Seçilmiş Əsərləri
Celil MemmedguluzadeYazar:
Celil Memmedguluzade
Tahmini Okuma Süresi:
17 sa. 0 dk.
Sayfa Sayısı:
600
Basım Tarihi:
Mayıs 2017
Yayınevi:
Bakı,Kitab Klubu Nəşriyyatı
Orijinal Adı:
Seçilmiş Əsərləri
ISBN:
9789952825213
Ülke:
Azerbaycan
Dil:
Azerbaycanca
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Yorumlar ve İncelemeler
XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatının nəsr ustadından həyata dair yazılar... Oxuyan heç kimə yadlıq hissi verməz. Çünki qəhrəmanlar hər gün gördüyümüz, salamlaşdığımız, danışdığımız insanlardır.
Cəlil Məmmədquluzadə Azərbaycan ədəbiyyatının danılmaz həqiqətlərindən biridir. Həqiqət deyirəmsə, həm öz dövrünün, həm yeni dövrün oxucusunu işıqlı gələcəyə çağıran əqidə sahibi idi. Kitabda həm “Molla Nəsrəddin” jurnalından, həm də orta məktəbdən bildiyimiz nəsr və dram əsərləri, şeirləri yer alır. Hətta mən daha çox sarkazm dolu şeirlərini bəyəndim deyə bilərəm. Sonda belə bir haşiyəyə çıxım, SSRİ dövründə böyük türk yazarı, mənim də qələmi ilə tanış olmağa səbrsizləndiyim Aziz Nesin bir neçə dəfə Azərbaycana gələndə Cəlil Məmmədquluzadənin kitablarını alarmış. Bakıdan qayıtdıqda isə Türkiyə sərhədində Cəlil Məmmədquluzadənin şəklini Lenin’in şəkli bilib, Nesin’i sorğuya da çəkiblərmiş. Faktın həqiqiliyi nə dərəcədə düzgündür deyə bilmərəm, amma onu bilirəm ki, hər bir insan Cəlil Məmmədquluzadə yaradıcılığına öz ədəbi qapılarını açmalıdır. Məmnunəm, Cəlil bəy Məmmədquluzadə!
Kitabda ilk alleqorik dram - Çay dəsgahı, ilk tragikomediya - Ölülər, Qarabağ mövzusunda ilk pyes - Kamança və digər dram əsərləri, hekayələri, şeirləri yer alır
C.Məmmədquluzadə əsərlərində dövrünün eybəcərliklərini əks etdirmişdir. Cəhalət, "din xadimlərinin" insanları aldatması, avam insanların fırıldaqçılara inanması, qadın hüquqsuzluğu, vəzifəli şəxslərin xalqa əziyyəti və s. mövzular çox gözəl şəkildə işlənmişdir
Yazıçının ən sevdiyim dram əsəri "Ölülər"di. Əsərdə cəmiyyətin qanayan yaralarını elə gözəl təsvir etmişdir ki. Saxta din xadimləri, avam insanlar, hüquqları tapdalanmış qadınlar, zorla evləndirilən qızlar və bütün bunların o dövrdə dinlə əlaqələndirilməsi... İskəndərin monoloqu isə sanki o dövrün insanlarına vurulan bir şillə idi
"Anamın kitabı" əsərini də çox sevirəm. 3 qardaşın fərqli ölkələrdə təhsil aldıqdan sonra xalqından, millətindən uzaqlaşdığını göstərir. Əsər dövrümüzlə də çox səsləşir. Elə insanlar var ki, fərqli ölkənin mədəniyyətini qəbul etdikdən sonra ölkəsinə, xalqına, dilinə xor baxır. Mənə görə, belə insanlar oxumuş cahillərdir
Ən çox təsir edən əsər isə "Danabaş kəndinin əhvalatları" idi. Bir balaca vəzifəyə gəlmiş şəxsin etdiyi əməllər neçə-neçə insanın həyatını məhv etdi
Ən sevdiyim komediya isə "Dəli yığıncağı" oldu. Xüsusən, sonu həm təəccübləndirdi, həm də təsirləndirdi
Kitabı çox sevsəm də, yazılarının kiçik olmasını sevmədim. Amma müəllifin əsərləri mütləq oxunmalıdır
Reklam
Yazar Hakkında
Celil MemmedguluzadeYazar · 16 kitap
Azerbaycan edebiyatının en ünlü temsilcilerindendir. Kafkasya ve İran'dan Uzakdoğu Asya, Afrika ve Avrupa ülkelerine kadar geniş bir coğrafyada Müslüman dünyasında ilgi ile karşılanan Molla Nasreddin mizah dergisinin (1906-1931) yaratıcısı ve editörü idi. Azerbaycan Edebiyat tarihinde hem kendi adı, hem de 25 yıl boyunca yayınladığı derginin adı olan “Molla Nasreddin" takma adı ile tanınır. Kurduğu derginin çatısı altında realist-demokratik edebî bir mektep kurmuştur. Azerbaycan milliyetçiliğinin oluşmasında etkin rol oynamıştır.
