Yazar:
Bahaeddin Özkişi
Tahmini Okuma Süresi:
4 sa. 15 dk.
Sayfa Sayısı:
150
Basım Tarihi:
1978
İlk Yayın Tarihi:
1975
Yayınevi:
Ötüken Neşriyat
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Yorumlar ve İncelemeler
Her şey bir cinayetle başlamış gibi görünse de aslında görünen ve görünmeyen varlıkların birbiri ile olan savaşın, taa yüzyıllar evvel kibirden, hırstan ve hayvani duygulardan dolayı doğduğunu anlatıyor yazar. Kitabı okurken cinayeti kimin işlediği ile ilgilenmiştim fakat yazar "son söz" ile aslında bunun bir önemi olmadığını vurgulamış.
Romanda bahsedilen "değişim" farklı kişilerin; farklı kişilikleri, ideolojileri ve inançları içinde sıkışmıştır.
Yazara göre; Her şey "ONLAR" tarafından yapılmış insan "ONLAR" tarafından tutsak edilmiştir fakat yine insan bu güçlere (onlara), inançları ve temiz duyguları ile karşı koyabilir.
Madde ile Mânânın Savaşı1000Kitap
Bir Sokağın Can Çekişi: Bahaeddin Özkişi ve "Sokakta"
Edebiyatımızın sessiz devlerinden Bahaeddin Özkişi’nin Sokakta romanı, aslında bir mahalle hikayesi gibi başlayıp bir "ruh ameliyatına" dönüşen nadir eserlerden. Kitap, küçücük bir sokağın değişimi üzerinden bir hakikati; madde ile mananın, gelenek ile modernin o bitmek bilmeyen kavgasını anlatıyor.
Peki Neyi Anlatıyor Bu Kitap?
Romanın merkezinde, çocukluk anılarının geçtiği o eski, huzurlu sokağa yıllar sonra dönen bir anlatıcı var. Ancak döndüğü yer artık o eski tanıdık yer değil. Sokağa giren gizemli bir "Yabancı" ve onunla birlikte gelen tuhaf olaylar, aslında "modernleşmenin bir toplumun ruhunu nasıl istila ettiğinin" somut bir örneği.
Kitapta sadece binalar yıkılmıyor; mahremiyet, komşuluk ve o sokağı sokak yapan manevi zırhlarda deliniyor. Hikaye, bir cinayet gizemiyle başlıyor ve sizi içine hızla çekerken arka planda "Biz bu sokağı, yani ruhumuzu ne zaman ve nasıl kaybettik?" sorusunu sorduruyor.
Ve sürpriz!!! Polisiye bir kurgu beklerken kendinizi derin bir tasavvufi ve metafizik gerilimin içinde buluyorsunuz.
Sokağın eski asaletini temsil eden "Küçük Bey" karakteri, modern dünyanın karmaşasına karşı dimdik duran o vakur irfanın bir yansıması gibi. Kitapta, gereksiz tek bir kelime bile yok; her cümle bir tefekkür kapısı aralıyor.
Son Söz
Sokakta, sadece bir dönem romanı değil; bugün hala içinde yaşadığımız o "yabancılaşma" hissinin ilacı niteliğinde. Modern dünyanın soğuk yüzüne karşı, kaybettiğimiz o sıcak ve manevi sığınağı arayan herkesin mutlaka okuması gereken bir eser.
Kendi ruhuna bir ayna tutmak isteyenler için, bu sokaktan geçmek şart.
5/10
2025 14. kitabı
‘’Sokakta’’ Bahaeddin Özkişi’nin 1975 yılında yayınlanan romanı aynı yıl Peyami Safa Roman Yarışması ödülünü almış. Meb’in okutulması önerilen 100 temel eserinden biri.
Kitabımız görünürde bir polisiye romanı. Bir cinayet işlenmiş katilimiz sokaktakilere göre ‘’onlar’’ yani üç harfliler :) Bu cinayet, cinayetin geçtiği sokak, şeytanlar, şeytana tapan karakterler hepsi birer metafor.
Bunlar üzerinden Meşrutiyetle başlayıp Cumhuriyetin ilanıyla devam eden ‘’batılılaşmayı’’ anlatıyor yazar, bahsedilen ‘’onlar’’, yani cinler, kötü ruhlar liberalizm ve materyalizm. Değişme ve Batılılaşma adı altında köklerinden vazgeçen, dinden uzaklaşan, dinin boşluğunu ideolojilerle dolduran insanı anlatıyor yazar.
