Yazar:
Venus Khoury-Ghata
Çevirmen:
İnci Uysal
Yorumlar ve İncelemeler
Gerek konusu ve kurgusu gerekse “Doğu” ve “Batı” gerçekleri konusundaki tespitleriyle çok etkileyici bir roman “Yedi Taş”.
Şehir merkezine oldukça uzak, çöl iklimine teslim olmuş, şeriatla yönetilen küçük bir köyde tecavüze uğrayan bir kadının zinadan suçlu bulunarak şeyh tarafından ev hapsi ve ardından taşlanarak öldürülme cezasına çarptırılmasıyla başlıyor hikaye. Derken köye, kendi “Batılı” dertlerinden kaçmak için bir insani yardım kuruluşunda görevli olarak bir Fransız kadın geliyor. Yine bu kuruluşta temizlik görevlisi olarak çalışan yerel halktan bir kadın ve yeni gelen Fransız görevlinin, recm cezasına çarptırılan Noor ile kurdukları bağ ilerledikçe olaylar da gelişiyor. Görüldüğü gibi konu bile tek başına oldukça etkileyici.
Ancak kitabı çok vurucu yapan esas unsur bana göre, Lübnan asıllı Fransız yazar Vénus Khoury-Ghata’nn hem “Doğu” hem de “Batı” kültürüne, gerçeklerine ve arka bahçelerine son derece hakim olması ve bildiklerini tüm sertliğiyle, hiç sakınmadan kurguda paylaşması. Batı’nın kendine ve Doğu’ya bakışı, keza yine Doğu’nun kendine ve Batı’ya bakışı o kadar muazzam bir gözlem gücüyle ve filtresiz yansıtılıyor ki etkilenmemek elde değil.
Okurken önce benim doğduğum yere sadece birkaç yüz kilometre ötede bunlar yaşanırken benim böyle bir hayatım olabildiği için kendimi şanslı hissettim, sonra bunun ne kadar bencilce olduğunun farkına vardım ve tüm bu anlatılanların birçok kadının yaşadıkları olduğu gerçeği yüreğimi sıkıştırdı.
Değişik bir anlatım tarzı var yazarın. Çoğunlukla tanrı anlatıcıdan dinliyoruz yaşananları ve bu esnada bazen ikinci tekil şahıs anlatımıyla Fransız kadını takip ediyor. Yer yer de kendi ağzından temizlik görevlisi kadını dinliyoruz. Bu sayede her iki tarafın da bakış açılarını, kâh yaklaşan kâh uzaklaşan bir kameraman
2022' nin son kitabı
Lübnan asıllı Fransız şair ve yazarın okuduğum ilk kitabı.
İlk sayfalarda şair olmasının da etkisi var sanırım, kalemi oldukça farklı geldi. Olaylar iki farklı şekilde anlatılıyor. Çoğunlukla sanki birisi diğerine yaptıklarını hatırlatıyor gibi. Mesela; "içinden gülmüştün" ya da "yağmur yağıyordu ama yine de beklemiştin" gibi. Bu anlatım tarzını ilk birkaç sayfada mantığını çözene kadar anlamakta zorlandım. Diğer anlatım şekli de olayı yaşayan kişi ağzından ama kim olduğunu kitabın sonunda anlıyoruz.
Kitaba gelecek olursak; zinadan suçlu Noor'un hikayesi üzerinde, çöl kıyısında kurak bir kasaba anlatılıyor. Kadının yeri çarpıcı şeklide gözler önüne seriliyor. Okurken, iyi ki orada doğmadım, dedim sık sık. Kuran'da yazıyor diye dört kadınla evleniyorlar ama kızlarını hamile bırakıp öldürüp hiçbirşey olmamış gibi hayatlarına devam ediyorlar. Kadının zina yapması ölümü gerektirirken erkekler keçilere bile tecavüz ediyorlar. Öyle sapkın bir zihniyete sahipler ki, kadın elbisesi satan dükkanlar bile sokağa bakan tarafta olamıyor. Nedeni; elbise, içine girebilecek bir kadın vücudunu çağrıştırıyor olması.