1869'da Nahçıvan’da dünyaya geldi. Babası, Güney Azerbaycan’ın Hoy şehrinden Nahçıvan’a gelip yerleşmiş bir inşaat ustası olan Meşhedî Hüseyinkulu idi.
1887’de Gürcistan'ın Gori şehrindeki “Transkafkaz Müellimler Seminariyası”'nı bitirerek öğretmen oldu. 1887-1897 arasında Nahçıvan köylerinde öğretmenlik yaptı. Öğretmenlik yıllarında köylü kızların okula yönlendirilmesinde, Nehrem Köyünde çalıştığı okulda tarih müzesi kurulmasında, Nahçıvan Ulusal Tiyatrosunun kurulmasında emeği geçti; ilk oyunlarını yazmaya başladı.
1897’de kendi isteği ile öğretmenlikten ayrıldı; emniyet idarelerinde tercüman olarak beş yıl boyunca çalıştı.
1903’te eşini ve anne babasını kaybettikten sonra Tiflis’e yerleşti. Bakü'de ve Tiflis'te Rus dilinde yayınlanan gazetelere gündeme ilişkin makaleler yazmış, tercümeler yapmıştır. 1905'te Azerbaycan Türkçesi ile Novruz adlı gündelik gazete yayınlamak için gereken izini aldı fakat bu izni kullanmadı. Mizahi bir gazete veya dergiye daha fazla ihtiyaç olduğunu görerek 1906'da haftalık Molla Nasreddin adlı mizah dergisini yayınlama izni aldı. Türkiye’de eğitim görmüş arkadaşı Ömer Faik Numanzade ile birlikte satın aldığı ve Gayret Matbaası adını verdikleri matbaada dergiyi çıkarmaya başladılar.
İlk sayısı 7 Nisan 1906'da Tiflis’te yayımlanan Molla Nasreddin, bütün Türk-İslam dünyasında geniş bir okuyucu kitlesine ulaştı. Bazı aralıklarla 25 yıl boyunca Tiflis'te, Tebriz'de, Bakü'de yayın hayatını sürdüren bu dergi, Azerbaycan Türklerinin millî ve siyasi benliklerine kavuşmalarında, halk kitlelerinin cehalet ve fanatizmden uzaklaşmasında önemli bir rol oynamıştır. Bu mecmuanın çevresinde toplanan yazarlar, Azerbaycan edebiyatı tarihinde Mollanasreddinçi Edebiyat olarak bilinen bir edebiyat ve düşünce tarzı oluşturuyorlar.
Memmedkuluzade, bir yandan da öğretmenlik yapmaya devam etti ve Nûmanzâde ile birlikte bir okul açtı. Rus okullarına girmek isteyen Azerbaycanlı öğrencileri sınava hazırladı.
Daha önce iki evlilik yapan ve iki eşini de kaybeden Celil Memmedkuluzade, 1907’de Karabağ Hanları soyundan Hemide Hanım (Cavanşir) ile evlendi, bu evlilikten iki oğlu dünyaya geldi.
1909’da meşhur "Ölüler" komedisini yazdı. Eser ilk defa 1916’da Bakü’de sahnelendi.
1914’te çarlık yönetiminin baskısı ile yayınını durdurmak zorunda kaldığı Molla Nasreddin’i 1917’de Bolşevik devriminden sonra yeniden çıkarmaya başladı. Ancak derginin çıkması için uygun ortam kalmayınca 1918’de eşinin Ağdam’daki Kehrizli köyüne gitti, tarımla uğraştı. Bir yandan da “Anamın Kitabı” ve “Kemanca” komedisi üzerinde çalıştı.
Bolşevikler’in iktidara gelmesi üzerine 1920 Nisan’ında İran’a geçti. Molla Nasreddin’i Ocak 1921’de Tebriz’de yayımlamaya başladı.
Yazar Neriman Nerimanov'dan aldığı resmî davet üzerine, 24 Mayıs 1921'de Bakü'ye döndü. 1922'de "Molla Nesreddin" i Bakü'de yayınlamaya başladı. Aynı zamanda “Yeni Yol” adlı gazetede başyazarlık yaptı. "Lal", "Danabaş Kendinin Mektebi", "Oyunbazlar", "Lanet" gibi dram eserlerini yazdı.
1924'te Yeni Elifba Komitesine seçildi; SSCB'nin Türk cumhuriyetlerini gezerek, yeni alfabe ve çağdaş Azerbaycan Edebiyatı'nın durumu, problemleri ile ilgili konferanslar verdi. 1928'de emekliye ayrıldı.
Artık sadece Molla Nasreddin ile ilgilenmekteydi ancak derginin kontrolü elinden çıkmıştı. Molla Nasreddin, 1925’ten itibaren “Hey’et-i Tahrîriyye” adına çıkarılıyordu; 1930’da ise “Mübariz Allahsızlar İttifakı”’nın yayın organı haline geldi. Bu durumu sert bir dille eleştiren Celil Memmedkuluzade, derginin kapatılmasını veya adının dergiden çıkarılmasını istedi. Böylece dergi, 1931’de kapatıldı.
Celil Memmedkuluzade, 4 Ocak 1932'de kalp krizi geçirerek öldü.