Batı’nın bilimini pozitif düşünce yapısını alıp kendi kimliğimiz üzerinden yenisini inşa edemedik biz salt bir batı özentiliğinin ötesine çok da geçemedik bu yüzden. Çoğu aydın bu şekilde düşünür batılılaşmaya karşı değildirler lakin ‘’kimlik’’in korunması gerektini sıçrayabilmek için önce ayağının yere sağlam basması gerektiğini söyler.
Yazarımız ise bir batılılaşma karşıtı. Batılılaşmanın tam karşısına da İslam’ı koymuş. Onun nezdinde bu batılılaşma, bizim ruhumuzu çürütüyor, kötülüğe sevk ediyor, değerlerimizi yerle bir ediyor.
Dediğim gibi bir metafor olarak kullanılan sokak, batılılaşma çabasındaki Türkiye, şeytana tapan ayinler düzenleyen katilimiz ve işbirlikçisi dünya malına tamah eden, açgözlü, batılılaşmayı savunan insaanlar. Karşılarında ise dünyanın gelip geçiciliğinin farkında olan, namazında niyazında, sokaktaki değişime yani batılılaşmaya karşı duranlar. Oldukça mistik hikayeler var kitapta, hani şu cinlerle konuşanların anlattıkları, birinin başına gelen o büyüleyici hikayeler.
Bu mistik hikayelerle dolu bir cinayet romanı diyebiliriz yani. Peki bir
"SOKAKTA" Bahaeddin ÖZKİŞİ1000Kitap
Kitabın Adı: 
Sokakta
Kitabın Yazarı: Bahaeddin Özkişi
Tür: Roman
Sokakta, Bahattin Özkişi'nin 1975 yılında yayınlanan romanıdır.
Eser, 1975 yılında Peyami Safa Roman Yarışması'nda Başarı Ödülü almıştır.
Kitap MEB'in ortaöğretim öğrencilerine tavsiye ettiği "100 Temel Eser" arasındadır.
Konusunu son yüz elli yılın toplumsal yaşamından almıştır. Bir sokak çerçevesinde insanlardaki değişim ve aldatılmış insanlığın dramı ele alınmıştır.
Sokakta romanında, manevi değerleri hiçe sayan materyalizmin ülkeyi istilası anlatılmaktadır. Cin ve şeytanlar gibi fantastik öğelerin bulunduğu romanda millî değerler ve inançların yok oluşu mühim bir yer tutar.
Sokakta
Kitabın Yazarı: Bahaeddin Özkişi
Tür: Roman
Sokakta, Bahattin Özkişi'nin 1975 yılında yayınlanan romanıdır.
Eser, 1975 yılında Peyami Safa Roman Yarışması'nda Başarı Ödülü almıştır.
Kitap MEB'in ortaöğretim öğrencilerine tavsiye ettiği "100 Temel Eser" arasındadır.
Konusunu son yüz elli yılın toplumsal yaşamından almıştır. Bir sokak çerçevesinde insanlardaki değişim ve aldatılmış insanlığın dramı ele alınmıştır.
Sokakta romanında, manevi değerleri hiçe sayan materyalizmin ülkeyi istilası anlatılmaktadır. Cin ve şeytanlar gibi fantastik öğelerin bulunduğu romanda millî değerler ve inançların yok oluşu mühim bir yer tutar.