İslam böyle bir şey değil, diye bağırmak istediğim kitaptı. İnanılmaz derecede sarsıcıydı. Bu sene okuduğum etkileyici kitaplar arasında yerini aldı.
Anlatım tarzıyla etkileyen bir hikaye
Şehir merkezinden oldukça uzakta şeriatla yönetilen köyde geçen bir hikaye anlatıyor. Köyün yakınlarına yapılacak baraj için gelen yabancı bir adamın evli bir kadına tecavüz etmesiyle olaylar başlıyor. Hamile kalan kadın hakkında şeyhler tarafından recm kararı veriliyor ve doğum yaptıktan sonra taşlanarak öldürülmesine hükmediliyor. Bu süreçte köye gelen Fransız bir kadın, ölüm cezası alan kadın için bir kurtarıcı umuduna dönüşüyor. Kitapta kadınların toplumdaki yeri konusunda maalesef ki daha önce de duymak zorunda kaldığımız, kadınların yalnızca bir üreme aracı olarak görülmesi ve dört duvar arasında yaşamaya mahkum edilmeleri aktarılıyor. Kitabı benim için farklı kılan anlatım tarzı oldu. Hikaye çoğunlukla kurtarıcı olarak görülen kadın üzerinden ilerliyor ancak anlatımda “ama o sana inanmadı”, “o zaman başka bir tez ileri sürdün”, “ona söylemesi için onu teşvik ettin” gibi ifadeler kullanıldığı için sanki olayların içinde siz varmışsınız hissi oluşuyor. İlk sayfalarda bu anlatım biçimine alışmak zor olsa da sonrasında kitap oldukça akıcı hale geliyor. Konu bakımından yüzeysel kaldığını düşünsem de farklı anlatım tekniği sayesinde ilgi çekici ve değişik bir okuma deneyimi sunduğu için kitabı sevdim. İnsan ister istemez böyle şeylerin sadece kitaplarda kalmasını, hiçbir kadının bunları gerçek hayatta yaşamamasını diliyor. Umarım bir gün hiçbir kadının korkuyla, baskıyla ve başkalarının verdiği cezalarla yaşamak zorunda kalmadığı bir yaşam mümkün olur.
Orta Doğu’da şeriat kurallarının geçerli olduğu, kadınların ikinci sınıf insan! muamelesi gördüğü bir köyde geçiyor olaylar. Kocasının terk edip gittiği üç çocuk annesi Noor, tecavüze uğruyor. Bu da yetmezmiş gibi suçlu bulunup taşlanarak öldürülme cezasına çarptırılıyor. Kaderine boyun eğip ölümü beklediği anda yabancı bir kadın giriyor hayatına.
Anlatılanların hepsi gerçek. Gerçek olması, dünyanın bir yerinde bunları yaşayan kadınların olduğunu bilmek kitabı daha da etkileyici kılıyor. Bu tür kitapları seviyorsanız hiç tereddüt etmeden okumanızı tavsiye ederim!
Noor genç bir kadın, iki oğlu var, yaşadığı coğrafyada Havva'dan bu yana hapsedilmiş o kaderin içinde. Üçüncü çocuğuna hamile kalıyor, tecavüze uğramasına rağmen bu ilişkiden tatmin olduğu için zina suçuyla recm edilmesi gerektiğini düşünüyor, tıpkı kendisinden önce milyonlarca kadına yapıldığı gibi.
Zana, küçük bir kız çocuğu, tecavüze uğradığı için hamile kalıyor.
Bir yabancı Avrupa'dan Noor'un köyüne insani yardım için geliyor ve bu kader karşısında Noor'un kaderini değiştirmek için mücadele ediyor.
Kadın ve biçilen kaderi.
Eserin dil ve anlatımını pek beğendiğimi söyleyemem dürüst olmak gerekirse, yer yer okurken bazı kısımları tekrar tekrar okuma ihtiyacı duydum.
