Üç Aliler Divanı
Yılmaz KarakoyunluYazar:
Yılmaz Karakoyunlu
Yorumlar ve İncelemeler
NEMRUT MUSTAFA DİVANI'NDAN ÜÇ ALİLER DİVANI’NA
Yakın tarihimizle ilgili pek çok kitap okudum fakat Yılmaz Karakoyunlu’nun bu romanı kadar Cumhuriyet’den-hukuk devletinden tek adam diktatörlüğüne geçişi bu kadar doğru, tarafsız, kısa ve güzel anlatan bir kitap okumadım.
İngilizlerin kuklası Damat Ferit Paşa hükümeti 5 Nisan 1920 tarihinde tekrar hükümeti kurmakla görevlendirilince, Divanı Harbi Örfi Mahkemesi’nin yetkilerini artırmış, kadrosunu yenilemişti. Bu çerçevede 1919 yılı içinde üye olarak görev yapan Nemrut Mustafa Paşa’yı mahkemenin başkanlığına getirdi.
İşte romanın adı “Üç Aliler Divanı” Nemrut Mustafa Paşa’nın mahkemesine bir göndermedir.
Kimdir bu Nemrud Mustafa Mahkemesi’nde idama mahkûm edilenler? Mustafa Kemal Paşa, Kara Vasıf Bey, Ali Fuad Paşa, Alfred Rüstem, Halide Edib ve eşi Dr. Adnan Bey gıyaplarında idama mahkûm edildi. Bu idamlıklara daha sonra aralarında İsmet Paşa, Bekir Sami Paşa, Fahrettin Paşa, Fevzi Paşa ve Rıfat Börekçi’de eklendi.
Peki, ülkeyi savunmaktan başka bir kaygısı ve suçu olmayan bu sanıklar neyle suçlanmıştı?
“Her türlü sahtekârlıklara başvuruyorlardı ve düşünülen her türlü despotluk metotlarına el uzatıyorlardı.
Sürgün ve kan akıtılmasını organize ediyorlardı, bebekleri gaza bulayıp yakıyorlardı, eli ayağı bağlı kadın ve kızlara ebeveynlerin önünde tecavüz ediyorlardı, kızları ana ve babalarından koparıp kaçırıyorlardı.
Kişisel mülkiyetlere ve gayrimenkullere el koyuyorlardı, insanları Mezopotamya'ya kadar götürüp ve yolda barbarca muamele ediyorlardı binlerce insanın içinde olduğu gemileri denize sürüp batırıyorlardı. Ermenileri, tarihte hiçbir milletin tanımadığı, uygunsuz koşullara sokuyorlardı.”
İşte bu asılsız ve gerçeklerden uzak iddialarla sırf İngilizlere yaranmak için, Nemrut Mustafa Divanı nasıl idam cezaları verdiyse, Üç Aliler Divanı’da Mustafa Kemal’in
Üç Ali'nin Divanı...Tarih
Puan vermedi·248 syf.·
2019 1. kitabı
Yazar, Mustafa Kemal Atatürk'e yapılan suikast girişiminin perde arkasını ve şüphelilerin hali ruhiyetini aktararak tarihe farklı bir açıdan ayna tutmak istemiş. Birkaç ağır sözcük dışında kitabın dili gayet anlaşılır ve akıcı yazılmış. Tarihi bir olay anlatıldığı için biraz ağır okunuyor yani olayı tam kavramak ve olayın kişilerini ait olduğu özelliklerle eşleştirmek biraz zaman alıyor. Bunalttığı anlar oldu hatta bazı karakterlerden nefret bile ettim ama ona rağmen iyi ki okudum diyorum. Ayrıca kitabın okunma oranını bayağı düşük buldum. Umarım daha fazla okunmasına katkı sağlayabilecek paylaşımlar yapmışımdır.
Keyifli okumalar, değerli okurlar...
Kitap, Yılmaz Karakoyunlu’nun kaleminden bir 1926 İzmir Suikastı tarihi romanı. İçinde, belki de benim bulamadığım bir iki karakter hariç hepsi gerçek kişiler ve olayları barındırıyor. Yıllar önce okumuştum, kısa bir ön okuma ile birlikte tekrar okuyunca çok daha zevk aldım.
Başta, İTC'nin fedailerinden Yakup Cemil’in idamı ile başlıyor. Bu olay 1916 tarihinde geçiyor. Suikast teşebbüsü ise 1926 yılında. İzmir yargılamalarında 15, Ankara yargılamalarında 4 idam kararı çıkıyor. Çoğu da İTC’den veya T.C.Fırkası’ndan, önemli kişiler. Böyle olunca birçok karakter romana dahil edilmiş oluyor. Ayrıca Babıali baskını, Nemrut Mustafa Paşa’nın Divanı Harbi Örfi mahkemesi, Teşkilatı Mahsusa gibi konulara değinilmesi, Falih Rıfkı, Halide Edip, Yahya Kemal gibi kişilerin karşımıza çıkması kitabı zenginleştiriyor ama o döneme hakim olmayanlar için kafa karışıklığı yapabiliyor.
