Müellif Urfalı Mateos, XI. yüzyıl sonunda ve XII. yüzyılın ilk yarısında Urfa’da yaşamış bir başrahiptir. Ölümünden sonra da eserine zeyl yazan Grigor’un, Mateos’un öğrencisi olması muhtemeldir. Eserin Türkçe tercümesi Hrant D. Andreasyan tarafından orijinal dili olan Ermenice metin esas tutularak çevrilmiştir. Bu tanıtım ise Hrant D. Andreasyan’ın Türkçe tercümesi üzerinden yapılacaktır. Eser içindeki notları Edouard Dulaurer yazmıştır ve Prof. Dr. Halil Yinanç Türkçeye tercüme etmiştir. Hrant D. Andreasyan eserin giriş bölümünde yazarların kimliği, eserin içeriği ve çeviri hakkında genel değerlendirme özelliği taşıyan 9 sayfalık bir önsöz yazmıştır.
Birinci baskısı 1962 yılında yapılan eserin, 2019 yılında Ankara’da Türk Tarih Kurumu tarafından neşredilen 4. Baskısı üzerinden değerlendirme yapılacaktır. Kitap, 411 sayfa olmakla beraber eserin sonunda 74 sayfalık bir dizin mevcuttur. Eser 4 bölümden oluşmaktadır. İlk 3 bölümünde 952-1136 yılları arasındaki olaylar Urfalı Mateos tarafından aktarılmıştır. 4. bölümde ise 1136-1162 yılları arasındaki olayları Papaz Grigor yazmıştır. Romen rakamları ile 284 başlık altında bazen tarih verilerek olaylar bölünerek anlatılmıştır. Eser içinde (288. Sayfada) Danişmendliler’in şeceresini gösteren bir şema eklenmiştir.
Eserin önsözünde mürtecim, Urfalı Mateos’un söylediğinin aksine onun eseri için başka kaynaklardan faydalanmadığı, Bizans, Süryani ve Ermeni müellifleri okumadığı hakkında bir aktarımı olsa da Urfalı Mateos’un bu eseri bizler için oldukça kıymetlidir. Urfa ve Suriye’de geçen olayların görgü şahidi olduğu gibi, Latin prensleri, Türk akınlarına, Yakın-Şark’a ve Haçlılar ile Müslümanların ilişkilerine eserinde büyük bir yer vermesi bakımından önemli bir tarihi kaynaktır.
Ağdalı ve edebi bir dilden uzak eserini