Yazar:
Vladimir Mayakovski
Çevirmen:
Çağan Er
Tahmini Okuma Süresi:
2 sa. 23 dk.
Sayfa Sayısı:
84
Basım Tarihi:
29 Temmuz 2025
İlk Yayın Tarihi:
1929
Yayınevi:
Felix Kitap
Orijinal Adı:
Клоп [Klop]
Orijinal Dil:
Rusça
Orijinal Ülke:
Rusya
ISBN:
9786057307163
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Yorumlar ve İncelemeler
Vladimir Mayakovski – Tahtakurusu
Sovyet edebiyatında şair kimliğiyle tanınan Vladimir Mayakovski, aynı zamanda tiyatro oyunları, afişleri, sloganları ve reklamlarıyla da dönemin en güçlü figürlerinden biri. Tahtakurusu, onun edebi mirasında hicivle fantastik unsurları buluşturan ve sosyalist ütopyaya ironik bir bakış yönelten en dikkat çekici metinlerinden biri.
Başkahraman Prisıpkin, küçük burjuva alışkanlıklarını terk edemeyen, şatafat ve zevk düşkünlüğüyle öne çıkan bir karakterdir. Toplumun “eski kalıntıları”nı temsil eden Prisıpkin, bir yangın sırasında kriyojenik biçimde dondurulur ve yıllar sonra uyandırıldığında karşısına bambaşka bir dünya çıkar: sade, eşitlikçi, çalışkan insanlardan oluşan “ideal sosyalist toplum.”
Fakat o, eski alışkanlıklarına sıkı sıkıya bağlıdır. Lükse, kaba zevklere ve geçmişin gölgelerine tutunmaya devam eder. Bu yüzden geleceğin insanları onu, tek “uyumsuz canlı” olan tahtakurusu ile birlikte bir kenarda muhafaza eder. Burjuva geçmişin artık sadece bir müze kalıntısı olabileceği mesajı böylece verilmiş olur.
Oyun sahnelendiği dönemde büyük yankı uyandırır. Mayakovski’nin alaycı dili, hem topluma hem de resmi ideolojinin katılığına dokunan keskin bir eleştiri taşır. Bu yönüyle Tahtakurusu, hem dönemin sanat anlayışına hem de Mayakovski’nin toplumla kurduğu gergin ilişkiye ayna tutar.
Eser, Rusça aslından Çağan Er’in titiz çevirisiyle Türkçeye kazandırıldı. Çeviri, dönemin politik ve kültürel atmosferini anlamaya yardımcı olan kapsamlı dipnotlarla destekleniyor. Üstelik Çağan Bey, akademik çalışmalarını Mayakovski üzerine sürdürmüş bir isim; bu da metne ayrı bir değer katıyor.
Kitap aynı zamanda görselliğiyle de etkileyici. Gizem Eke’nin illüstrasyonları Sovyet estetiğini günümüze taşırken, Evgheni Batu’nun kapak tasarımı özeni ve
Vladimir Mayakovski'nin kalemi ile elime aldığım gibi bitirdiğim Tahtakurusu oyunu ile tanışmış oldum.
9 sahneden oluşan bir kara komedi olan Tahtakurusu zamanının ötesinde bir metin bence. Ana karakter Psisıpkin'in bir devrimci olarak başladığı hikaye zamanla zenginlik budalası bir adama dönüşmesiyle devam ederken yazar alt metinlerde dönemin Sovyet hükümetini de eleştirmekte.
Çağla Er tarafından rusça aslından çevrilen kitap Gizem Eken illüstrasyonları ile renklendirilmiş.
Özetle, Tahtakurusu, okumak kadar çizimlerini de merakla incelediğim kısacık bir kitaptı. Tiyatro metni sevenlere, Rus Edebiyatı meraklılarına özellikle öneririm.
Reklam
Yazar Hakkında
Vladimir MayakovskiYazar · 26 kitap
Asıl adı Vladimir Vladimiroviç Mayakovski olan Rus şair, oyun yazarı 1893 yılında şimdiki adı Gürcistan olan Rusya İmparatorluğu' nda doğdu.
Rus kökenli Mayakovski, şair ve oyun yazarı olmasının yanı sıra sinema ve tiyatro oyunculuğu da yapmıştır. Mayakovski, anne, babası ve kız kardeşleri ile bir süre Bağdadi köyünde yaşar ancak bir süre sonra aile Kutais kentine göç eder. Mayakovski, lise öğrenimi sırasında sanat ile fazlaca ilgilidir.
Özellikle de Fransız yazar Jules Vernenin romanlarına yoğun ilgi duymaktadır. Verne’nin muhteşem bir kurgu ile yazdığı romanları, Mayakovskiyi ziyadesiyle kendine çekmeyi başarmıştır. Mayakovskinin sanata olan bu yakınlığı öğretmeni tarafından fark edilir ve Mayakovskiye çeşitli sanat dersleri verilmeye başlanır. Mayakovski, bu dönemde babasını kaybeder ve aile Moskovaya taşınır. Mayakovski, şiire karşı yoğun bir ilgi duymaktadır ve bunun yanı sıra Moskovada çevresi sosyalist kişilerle dolmuştur.Sosyalizm düşleri kurmaya başlayan Mayakovski, bir yandan da yoksulluk ile göz göze gelmiştir. Annesi bu dönemde Moskova’da çalışmaya başlar. Siyasete iyiden iye giren Mayakovski, Bolşevik partisinin eylemlerine, katılır ve çeşitli faaliyetler gösterir. Bu eylemler neticesinde Mayakovski, defalarca tutuklanır. Bu olaylar sırasında henüz 15 yaşında olan Mayakovski, bir tutuklama sonrasın 12 ay süresince hücrede kalır. Hapis cezalarının ardından Mayakovski, Moskova Resim ve Heykel Okuluna yazılır ve sanatçı kişiliğini, özgünlüğünü burada da kanıtlamayı başarır. Mayakovski, bu dönemde Rusyadaki Fütürizm akımının en sağlam temsilcilerinden olur. Sıradan düşünce biçimlerini bir kenara atan bu akım geleceğin, sanata en büyük yansımasıdır. Rus fütürizmini devrimle kurulacak yeni bir düzenle resme yansıtan Mayakovski, bir yandan da şiirleri ile insanları etkilemektedir. Yine bu sıralarda Mayakovski, yazdığı oyunların yanı sıra tiyatro oyunculuğuyla da anılmaktadır. Dünya ise bu sırada büyük bir savaşa hazırlanmaktadır. Takvimlerin 1914ü gösterdiği sıralarda I. Dünya Savaşı başlar. 3 yıl sonra ise Mayakovski’nin de hayalini kurduğu Ekim Devrimi, gerçekleşir. Hayalleri gerçekleşen Mayakovski 36 yıllık yaşamı süresince sanatı ve politikayı birlikte yürütmeyi tercih etmiştir. Propaganda konusunda fazlasıyla iyi olan, kalemini oldukça iyi kullanan Mayakovski’nin bu özelliği dikkatleri onun üzerine çekmektedir. 1920li yıllarda Mayakovski, çeşitli gazete ve dergilerde yazmaya başlar. Rus şair Sergey Yeseninin intihar ile sarsılan Mayakovski, dostu için bir şiir yazar ve bu şiir Ruslar tarafından olumsuz bir şekilde karşılanır. 1930 yılında ise Mayakovski, silah ile yaşamına son verir. Mayakovski, kısacık ömrüne büyük bir mücadele ve özgün bir sanat sığdırmayı başarmıştır.