İnsanoğlu, tarihin farklı dönemlerinde ve coğrafyalarında inançları ve gelenekleri nedeniyle kendi toplumu tarafından türlü uygulamalara maruz bırakılmıştır. İnsanlığın en karanlık ve utanç verici noktalarına işaret eden bu uygulamalar, ne yazık ki geçmişte kalmamış, farklı biçimlerde bugün de varlığını sürdürmektedir.
Yedi Taş’ın merkezinde, tecavüze uğramasına rağmen zinayla suçlanan ve recm edilerek öldürülmeyi bekleyen bir kadının hikayesi yer alır. Tam bu noktada, olaylara bir yabancı dahil olur. Bu yabancı, ne coğrafyaya ne de toplumun değerlerine aittir. Kendi hayatındaki kırılma anından sonra her şeyden uzaklaşarak, bilmediği topraklarda insanlara yardım etmek amacıyla yola çıkan biridir.
Karşılaştığı manzara ise son derece sarsıcıdır: İnsani değerlerin çürüdüğü, din adı altında yapılan zulümlerin meşrulaştırıldığı, fakirliğin ve cehaletin kol gezdiği topraklar… Yazar, okura yalnızca bir hikaye değil; vicdanı zorlayan, insanlığın yüzleşmekten kaçtığı bir gerçeklik sunar.
Bu kurak topraklarda kazanan çöl mü olacaktır, yoksa yabancı mı?
İnançla körlüğün, merhametle barbarlığın mücadelesi satır aralarında derin bir sorgulamaya dönüşür.
Dil ve anlatım bakımından, olaylara dışarıdan bir gözün eşlik etmesi ilk başta okuru zorlayabilir. Ancak sayfalar ilerledikçe bu anlatı biçimine alışılır. Yazarın şiirsel ve yoğun dili, metni daha sarsıcı ve duygusal bir hale getirir.
Çok çok uzun bir süre elimde süründükten sonra hayatımdan çıksın diye okuduğum bir kitap oldu. Gerek yazım tarzı gerek konusuyla yorucu bir serüveni tamamlamış oldum. Konusunu anlattığım birkaç arkadaş Khaled Hüseyinin kitaplarına benzettiler. Zaten afganistan, bedevi, çöl filan tarzında bir kitap. Kitapta anlatılan kadınlar ülkemizde de bir süre önceye kadar belli sıkıntıları çekiyorlardı. Belki bu kadar radikal bir sonuç yoktu ama kadınlar her zaman her yerde sıkıntı çekiyorlar üzülüyorum.
O yüzden kendimi böyle kötülüğün vahşetin olmadığı yerlerde hayal edip bunları anlatan kitapları okumuyor filmleri izlemiyorum. Hatta dert anlatan arkadaşlarımı bile dinlemiyorum. Sırf bu yüzden iyi gün dostu oldum bile diyebilirim. Zaten kendi psikolojimi zor idare ediyorum. Kimsenin derdine derman olacak halim enerjim kalmamış. Varsa güneşten denizden mutluluktan heyecandan adrenalinden yeni umutlardan tutkudan bahsedecek olanlar onlar şu an hayatımın en önemli şeyleri. İnsan olur, kitap olur, dizi film olur hiç farketmez. Ama görüyorum ki son zamanlarda böyle pozitif şeylere rast gelmek çok zor. Allah hepimizin karanlığına aydınlık versin ne diyeyim.
İyi okumalar.
Kadınlığının en teyide muhtaç yanını, bir erkek tarafından arzulanma halini uzun zaman sonra tecrübe ettiği için tecavüze uğradığını inkar edecek kadar sessizliğe bürünür, hatta arzulandığını gururlu bir sessizlikle ifade eder Noor. Ama bu sessizlik kendisini recm cezasına mahkûm kılar. Hikaye de tam bu eksene oturur. Ceza bir hukuk bütünün öngörüsüdür. Şehirden uzaklık hangi cezanın tatbik edileceği hususunu da belirler.
***
Yazarın ifadesiyle, 'Noor ve Amina aynı ayın iki yüzüdür, birlikte tutulmaya mahkumdurlar.