kitabı okumaya başladığımda aha dedim kesin güzel saracak bir kitap. kesinlikle polisiye gibi gözüken cinayetin anlatılıp katilin bulunmaya çalışıldığı kitap gibi gözükse de aslında anlatılan sokağın dünyadaki küçücük yerin bile dünyayla ne kadar bağlantılı olduğunu ve iyiliğin ve kötülüğün insanların en içinde olduğunu gösteren bir eser olduğunu düşünüyorum. eserde çok fazla doğu-batı, islamı eleştirenler ve islam davasında hayatlarını sürdürenler olarak ikiye ayrılmış. ve bu ayrım bana uzun süredir düşündüğüm insanlar gerçekten belirli bir kelimeyle kendilerini tanımlamak zorunda mı diye düşündürücü etkisini kesinlikle arttırdı. batı’yı savunan ya da avrupa’nın medeniyetini öven kişiler (Küçük bey gibi) kötü insanlar mı? ya da mahalledeki olayların cinler çarptı ya da bunu ONLAR yaptı diyenler mi iyi insanlar? bunlardan bir tarafı tutmak zorunda mıyız? diye düşündürdü beni. içinde bulunduğumuz bu süreçte (corona) kendi iç dünyamıza dönüp kendimizi sorguladığımız, yanlışlarımızı doğrularımızı tarttığımız bu zamanda bu kitapta bize güzel bir beyin fırtınası sağlayacağını düşünmekteyim. eser için yazılacak çok fazla imge ve mesajlar var benim için. sosyolojik tahliller, çözümlemeler ve türkiye’nin yapısını anlatan güzel bir eserdi :)
Kitabın olay örgüsü daha çok manevi değerler göz önünde bulunarak işlenmiş. Batıya ayak uydururken bazı değerlerin kaybedilmemesini savunmuş. Konu olarak pek ilgimi çekmesede yazar dili iyi kullanmış bu da insanı baya sarıyor.
İnsanı okuyan kitap.
Bir cinayetin çözümlenmesiyle başlayıp iki medeniyetin çatıştığı; "DEĞİŞİM"in bir sokağa, dolayısıyla bir topluma etkisini sorgulayabileceğiniz harika bir eser.
İnsan, kendisinden daha büyük bir toplumsal ve manevi bütünün parçasıdır:
“Ben, ben değilim doktor. Ben konağım, mescidim, evliyayım. Benim his yapımda bulacağınız her şey, içinde yaşadığım sokağın teşhisi olacaktır.” (s. 74)
Romanda kötülüğün simgesi olan “ONLAR", yalnızca şeytanı veya belirli kişileri değil, insanın içindeki ve toplumdaki karanlığı temsil ediyor. Ve onlar hep vardı, ve onlar inkar edilmemesi gereken düşmanlardı:
“Onlar çok önceleri, daha insanlar yaratılmadan önce vardı ve dünyadaydı.” (s. 35)
"En sakınılması gereken düşmansa, var olduğu kabul edilmeyendir." (s. 65)
Ben kitabı bitmesin diye okudum. Bir yanım herkes okusun, bir yanım ise kimse okumasın istiyor. Seneler sonra tekrar okuyacağımı umuyorum.
“Geriye dönüş bizim için aslında ilerleyiş oluyordu.” (s. 40)
Keyifli okumalar.
Sokak-taHüzünlü Mutluluk
9/10
Sokaktayım kimsesiz bir sokak ortasında
Yürüyorum ardıma bakmadan yürüyorum
..
Merhaba kitap kurtları yine bir klasikle baş başayım.
Köse Kadı ve devamı olan Uçtaki Adam kitaplarının müellifi Muhterem Merhum Behaeddin Özkişi hocamızın Sokak-ta adlı eseri..
Kitabın mevzuu bir cinayet. Cinayeti kim mi yaptı? Bir zanlı var lakin masum olduğu geç de olsa anlaşılıyor darısı diğer tüm masum zanlılara.. peki kim katil? ONLAR yaptılar. Kim bu ONLAR ? cevabı kitapta.. ha bu arada komserimize selâm olsun.
Hak ile batılın savaşı kıyamete dek sürecek.. kitabın özü özeti budur.. sokaktaki değişimden şeytanlaşmış insanlara kadar kısa ama etkili bir eser..
Esenlikle kalınız efendim
Ürününüz bol kazancınız bereketli olsun
Bâki selâm
Bahaeddin Özkişi'nin Sokakta adlı romanı ilk baskısı 1975 yılında yapılmış olmasına rağmen sonraki 20-30 yıllık döneme ayna tutuyor, toplumun değişen değer yargılarının, değişim sürecinde meydana gelen kültürel yozlaşmanın fotoğrafını çekiyor adeta. 90'ların sonuyla şiddetini arttırıp 2000'lerin başıyla zirve yapan değişim rüzgarının kurbanı olan sokakların otopsisi niteliğinde bir eser.
Benim gibi çocukluğu sokakta geçmiş ve bu değişimin her safhasına tanıklık etmiş okurların kendilerinden fazlasıyla şeyler bulabilecekleri, bizden bir roman.
