Yazar:
Abdülbaki Gölpınarlı
Tahmini Okuma Süresi:
4 sa. 32 dk.
Sayfa Sayısı:
160
Basım Tarihi:
Ocak 2017
İlk Yayın Tarihi:
2000
Yayınevi:
İnkılâp Kitabevi
ISBN:
9789751002471
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Puan vermedi·160 syf.·
2022 26. kitabı
Hacı Bektaş diyarı rum'u ele geçirmek için güvercin kılığına girerek gelir. Onu engellemek isteyen bir gruptan kişi de doğan kılığına girip karşılar. Hünkâr Bektaş şöyle der: siz bize zalim kılığına girerek geldiniz, biz size mazlum kılığında.
13. yüzyıl Anadolu'sunun çalkantılı döneminde, göçebe Türkmen kitlelerinin merkeziyetçi/Sünni Selçuklu-Osmanlı devlet aygıtına karşı geliştirdiği heterodoks direnişin, mistik bir örtü altındaki belgesi. Gölpınarlı'nın süzgecinden geçen bu menkıbeler, Babai İsyanları'nın bakiyesi olan yoksul köylülerin, eşitlikçi ve komünal yaşam pratiklerini inanç zemininde nasıl koruduklarını gösteriyor. Anadolu'nun dinsel tarihinden ziyade, ezilenlerin tarihini ve sınıfsal köklerini arayanlar için muazzam bir kaynak.
Vilayetname, Hacı Bektaş Veli’nin hayatını, kerametlerini ve düşünce dünyasını anlatan önemli bir tasavvufî eserdir. Bu metin yalnızca biyografik bir anlatı değil, aynı zamanda Anadolu’daki Alevi-Bektaşi inanç sisteminin şekillenmesinde büyük rol oynayan sembolik ve öğretici bir kaynaktır.
Eserde Hacı Bektaş Veli’nin Horasan’dan Anadolu’ya gelişi, insanlarla ilişkileri, gösterdiği kerametler ve irşad faaliyetleri anlatılır. Ancak bu anlatımlar tarihsel gerçeklikten çok menkıbe (efsanevi hikâye) formundadır. Bu yüzden eser, akademik bir tarih kitabı gibi değil; inanç, kültür ve tasavvuf geleneğini yansıtan bir metin olarak değerlendirilmelidir.
Vilayetname’nin en dikkat çekici yönlerinden biri, Hacı Bektaş Veli’nin hoşgörü, eşitlik ve insan sevgisi üzerine kurulu anlayışını güçlü bir şekilde aktarmasıdır. Eserde sıkça karşılaşılan kerametler aslında sembolik anlamlar taşır ve okuyucuya ahlaki dersler vermeyi amaçlar. Bu yönüyle eser, didaktik bir tasavvuf metni olarak öne çıkar.
Dil açısından bakıldığında, sade ve anlatı odaklı bir üslup kullanılmıştır. Halkın anlayabileceği bir dil tercih edilmesi, eserin geniş kitlelere ulaşmasını sağlamıştır. Bu da onun yüzyıllar boyunca sözlü ve yazılı kültürde canlı kalmasına katkıda bulunmuştur.
Bu yalnızca Hacı Bektaş Veli’nin hayatını anlatan bir eser değil; Anadolu’nun inanç dünyasını, tasavvuf geleneğini ve halk kültürünü anlamak için önemli bir kaynaktır. Tarihsel gerçeklikten ziyade manevi ve sembolik derinliğiyle okunması gereken bir eserdir.
Vilayetname´nin en eski kopyası, Hacı Bektaş Tekkesi´nden gelen kopyadır. Ankara Kütüphanesi´nde bulunan bu kopya, 1034 yılı Rebiülevvelinde (13.11./12.12.1924) yazıldı. Çalışmamızda, Abdülbaki Gölpınar´lı tarafından tıpkı basımı ve çevirisi verilen bu kopya, temel alındı. Birkaç tümce ve aynrıntıdaki kimi eklentiler dışında, Vilayetname´nin tüm kopyaları hemen hemen birbirinin aynıdır.
Yazar Hakkında
Abdülbaki GölpınarlıYazar · 66 kitap
1900 yılında İstanbul'da doğdu. Asıl adı Mustafa İzzet Baki'dir. Ailesi Azerbaycan'dan göçtü. Menbaü'l-İrfan İdadisinin rüştiye kısmında ve Gelenbevî İdadisinde okudu. Öğretmenlik ve Vezneciler'de kitapçılık yaptı. Bir arkadaşının davetine uyarak Çorum'un Alaca ilçesine öğretmen olarak gitti (1918). 1923'te İstanbul'a döndü. İstanbul Erkek Muallim Mektebini (1927) ve İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesini (1930) bitirdi. Konya, Kayseri, Balıkesir, Kastamonu, Haydarpaşa liselerinde edebiyat öğretmenliği yaptı. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesine Farsça okutmanı olarak tayin edildi. Burada doktorasını verdi. Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünde metinler şerhi okuttu. Doçentliğe yükseldi. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesine geçerek İslâm-Türk tasavvuf tarihi okutmaya başladı. Bu sıra 142. maddeden tutuklandı. Beraat ettikten sonra üniversiteye döndü. 1949'da emekliye ayrıldı. 25 Ağustos 1982'de İstanbul'da öldü.
Abdülbaki Gölpınarlı çalışmalarını Tasavvuf, Mevlevîlik, Şiîlik ve Divan Edebiyatı üzerine yoğunlaştırmış, bu sahalarda dikkate değer eserler vermiştir. Ayrıca devrin gazete ve edebiyat dergileri yanında Türk Ansiklopedisi, İslâm Ansiklopedisi ile Şarkıyat, Türkiyat ve İktisat Fakültesi mecmualarında çok sayıda makalesi çıkmıştır. 60'a yakın eser bıraktı.
