Abdullatif Demirhan
@latifdmrhn
İletişim: İnstagram/@latifdmrhn
Atalarınızın ekip biçip işlediği, üstünde doğduğunuz ve öldüğünüz, uğruna öldürdüğünüz ve kanınızla ıslattığınız, çocuklarınızı büyütüp yuva kurduğunuz toprağınızın elinizden- hiçbir sebep verilmeksizin- alındığını düşünün. Banka adlı canavarın sivri dişleriyle traktörleri işlettiği ve çocuklarınızın geleceğini metal yaratıklarla yıktığını… İşte Gazap Üzümlerindeki Joad ailesi böyle bir gazaba maruz kalıyor. Ellerinde ki birkaç yüz dolarla göç etmeli ve hiç bilmedikleri diyarlarda hayatlarını sürdürmelilerdir. Fakat onlara verilen iş ilanlarının aksine gittikleri diyarlarda çok gülünç fiyatlarda sunulan iş imkanları, bir ailenin geçinmesine yetmeyecek kadar azdır. Çıktıkları yolda edindikleri arkadaşlarıyla bu trajediye ortak bulmuş, fakat bunu yaparken de zaten çok olan ailenin nüfuzunu arttırmış ve açlığı dayanılmaz hale sokmuşlardır. Açlığa dayanamayıp başka yollara sapan ve en sonunda da dünyanın maddi sıkıntısını tüm gerçekliğiyle önümüze sunan bu eser, Yaşar Anday’ın güzel Türkçesiyle dilimize aktarılmış, bulunduğumuz konumun nimetlerini görmemize imkan sağlamıştır.
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
Bu kitabı okurken kendi arkadaşlıklarım üzerine de epey bir düşünüp kendime bu konuda sorular sordum. Bunlardan biri olan ve şüphesiz cevabı en çok hak eden soru ‘Arkadaşlığın da bir sınırı var mıdır?’ oldu. Evet, Steinbecke’ göre vardı. George, Lennie’nin her hatasını örtmeye çalışmış, sayısız aptallığına rağmen onu kardeşi gibi görmüştü. Fakat buna rağmen bir gün beraber yaşadıkları her şeyi unutacak ve yaptığı bir hata yüzünden Lennie’ye yüz çevirecekti. Hikâye ilerledikçe iki arkadaşın arasındaki ilişkinin alttan alta bir çıkar ilişkisi de olabileceği okuyucunun aklına girmeye başlıyor. Tam burada yazarın kusursuz anlatımı devreye giriyor ve ‘çıkar’ ile ‘karşılıksız iyiliğin’ arasında ince bir denge kuruyor. İnsanlara her ilişkinin altında bir de çıkarın söz konusu olabileceğini anlatıyor. İşte bu anlatımı ve beni bu kadar içine alan konusuyla Fareler ve İnsanlar en gözde kitaplarımdan biri oldu. Ayrıca kitaptaki betimlemelerin güzelliği, karakterlerin kişilikleri ve hikâyenin akıcılığı kitabı kesinlikle okunması gereken eserler arasına alıyor.
Masumiyet ve saflık bir çocuğun gözlerinde en çok görmek istediğim şeydir sanırım. Vasconcelos’un yarattığı karakter; dünya üzerinde bulunan her doğal güzelliğe, toplum tarafından hor görülenlere, iki insan arasında ki sevginin en güzeline aşık, çocukluğuna el değmemiş bir çocuk. Çocukluğuna el değmemiş derken öyle çok ferah bir şekilde büyümüş de değil. Hayatın onu olgunlaştırma çabasına yenik düşüp olgunlaşmasına ve akranlarından her zaman daha önde olmasına rağmen çocukluğundan taviz vermemiş ve o içinde ki yaramaz çocuğu hiç kaybetmemiş. Maddi imkansızlıkların getirdiği sorumluluklarla büyüyüp sevgiden de yoksun kalan karakterimiz, gerçek bir baba sevgisine duyduğu özlemi asla bastıramamış ve hayatı boyunca içindeki bu boşluğu doldurma arayışa devam etmiştir. İçinde ki küçük, tatlı şeytanla beraber yaptığı yaramazlıkları ve tanıştığı karakterleri konu edinen bu kitap Aydın Emeç’in güzel çevirisiyle kaşımızda. Eminim ki bu kitabı okuduktan sonra en büyük aşkların karşı cinsler arasında olduğu genellemesinden vazgeçecek ve ebeveynlerden gelen sevginin pahabiçilemezliğine kapılacaksınız.