Ayın iki yüzü olup da tutulmaya mahkum olmak bir kader birliğidir aslında... Şehirden uzak olmanın, verilen cezaya razı olmanın, cezanın infazını zamanın kıyısında beklemenin, cezanın infazını ertelemek veya cezayı iptal ettirmek azminin hikayesi. Hikaye aslında bir ama yaşayanı ve ortağı çok. Kader mi diyorlar buna?
Hikaye boyunca bir şeyler değişsin diye bekleyen okuyucu...ve yabancı kadın...Noor en başından beri hikayenin değişmeyeceğini zaten biliyordu... ayın tutulacağını yani...
***
Ay tutuldu...ceza infaz edildi... anlatılmasaydı bu hikayeyi bilmeyecektik...anlatıldı ve okuduk..çölde nice benzer hikâyenin -anlatıldığı değil- yaşandığını fark ettik. Hüzünlendik...
Ay tutuldu...
Ayın her iki yüzü de tutuldu.
7/10
2021 790. kitabı
Lübnan asıllı Fransız Şair ve Yazar Vénus Khoury-Ghata ülkesinde edebiyat eğitimi aldı. İlk şiir kitabını 1966’da yayımladı. 1972’de Paris’e yerleşen yazar, Louis Aragon’un yönettiği Europe dergisinde çalıştı. İlk romanı Les inadaptés ise 1971’de yayımlandı. Çağdaş Fransız yazınının en önemli isimlerinden biri olarak kabul edilen yazar, şiir ve romanlarının yanı sıra edebiyat eleştirileri de kaleme almaktadır. 2009 yılında Académie Française’in büyük şiir ödülüne, 2011’de ise Goncourt Şiir Ödülü’ne layık görülmüştür...
Çöl kıyısında unutulmuş bir köyde cezasını çekmeyi bekleyen Noor, zinadan suçlu bulunur!!! ve recm edilecektir. Kaçmayı ya da isyan etmeyi düşünmez, tek arzusu kaderine boyun eğip günahının bedelini ödemek olan kadının yalnızca düşüncesi, babalarının alıp gittiği üç çocuğudur!!! Ne özgürlüğe özlem duyar ne de olası bir başka hayata. Ama bir kadın, yabancı bir kadın giriverir hayatına olaylar şekillenir kesişen hayatlarla...
Yine kadın halleri yine yürek burkan durumlar hiç değişmeyen
"Coğrafyanın Kader Olduğu Vakitler"...
Konu itibariyle çok ilgi çekmesine rağmen ara ara sıkıldığım benim için durağan 1kitaptı halbuki çok seveceğimi düşünerek almıştım belki de okuma zamanım uygun değildi konusunu çok sevdiğim üslubunu çok da sevemediğim bı kitaptı...
Lübnan Edebiyatı
Çölün coğrafyayasında ki kadınların hikayesi.
Zinadan suçlanarak recm edilmeyi bekleyen ve hayata dair tüm umutlarını kaybeden, eşinin çocuklarını da alarak kendisini terkeden Noor un hikayesi. Ya da kadınların bir eşyadan bile değersiz oldugu bir coğrafya da erkeklerin yapmış olduğu yasalarla kadinlari yargılayan değil cezalandıran Noor un ve Noor a destek olmaya çalışan Amina nin hikayesi. Çok iyi kitap.
Reklam
Yazar Hakkında
Venus Khoury-GhataYazar · 6 kitap
1937’de Beyrut’ta dünyaya gelen Lübnan asıllı Fransız şair ve yazar Vénus Khoury-Ghata ülkesinde edebiyat eğitimi aldı. İlk şiir kitabını 1966’da yayımladı. 1972’de Paris’e yerleşen yazar, Louis Aragon’un yönettiği Europe dergisinde çalıştı. İlk romanı Les inadaptés ise 1971’de yayımlandı. Çağdaş Fransız yazınının en önemli isimlerinden biri olarak kabul edilen yazar, şiir ve romanlarının yanı sıra edebiyat eleştirileri de kaleme almaktadır. 2009 yılında Académie Française’in büyük şiir ödülüne, 2011’de ise Goncourt Şiir Ödülü’ne layık görülmüşür.