İzmir Suikastını anlatan ‘’Kurt Kanunu’’ daha çok Kara Kemal üzerinden ilerlerken, burada Cavid ve Nazım Beyler ile kitabın adı da olan başta Kel Ali olarak ‘’Üç Ali’’ ön planda tutuluyor. Kitap sürükleyici ve hızlı okunuyor. Tavsiye ederim.
Daha kısa değinilmekle beraber benzer konuyu içeren ‘’Firavun İmanı’’, ‘’İzmir’in İçinde’’, ‘’Bir Göçmen Kuştu O’’ gibi kitaplar da bulunuyor.
Buradan anlatılan her bir şey bir kurgu olduğu kadar bir gerçeğide yansıtabilir. Gerçekler için ise daha çok belgeye ihtiyacımız var. İstiklal mahkemeleri her zaman için tartışılmıştır ve tartışmakta gereklidir. Bu mahkemelerin adalet mi dağıttığı yoksa kişisel hırsların savaşımı için mi yapıldığı şüphesiz tarihin bir konusudur. Bu kitapta dönemin kahramanlarını tanıyacak, hayat görüşlerini okuyacaksınız. Bu kahramanların her biri ise ittihatçı... Ve bu kitapta Gazi ve İnönünün ilk kez zıtlaştığını da göreceksiniz. Ayrıca yazarın bazı benzetmelerde kadınları kullanması sıklıkla da kaltak kelimesini yazması utanç verici özellikle İzmir tanımında.
Yılmaz Karakoyunlu çok sevdiğim yazarlardan biridir. Bu kitabında cumhuriyetin ilk yıllarında kurulan İstiklal Mahkemeleri'nden bahsediyor. Yargılananlar Mustafa Kemal Atatürk 'e suikast düzenleyen İttihatçılar. Hepsi Mustafa Kemal'in ve İsmet İnönü'nün dava arkadaşları. Sonra yollar ayrılıyor. Bu kişiler de kendilerini dar ağacında buluyorlar. Mustafa Kemal cumhuriyetin sürekliliği için ittihatçıları ortadan kaldırmak ister. Çünkü ittihatçıların bir kısmı saltanatı bir kısmı ise Amerikan ya da İngiliz mandasını istemektedir. Ama asıl istedikleri ( benim anladığım tabi) devleti perde arkasından yöneten kişiler olmak. İşte bundan dolayı idam edilirler. Onları yargılayanlar ise üç Ali'dir: Necip Ali, Kılıç Ali ve Kel Ali. Bu nedenle kitabın adı Üç Aliler Divanı'dır. Severek okudum, sizlere de tavsiye ederim.
Kitabı tahminimden daha fazla beğendim. Gerçi okuması biraz zor; sahneler çok hızlı değişiyor, fazla karakter var, anlamak için dönemi iyi bilmek gerekiyor. Yine de, Karakoyunlu konuya hakimiyetiyle dönemin panoramasını, altyapısını, psikolojisini, her ne derseniz, çok iyi anlatmış. Ele aldığı çok sayıda kişiden özellikle önemli olanların portrelerini çok iyi çizmiş. Bilmediğim çok sayıda ve önemli anektodu bu kitaptan öğrendim. Sonuna bir indeks konulsa çok faydalı olurdu. Sadece o dönemi değil, benzeri dönemleri anlamak açısından da kitap çok ufuk açıcı.
Üç Aliler
Kimdir bu üç Aliler
Kel Ali , Kılıç Ali , Küçük Ali ünvanlı mebusların İstiklal mahkemesi yargılanmalarını konu alan bir kitaptır. Sonradan dahil olan Ali Saip Ursavaşı da ekleseydi yazar Dört Aliler Divanı olabilirdi kitabın adı
Reklam
Yazar Hakkında
Yılmaz KarakoyunluYazar · 18 kitap
Yılmaz Karakoyunlu, 1936 yılında İstanbul'da doğdu. Diyarbakır Ziya Gökalp Lisesi ni bitirdi (1955) Siyasal Bilgiler Fakültesi'nden mezun oldu (1959) Georgia Üniversitesin'den MBA derecesi aldı. Michigan Üniversitesi'nden "Effective Management" Sertifikası sahibidir. Doktorasını İstanbul Üniversitesi'nde tamamlamıştır.
