d
Diyalektik
6 üyeTakip
Insanlıkta çelişkiler fark etmemizin tek sebebi durup değişimlerinden sadece bazılarına bakmamızdır.
- UNSURÜSTÜ TERKİPDiyalektik
(...) Belirişleri bir sırrın hasrı hâlinde toplayıcı ve muvazene hakikatini onun görünüşünde bulucu böyle bir idrake nisbetle; her zahirin bâtınına, her görünenin görünmeyen yönüne, her açığın sırrîliğine mânâ ve ruh izafe edilir. Eserin umumî hükmünü gösteren aksiyon kavramı; hak ile hakikat arasında vücut bulan ve kendinde “olan ile olması gereken”i gösteren ahlâk ve adalet; satırların arasına kıvrılan fikir ve his edasını gösteren üslûp davası; doğrudan doğruya bedahet davasına misal zevk; yine doğrudan doğruya bildiğimiz bir bedihî zevke mevzu lezzet… Unsurüstü terkip hakikatine ne güzel karşılıklardır!
Burada, terkibi temin eden unsurlar ile unsurların görünüşe çıkardığı terkip arasındaki gidiş gelişte; unsurların seçimi kadar, nasıl ve niçin seçildikleri, birbirlerine nisbetlerinin ne olduğu, nasıl ve niçin olduğu gibi son derece kapsamlı meselelerin ortaya çıktığı açıktır.
Sayfa 110 - 3. Levha, ZIT KUTUPLAR ARASI MUVAZENE, “Diyalektik ve Unsurüstü Şey”, 1987, İbda Yay.·Kitabı okudu
Reklam
Diyalektik, fikrin kendisi değil, düzeni ve nizamıdır. Bir meseleyi anlatırken herkesin bir diyalektiği vardır. Anne kızını paylarken bile bir diyalektik sahibidir: Hangi sözü öne alır, hangisini sona bırakır, ne taraftan ikna eder, nasıl inandırır?.. Evet; diyalektik, ilmî bir tabirle, sözde ve kelâmın içinde fikrin tahkiyesi, sıralanışı ve düzenidir.
Her inanılan şey zıddıyla ilişkili olduğuna göre, fikir kendi zıddını dışarıda bırakma hadisesidir. Mevzuundaki esasa giden yolun düzeni olarak diyalektik, dışarıda bırakmanın da düzeni olur. Bu düzen, yerine ve mevzuuna göre metod, usul, çizgi, biçim ve şekil ifadesindedir.
İşi böyle çerçeve ve muhteva hâlinde gösterdikten sonra, bu verinin tabiî olarak kendisini temin eden unsurları söz konusudur ki, o zaman da unsurüstü şey bahis mevzuu olur. Modern fiziğin de vardığı hakikat şudur: Her şeyde, parçaların toplamından fazla bir şey vardır.
Sayfa 109 - 3. Levha, ZIT KUTUPLAR ARASI MUVAZENE, “Diyalektik ve Unsurüstü Şey”, 1987, İbda Yay.·Kitabı okudu
İLİM DEĞİL, "ZAN"!..Diyalektik
Platon, hiçbir zaman tam bir ilme ulaşamayacağımızı belirterek, aslında son derece ileri görüşlü olduğunu da ortaya koyuyor. Bütünüyle ilimlere teslim olduğunda insan inançlarını, ahlâkını, zevklerini kaybediyor. Mekanik bir hâl alıyor. İnsanı bu hâlde bırakan ilme, Platon bu yüzden ilim dememeyi, “zan” demeyi tercih ediyor ve hattâ ona yeni bir isim bulmak ihtiyacından söz ediyor.
(Devlet Kitabının Tahlili - Bölünmüş Çizgi Benzetmesi), Cinius Yayınları
İLİMLER: VARSAYIMLAR...Diyalektik
Platon’a göre gölgelerden, vehimlerden ihsaslara, oradan da ilimlere ancak diyalektik yoluyla ulaşabiliriz. Fakat ilimler, iyi ideasının kendisine ulaşamadıkları için, hakikatin kendisine nazaran birer varsayımdan, birer kabulden, birer sembolden ibaret kalırlar.
(Devlet Kitabının Tahlili - Bölünmüş Çizgi Benzetmesi), Cinius Yayınları
Reklam
Reklam