6/10
Nedir Gene Deli Gönlünü Çelen’i açıkçası ilk okuyuşta vurulduğum bir kitap ismi olmasından kaynaklı alıp okumak istedim. Sappho’nun yazarı ve çevirmenin Cevat Çapan olduğunu görmemle alıp okumam bir oldu.
M. Ö. 630 ila 612 yılları arasında yaşadığı rivayet edilen Sappho’nun 4-5 yaşındaki kızları himayesine alıp , evlilik çağına değin yetiştirdiği bilinen bilgiler arasında. Sappho’nun cinsel tercihinin kadınlara yönelik olduğu da tahminler arasında, ama erkeklerle evlilikler ve çocuk sahibi de olmuş. Sappho, “Lesbos” adasında doğmuştur ve tarihteki “lezbiyen” kavramı ise, şairin yaşadığı adadan ismini almıştır. Lesboslu Sappho’dan esinlenerek, iki kadın arasındaki aşk ilişkisini anlatmak için ‘Lesboslu’ sözcüğünü ilk kullanan Atinalı tiyatro yazarı Aristofanes imiş.
Sappho, lirik şiirin kraliçesi minvalinde hitabı tek okuduğum eserleriyle kanıtladığını düşünüyorum. Şairin mitolojiye olan düşkünlüğü beni aşırı sevindirdi ve mitolojik göndermeleri de anlamak okudukça sizi daha da mutlu ediyor, en azından benden yarattığı hissiyat buydu. Şairin tam bir Aphrodite hayranı olduğunu, özellikle “Aphrodite Yakarış” isimli şiir tek kelimeyle şahane. Kitabı okumayacaksanız bile, İnter’den şiiri bulup okuyun derim. Şiirden küçük bir bölüm aşağıya iliştiriveriyorum.
...
“Gene nen var?” derdin, “nedir gene
deli gönlünü çelen? Tılsımımla kimi
bafltan çıkarıp yollamam gerekiyor
koynuna?
Söyle, Sappho, kim seni üzen?
Kaçıyorsa kaçsın, bırak,
yakında o senin ardına
düşecek,
bugün almıyorsa verdiklerini,
yarın o sana armağanlar verecek,
seni sevmiyorsa, istemese de er geç
sevecek.”
Bir Çığlığın Otopsisi
Ariel – Kısa Okuma Rehberi
1. Sabah Şarkısı
Yeni doğan bir çocuğa bakarken annenin sevinçle birlikte gelen yabancılığı ve korkusu.
2. Haberciler
Doğadan gelen işaretler aracılığıyla yaklaşan felaketin sezilmesi.
3. Siste Koyunlar
Ölümün yumuşak, sakin ama kaçınılmaz yüzü.
4. Aday
İnsanlardan kopma, yalnızlık ve kendini dünyadan sürgün etme isteği.
5. Lady Lazarus
İntihardan geri dönen bir kadının öfkeyle ayağa kalkışı ve seyirciye meydan okuması.
6. Laleler
Hastane sessizliğinde yaşamın fazlalık gibi hissedilmesi.
7. Kesik
Küçük bir yaranın zihni ele geçirmesi; beden ve ölüm takıntısı.
8. Karaağaç
Depresyonun içten içe kemiren, kaçışı olmayan hali.
9. Gece Dansları
Anne–kız–ölüm arasında kurulan karanlık, döngüsel bağ.
10. Ekim Gelincikleri
İlaçlarla bastırılmış duygular ve yapay iyileşme.
11. Berck-Plage
Sakat bedenler üzerinden ölümün soğuk, sıradan yüzü.
12. Ariel
Kontrolsüz hız, arınma ve benliğin çözülüşü.
13. Ölüm A.Ş.
Ölümün kurumsallaştırılması, insan hayatının değersizleşmesi.
14. Nick ve Şamdan
Yahudi kimliği, tarihsel travma ve kişisel acının iç içe geçişi.
