan müftülük görevi 1966'da son buldu.
Müftü iken İslâmiyeti, Hıristiyanlığı ve Yahudiliği hem kendi kaynaklarından, hem de diğer kaynaklardan yararlanarak daha detaylı bir şekilde birbiriyle karşılaştırarak kökenlerini aramaya yönelik çalışmalar yürüttü. Yürüttüğü bu yoğun çalışmaların yanında efsaneleri ve hikâyeleri de okudu. Sürdürdüğü bu yoğun çalışmalar esnasında okuduğu efsane ve hikâyeleri kutsal metinlerdekiler ile kıyaslayan Dursun'nun dinî inancında büyük sarsıntılar meydana geldi. Neticede, dinî inancında tezâhür eden bu dilemmanın etkisi altında kalarak müftülük görevinden istifâ etti.
Prodüktörlük ve yazarlık yılları
Bir arkadaşının önerisiyle Türkiye Radyo Televizyon Kurumu'nda ambar memurluğu, malzeme memurluğu, koruma memurluğu ve evrak memurluğu gibi görevlerde çalıştı. Ardından prodüktör sınavlarına girdi ve başarılı oldu. Bundan sonra TRT Kültür Müdürlüğü'nde dinî yayınların hazırlanmasında prodüktör olarak çalıştı ve birçok yapıma imzasını attı. Bunlardan en çok yankı uyandıranlar ise şunlardır: Tarihte Türkler, Başlangıcından Bu Yana İnsanlık ve Akşama Doğru. Araştırmasını kendisinin yaptığı ama bir türlü yapımına izin verilmeyen Birinci Büyük Millet Meclisi Öncesi ve Sonrası adlı bir projesi vardı. TRT'deki 16 yıllık görevinden 1982 yılında emekliye ayrıldı.
1987 yılında Doğu Perinçek'le tanıştı ve onun yardımıyla 2000'e Doğru adlı dergide Din Bilgisi adında bir sayfada yazmaya başladı. Daha sonra Saçak, Teori ve Yüzyıl gibi dergilerde de yazdı. Bunun yanı sıra birçok kitabı yayına hazırladı. İbn Haldun'un Mukaddime adlı eserini Türkçeye çevirdi. Hazırlamakta olduğu kapsamlı Kur'an Ansiklopedisi'nin ancak ilk 8 cildini tamamlayabildi.
Ölümü
Turan Dursun, 4 Eylül 1990 tarihinde İstanbul'da evinden işine giderken uğradığı bir silahlı saldırı sonucu öldürüldü. Dört yıl sonra, İslami Hareket Örgütü'ne yönelik operasyonda cinayetin çözüldüğü açıklandı. Örgüt üyesi Arif kod adlı Tamer Aslan, Devlet Güvenlik Mahkemesi'nde verdiği ifadede Turan Dursun'un öldürülmesine nasıl karar verdiklerini şöyle anlattı:
“ Mesut (kod adlı İrfan Çağrıcı), yazarlık yapan ve yazdığı yazılarda Hz. Peygamber efendimizle kutsal Kur'an-ı Kerim'i küçük düşüren Turan Dursun'un öldürülmesi gerektiğini söyledi. Bunun üzerine benimle kod adı Kemal olan kişiyle önce bu konuya itiraz ettik. Çünkü bu şahıs öldürüldüğünde basın bu olayı abartılı olarak halka yansıtacak, bundan dolayı da şahsa kötülükten ziyade iyilik yapmış olacağız kanaati benimle Kemal'de hakimdi. Biz bu görüşümüzü Mesut'a ilettiğimizde bizimle 15 gün görüşmedi. Mesut, tekrar Turan Dursun'un öldürülmesi olayını yinelemesi üzerine ben ve Kemal olayın istihbaratını yapmak üzere görev aldık. „
Bu cinayetle ilgili yakalanan İslamî Hareket Örgütü üyelerinden İrfan Çağrıcı, müebbet hapisle cezalandırılmış olup halen tutukludur. Turan Dursun cinayetinin tetikçisi olan Muzaffer Dalmaz ise halen yurt dışında firardadır.
Turan Dursun anısına her yıl Turan Dursun Araştırma ve İnceleme Ödülü verilmektedir.
Uzmanlık alanları
Fıkıhçı, İslam Hukukçusu
Kelamcı, İslam Kelamcısı
Hadis Bilimcisi
Doğu Bilimcisi
Din Etnoloğu
Eserleri
Kulleteyn
Turan Dursun'un çocukluk dönemlerine ilişkin otobiyografik romanıdır. Kitabın sonraki ciltlerinin, yazarın vurulduğu 4 Eylül 1990'da evinden sivil polisler tarafından alındığı öne sürülmüştür.
Kitap, yazarın 11 yaşına kadar aldığı din eğitimi dönemini anlatır. Pek çok baskısı yapılan kitap, çizgi roman olarak da yayımlanmıştır.
Diğer
Allah
Din Bu-1 (Tanrı ve Kur'an)
Din Bu-2 (Hz. Muhammed)
Din Bu-3 (İslamda Toplum ve Laiklik)
Din ve Cinsellik
Dua
Evren Bir Şaka mı?
Kur'an
Kur'an Ansiklopedisi (8 cilt)
Kutsal Kitapların Kaynakları (3 cilt)
Müslümanlık ve Nurculuk (1971)
Şeriat Böyle
Ünlülere Mektuplar
Çevirileri
İbn-i Haldun'un Mukaddime adlı eseri (2 cilt)
Hakkında yazılan kitaplar
Abit Dursun, Babam Turan Dursun
Abit Dursun, Turan Dursun ve Aydınlanma
Şule Perinçek, Turan Dursun Hayatını Anlatıyor