Satır aralarına dikkat ederek okunmalı o yüzden. Çocukluğu özlemle yad etmeye başlamak yaşlanmanın ilk belirtilerinden sanırım. Kendimi ve akranlarımı şanslı nesil olarak addederim hep, belki de son şanslı nesil. Çünkü bizim çocukluğumuz sokağın değişime direndiği, mahalle kültürünün devam ettiği döneme rastlamıştı. Tüm maddi imkansızlıklara nispet yaparcasına manevi bolluğun yaşandığı bir dönem.O zamanlar var yoktu, yok vardı belki, ama duygular yoğun, hisler samimiydi.Şimdiki çocukların öyle bir ortamda büyüyebilmelerini çok isterdim. Üzülüyorum çünkü şimdiki çocuklar salçalı ekmeğin, leblebi tozunun tadını alamayacaklar. Salatalık satan amcanın seyyar arabasıyla sokağın başında görüldüğü anın heyecanını yaşayamacaklar. Akşam ezanının ilahi bir çağrı olmasının yanında bir bitiş zili manasına geldiğini anlamayacak, kuş dili diye bir lisanın varlığından haberdar olamayacaklar. Elektrik borularından külah fırlatmanın eğlencesini yaşayamayacak, pazardan dönen komşu teyzenin torbalarını yüklenmenin gururunu hissedemeyecekler. Üzülüyorum şimdiki çocuklar mahalleyi sadece adres belirtmede kullanılan bir yer imleci olarak bilecekler ve daha pek çok şey...
Bahaeddin Özkişi değişim adı altında kaybettiğimiz değerlerden dem vurmuş:
Üçüncü parti varlıklar (umarım bu ismi severler üç harflilerden daha iyi bence) tarafından işlenmiş bir cinayet etrafında gelişen olaylar. Arada sırada bir ürperti getirmiyor değil. Bazı bölümlerde kendimi Gothe'nin Faust'unda gibi hissettim. İlginç bir kitaptı. Ender yazıyoruz zaten korku öğesi içeren öğeler bu anlamda başarılı buldum.
Reklam
Yazar Hakkında
Bahaeddin ÖzkişiYazar · 4 kitap
Babası Manisa Demirci ilçesinin Nakşi şeyhlerinden Hacı Halit Efendi'nin oğlu Ömer Lütfi Efendidir. İstanbul'da 20. Yıl İlkokulu'nda (1939), Karagümrük Ortaokulu'nda (1942) okudu. Daha sonra Sultanahmet Sanat Enstitüsü'ne devam etti. O sıralarda ilk hikayelerini yazmaya başladı. Sanat Enstitüsü'nü bitirdikten sonra Haliç Tersanesi'nde ustabaşı oldu.
Askerliğini 1947'de Erzurum'da yaptı. İki yıl Almanya'da kaldı. Almanya'da kaldığı sırada batı dünyasını da yakından tanıma fırsat buldu. Yurda döndükten sonra 1956'dan vefatına kadar İTÜ'de kaynak öğretmeni olarak çalıştı.
Yeşilköy hava alanında çalıştığı sıralarda, tanıştığı edebiyat ustaları kendisiyle yakından ilgilenirler. Ahmet Hamdi Tanpınar'ın evindeki bir sohbette yazdıklarını dinleyen Tanpınar, "Devam et evladım. Sen on tane Sait Faik edersin" der.
1959'da hikayelerini "Bir Çınar Vardı" adlı kitapçıkta topladı. Bu kitapçık otuz hikayecikten meydana geliyordu. Akbaba dergisinde mizah öyküleri olarak yayımlanmıştır.1969 yılında evlendi.
1970-1971 yılları arası Köse Kadı - Uçdaki Adam - Sokakta olmak üzere üç roman yayınladı. Yayınlamadığı hikayeleri yeniden gözden geçirilip ilavelerle Göç Zamanı adıyla basıldı. "Köse Kadı" adlı roman çeşitli film şirketleri tarafından senaryo için istenmiş fakat eşi ve kızı Zeynep'in, bu filmin Kuruluş filmi ayarında ve sekiz-on bölümlük bir dizi film olmasında ısrarları sebebiyle projeler gerçekleşmemiştir.
10 Kasım 1975'te vefat etmiştir.