Kısa bir süre müfettişlik yaptıktan sonra Devlet Planlama Teşkilatına girdi. Finansman Şubesi müdürlüğünü üstlendi. İstifa ederek özel sektöre geçti. Yönetim kurulu üyeliği, başkanlığı, genel müdürlük ve genel koordinatörlük görevleri üstlendi. Batışıyla Türkiye'nin bir dönem ekonomisini ve siyasetini temelden sarsan Banker Kastelli şirketlerinin Genel Koordinatörlüğünü yapmıştır.
1995 yılı seçimlerinde Anavatan Partisi'nden İstanbul milletvekili seçildi. 1999 yılı seçimlerinde yeniden parlamentoya girip Anavatan Partisi Genel Başkan Yardımcılığı görevini üstlendi. Ecevit Kabinesinde Devlet Bakanı ve Hükümet sözcüsü olarak TRT, Anadolu Ajansı, Basın Yayın Genel Müdürlüğü, Özelliştirme İdaresi Başkanlığında sorumlu olarak görev aldı. Evli 2 çocukludur.
Mesleki ve edebi eserleri ile dikkat çekmiştir. Salkım Hanımın Taneleri romanı ile 1989 Yunus Nadi Roman ödülü birinciliğini kazanmıştır. Üç Aliler Divanı, Güz Sancısı, Çiçekli Mumlar Sokağı, Yorgun Mayıs Kısrakları, Ezan Vakti Bethoveen, Mevsimler Eskidi Biraz isimli romanları Doğan Kitap tarafından yayınlanmıştır. Güz Sancısı romanı 1991 yılında Türk Yazarlar Birliği Roman Ödülü Birinciliğini kazandı. Şiirlerini O Hayal Aynasından ve Rubailer isimli kitapta toplamıştır. 1999 yılında Edebiyat Alanında Mevlana Büyük Ödülüne Layık Görüldü. 2000 Yılında Nokta Dergisi Edebiyat alanında "DORUKTAKİLER" ödülüne layık görüldü. 2005 Yılında yayınlanan "Yorgun Mayıs Kısrakları" isimli romanıyle Türk siyasi tarihinin siyaet ve sanat kadrolarının aşkalrını ve mücadelelerini değerlendirdi. 2010 yılında yayınladığı Serçe Kuşun Sonbaharı isimli romanındaŞeyh Bedrettin'in hayatını ve sosyal tesirlerini romanlaştırdı. 2011 yılında Dogan-Egmont tarafından başlatılan çocuk romanları serisinde yayınlanan "Serin Kızın Gökkuşağı" isimli kitabını yayınladı.
Oyunları arasında Önce İnsan, Zirveden Sonra, Altın Huylu Doruklar, Romenos Diogenes, Ok ve Yay, Mavi Saplı Hayaller, Kuzguncuklu Fazilet sahnelendi.
Güz Sancısı romanı ve Zirveden Sonra oyunu ile Türk Yazarlar Birliğinin birincilik ödülünü aldı. Zirveden Sonra / Sokullu isimli oyunu 1991 yılında Türk Yazarlar Birliği "En İyi Oyun" ödülünü kazandı. Aynı Yıl Kültür Bakanlığı Tiyatro Ödülünü kazandı.
Salkım Hanımın Taneleri Romanı filme çekildi. 1998 Antalya Film Festivalinde 6 dalda birincilik ödülü aldı ve yılın en iyi sinema filmi seçildi. Filmin başrollerini oynayan Zuhal Olcay, Hülya Avşar, Kamran Usluer izleyicilerden çok büyük takdir topladılar.
1991 yılında yazılan Güz Sancısı Romanı, aynı isimle 2008 yılında filme çekildi. Baş rolü oynayan Beren Saat yılın en dikkat çeken sanatçısı oldu. Film 2009 yılı başında Yunanistan'ın Atina kentinde gala gecesi yapılarak seyircilere sunuldu. Bu gece münasebetiyle Güz Sancısı Yunancaya çevrilerek yeniden yayınlandı.
Yılmaz Karakoyunlu sevilen TV dizilerinde senaryo danışmanlığı görevini üstlenmiştir. Hatırla Sevgili, Elveda Rumeli, Karayılan, Her Şeye Rağmen dizileri Yılmaz Karakoyunlu'nun senaryo danışmanlığı ile gerçekleştirilmiştir. Çekime hazır senaryoları Kösem Sultan, Kızıl Kısrak, Karantinalı Despina, Beyaz Mahşer, Hakan (Abdülhamit)yayıma hazırlanmaktadır.
200 e yakın Türk Müziği şarkısı ve saz eserleri TRT Repertuvarındadır.