‘’Umut kötülüklerin en kötüsüdür çünkü işkenceyi uzatır!’’ demişti Nietzsche. Ve kendini çıkmaz bir yola sokmuştu bunu yaparak. Bu kitap umutsuzluğun bile tedavi edilebileceğini öğretti bana. Belki hiçbir şeyin imkansız olmadığını da. Yalom’un kendi fikirleriyle olsun, Nietzsche’nin fikirleriyle olsun tam anlamıyla mükemmel bir kitaptı. Psikanalizin doğuş evresindeki sancıları ustaca anlatmıştı yazar. Nietzsche vazgeçmeyi de imkansız olmayanların yanına almış, üstinsana giden yolda hiçbir engel bırakmamıştı. Ta ki, kendi deyimiyle, köle olana kadar bir kadına. O da düşmüştü aşkın eline. Hayatının geriye kalan yıllarında yazacağı her şeyi şekillendirecek acıların içindeydi. Ve kendi alevinde yakmaya hazırlıyordu kendini. Küllerinden yeniden doğmak için. Kendi zincirlerini çözmenin yolunu gösteriyordu okurlara. Değecek bir uğurda kendini her şeyden soyutlamanın. İşte bu kitabı paha biçilmez yapan şeyler bunlardı. Acı bir yakarış. Ve ondan daha acı olan gurur. Çektiği onca şeye rağmen bir kere bile yardım istememişti Nietzsche. Çünkü korkuyordu yeniden ihanete uğramaktan. En sonunda tutamadı göz yaşlarını ve ağladı bağıra bağıra. Umudu kötülerken aslında her şey için hala umut olduğunu gösterdi. Kendimle yüzleşmeyi öğretti.
İnsanın kırılma noktası neydi? Açlık mı? Susuzluk mu? Zweig’e göre kesinlikle yalnızlık. Açlığa ve susuzluğa yavaş yavaş alışmaya başlayan Dr.B’nin yalnızlık karşısında gösterdiği çaresizlik içimi ürpertti. Yazar, insanın yalnızlık karşısında ne kadar güçsüz kalacağını tüm gerçekliğiyle anlatarak belki de insanlar için bir teşvik oldu. Etrafımızda ki insanların kıymetini bilmek için teşvik. Taşıdığı derin anlamla bu kısa gibi görünen öykü aslında tam tersine bir ‘uzun öyküdür.’ Çünkü yine Zweig’e göre insanın yalnız olduğu yerde hızlı geçen bir şey yoktur. Zaman olabildiğince yavaş akan bir su gibidir yalnızlığın yanında. Akrep ve yelkovan çivilenmiştir yerine. Ve insan yavaş yavaş kaybetmeye başladığı aklıyla tek başınadır.
Bu mükemmel hikayenin yanında yazarın kalemi, kitabı daha da okunaklı bir hale getirmiş. Betimlemelerin sıkmadığı, karakterlere verilen tüm sıfatların yerinde olduğu bir kitap olmuş. Hikayenin akıcılığı sayesinde bir nefeste okunacak ve etkisini belki de tüm yaşam boyunca gösterecek bir kitap. Yazarın hayata elveda mektubu da olan bu kitabın edebi yönden değeri asla bilinemez. Bilinen tek şey her insanın bir gün okuması gerektiğidir.