Reklam
Puan vermedi·200 syf.··
Beğendi
·2024 93. kitabı
·4 günde okudu
·Okunma: 22 Kasım 2024 09:18
Öncelikle Sappho isimli bir eser okuyacağımı gözönüne almadan tamamen tesadüfen yaz aylarında T.İş Bankası Kültür Yayınları'ndan Saphho'nun ŞİİRLER'ini bir de Livera Yayınları'nın Ayşenur Bilgen çevirisiyle yayımlanan Selby Wynn Schwartz'ın "Sappho'nun Peşinde" isimli kurgu dışı bir eserini okudum. "Saphho'nun Peşinde" 19 ve 20. yüzyılda alanlarında söz sahibi olmuş feminist yazar ve sanatçıların yaşadıkları zorlukları, toplumsal yargıları, kısacası asırlardır devam eden, kadınların yaşadıkları sorunları Sappho üzerinden dile getiriyor.
Yukarıda bahsettiğim İş Kültür Yayınları - "Sappho Şiirler Fragmanlar" kitabının ilk sayfalarından Sappho'ya dair bir alıntı yapacağım:
"Her şeyden önce, bir aşk şairidir Sappho, bir aşk ve doğa şairi. Onun şiirinde kişisel duygular Lesbos coğrafyasından ayrılmaz.
Mitolojik göndermeleri aşkla ilgilidir. Himerios'un sözleriyle, "bütün şiirini Aphrodite"ye ve Eros'a adamıştr. Şiirlerini-şarkılarını derleyenlerse, genellikle, bir genç kızlar çevresidir. Sappho'daki aşk duygusu Aphrodite tapımından ayrı düşünülemez. Aphrodite bir aşk tanrıçası, Sappho onun bir yakarıcısıysa, şair her zaman sevginin, aşkın hizmetinde demektir. Ve bu yaşam biçimini dizelerinde alabildiğine özgürce dile getirir."
İşte,
bu kitaplar sayesinde Sappho kimdir, ne zaman yaşamıştır fikir sahibi oldum.
Geçen ay okuduğumuz Sapho'ya gelince;
Sapho'yu yalnız güzelliği ve aşkın simgesi olarak düşünmüş sanırım yazar. Oysa Sappho'nun başka özellikleri de var.
Bu eserde ailenin ve çevrenin onaylamayacağı bir birliktelik yaşanırken, ilk başta belki aşkla başlıyor her şey. Sonra alışkanlık haline geliyor yaşadıkları. Mantık git dese de kalbi, duyguları kal diyor Jean Gaussin'e. Ben eseri akıcı ve kolay okunur buldum. Yalnız bir belirsizlik vardı sonuna kadar. Başka da bir
Puan vermedi
Ağustos ayında okuyup bitirmiştim Sappho'nun şiilerini. Okuduğum bir kitapta Sappho'dan bahsediliyordu. Merak edip hemen bu iki kitabı almıştım ama içeriklerinin aynı olduğunu bilmiyordum. Eğer Sappho hakkında biraz bilgi sahibi olsaydım bunu tahmin edebilirdim belki.
Zaman zaman mitolojik hikayeleri okumayı ya da yüzyıllar öncesinin şair ve yazarlarına kulak vermeyi seviyorum. Sappho'yu da bu yüzden okudum. İş Bankası Kültür Yayınları'nın yayımladığı sağdaki eserin ilk sayfalarında Sappho'ya dair bilgiler var. Ben de oradan yaptığım alıntıyı paylaştım aşağıda. Bilen bilir de bilmeyenler için de belki faydası olur.
"Her şeyden önce, bir aşk şairidir Sappho, bir aşk ve doğa şairi. Onun şiirinde kişisel duygular Lesbos coğrafyasından ayrlmaz. Sözgelimi,
Gel bana Giritlerden
bu kutsal tapınağa
güzelim elma koruna senin
sunakları günlük kokan
derken din, aşk, doğa örgüsü Sappho'nun kişisel tınısını birebir ele verir. Mitolojik göndermeleri aşkla ilgilidir. Himerios'un sözleriyle, "bütün şiirini Aphrodite"ye ve Eros'a adamıştr. Şiirlerini-şarkılarını derleyenlerse, genellikle, bir genç kızlar çevresidir. Sappho'daki aşk duygusu Aphrodite tapımından ayrı düşünülemez. Aphrodite bir aşk tanrıçası, Sappho onun bir yakarıcısıysa, şair her zaman sevginin, aşkın hizmetinde demektir. Ve bu yaşam biçimini dizelerinde alabildiğine özgürce dile getirir.
Alkaios ve Anakreon gibi, Sappho da lirik bir şairdir. Şiirleri lir eşliğinde okunmak üzere yazılmıştır. Kimi Yunan vazolarında Sappho lir çalarken tasvir edilmiştir. Bir tür lir çalma aracı olan plektrum`u Sappho'nun bulduğu söylenir."
Görselde solda bulunan Can Yayınları'nın yayımladığı kitabın ilk sayfalarında çevirmen Cevat Çapan şöyle diyor :
"Denebilir ki, klasik Yunan şiirinin epik türdeki en önemli temsilcisi nasıl
Kitabı okumadan önce dikkatimi çeken bir unsur ise eserin ismi oldu: Nefret ediyorum ve seviyorum. İki zıt duygunun bir arada işleneceği şiirlerin beni karşılayacağını bu isimden anladım.
“I hate and I love. And if you ask me how, I do not know: I only feel it, and I am torn in two.” (Nefret ediyorum ve seviyorum. Ve eğer bana nasıl olduğunu sorarsanız, bilmiyorum: Sadece bunu hissediyorum ve ben ikiye parçalanıyorum.)"
Catullus, Milattan Önce İtalya'da yaşamış bir şairdir. Yazdığı şiirlerde aşkın en gizli ve en derin bölgelerine doğru yolculuğu aktarıyor.
"..then unexpectedly it happens-
the soul is astonished,
as we are now in each other,
an event dearer than gold,"
Birçok şiirde "Lesbia'ya" sesleniş mevcuttur. Bu seslenişin şiirlerindeki derin tınısını hissedeceksiniz. Aslında Lesbia bir mahlastır. Lesbia'nın anlamı ise Lesbos kadınıdır. Gerçek ismi Clodia Metelli olduğu düşünülen bu kadın yaşadığı dönemde aristokrat olan Metellus'un eşidir. Yasak aşkın Catullus'un üzerindeki etkisini derinlemesine sevgi ve iliklerine kadar nefret duygularını aktardığı şiirlerinde görmeniz mümkün.
"There are no thoughts of love nor of poems
in my head
since you died."
Aşk duygusunun Milattan Önce de insan hayatına ruhsal olarak etkisini Catullus'un şiirlerinde görmemiz mümkün. Bazı şiirlerinde argo kelimeler de kullandığını belirtmem gerekiyor.
Aynı zamanda şiirlerde şair arkadaşlarından da bahsetmektedir. Bu arkadaşlarından birisi de Calvus'tur.
Şair derin anlamlar yüklü sözcükler kullandığı için şiirlerin dili ağır. Kitabı İngilizce okuyacaksınız seviyenizin B2 ve üzeri olması gerektiğini düşünüyorum. Türkçe basılan eseri okumayı düşünüyorsanız ve şiire yeni başlayacaksınız dil durumunu düşünerek okumalısınız.
7/10
2024 55. kitabı
İki bin yıl öncesine ait olan bu hikâye, Midilli (Lesbos) Adasında geçmektedir. Antik Yunan edebiyatının ilk düzyazı örneklerinden biri olmanın yanı sıra pastoral edebiyatın da ilk yapıtıdır.
Ailesi tarafından terkedilen ve bir keçi tarafından emzirilen Daphnis ile yine terkedilen ve bir koyun tarafından beslenen Khloe'nin aşkını konu ediniyor. Oldukça fazla mitolojik öğeler içeren kitapta, dipnotlar bulunsa bile, fazla mitoloji bilginiz yoksa zorlanabilirsiniz. Mitolojik hikâyelere meraklı olanların hoşlanabileceği tarzda bir hikâye...
Reklam
Reklam