Bu kitab əvvəllər diqqətimi çəkmirdi və açığı, oxumağı da düşünmürdüm. Çünki kifayət qədər məşhur idi və onunla bağlı çox nümunə görmüşdüm. Amma oxuduqdan sonra əsərə həqiqətən valeh oldum. Zəngin dili və ədəbi üslubu bu əsərin niyə klassik sayıldığını açıq şəkildə göstərir. Əsər mənə “Leyli və Məcnun”u xatırladırdı. Daha sonra araşdıranda öyrəndim ki, Shakespeare bu mövzudan təsirlənib və nəticədə öz versiyasını yaradıb. Hadisələrin sürətli və bəzən ağılasığmaz şəkildə inkişaf etməsi həm qəribə, həm də maraqlı təsir bağışlayır. Xüsusilə personajların yaşları insanı həqiqətən təəccübləndirir və əsər boyunca çoxlu suallar ortaya çıxır. Bu, doğrudan sevgi idimi, yoxsa taleyi korlayan emosional bağlılıq? Əgər obrazlar daha yetkin olsaydı, eyni seçimləri edərdilərmi?
Məncə, hər kəsin ən az bir dəfə oxumalı olduğu klassikadır.
Celile küçüklüğünden Dame de Sion'a leyli verilmesine kadar büyükannesi Çerkez Çeşmiahu Hanım'ın gözetiminde büyümüş; hayatla alakası çok hafif, insani ilişkileri hemen hemen hiç olmayan, dışarıdan soğuk görünen birisidir. Büyükannesi öldükten sonra yirmi iki yaşlarındayken dadısı Nazikter Kalfa ile beraber amcasının yanına yerleşir. Yirmibeşinde ise amcazadesinin arkadaşı Ahmetle evlenecektir; ancak Muhsin'i tanıyıncaya kadar aşkın gücünü kendisinde hissedememiştir.
Eski banka memuru Ahmet, savaş devam ederken çevresindeki zenginliğin parıltısıyla büyülenir ve kazanç sevdasıyla hırslanır. Büyükçe bir kâr bırakacak bir iş için Muhsin'e dostça yaklaşıp meramını anlattığında Muhsin, Ahmet'in amacına ulaşabilmek için onu, karısını başkalarına kompliman yapmaya zorlayan biri olarak görür ve Celile'nin de sevgisini ilk başta bu sebebe yorar. Kişiliği değişmeyen Celile aşkını yine ağır ve durgunca göstermektedir. Sayfalar arasında ilerledikçe aşklarının sarsıntısının şiddeti artacak ve kitabımızın başlangıcındaki ikinci cümle yine sondan ikinci cümlede tekrarlanarak eser son bulacaktır.
Roman akıcı ama yer yer baskı hataları var. Yalnız, eklenmesi gereken önemli bir husus: Yazarın Fosforlu Cevriye romanından sonra hem Yeşil Gözlü Kız hem de Çılgın Gibi eserleri, Fosforlu Cevriye'nin gölgesinde kalıp burukluk yaşatabilir. En azından benim için Fosforlu Cevriye'yi okuduktan sonra yazarın diğer romanlarından onun seviyesine yaklaşabilecek bir eser görmek zor oluyor. Herkese iyi okumalar...
Reklam
Burada bir yiğit ölmüş Kuşlar yasına giderbanakalankelimelerokumagrubu
Kuşlar Yasına Gider’de, uzun yol şoförü Aziz’in ve ailesinin öyküsünü evin büyük oğlundan öğreniyoruz. Hikaye; büyük oğulun Ankara ile Denizli arasındaki yolculuklarında canlanan hatıraları ve bilinç akışı üzerinden, baba-oğul ilişkilerine ve Aziz’in başına buyruk doğasına odaklanıyor.
Kitap; Ardahan/Hanak yöresine ait, Tekin Büyükkaya’dan derlenen ve Yücel Paşmakçı tarafından notaya alınan anonim "Bu Dağlar Kömürdendir" türküsü ile başlıyor. Bu türkünün sözlerini bilmek, romanın bütününe hakim olan imgeleri anlamlandırmak adına oldukça kıymetli.
Bu dağlar kömürdendir
Geçen gün ömürdendir
Feleğin bir guşu var
Pençesi demirdendir
Hadi leyli leylanı
Mevlam yazmış fermanı
Ya al canım gurtulam
Ya ver derde dermanı
Bu yol Pasin'e gider
Döner tersine gider
Burada bir yiğit ölmüş
Guşlar yasına gider
Hadi leyli leylanı
Mevlam yazmış fermanı
Ya al canım gurtulam
Ya ver derde dermanı
Bir at bindim başı yok
Bir çay geçtim daşı yok
Burda bir yiğit ölmüş
Yanında gardaşı yok
Hadi leyli leylanı
Sizcə sevgi fəsəfidir yoxsa şəhvani?
Puan vermedi
Şekspirin "Romeo və Cülyetta" əsərinin mənbəyi ingilis şairi Artur Brukun uzun hekayə poeması olan "Romeus və Cülyettanın faciəvi tarixi"nə əsaslanır.
Əvvəlki postda bölüşdüyüm "Yay Gecəsinin Yuxusu" yazıldığı dövrdə yazılan "Romeo və Cülyetta" başlarda özünü komediya kimi təqdim edir, lakin sonlarda baş verən ardıcıl ölümlər əsəri tragediyaya doğru sürükləyir.
Mən "Romeo və Cülyetta"nı obraz olaraq Şekspirin digər qəhrəmanlarından fərqləndirirəm, çünki onlar sosial təbəqəni təmsil etmirlər. Onlar sadəcə aşiq və düşmən iki gəncdir. Bizim "Leyli və Məcnun"dan da fərqlənirlər, çünki onlar sevgini fəlsəfi yox şəhvəti yaşayırlar.
Əsərdə iki ailəni də zadəgan kimi görə bilərsiniz, amma onlar sadəcə burjuadı və hər iki ailə övladlarımın quracağı evlilik ilə bir yerlərə qalxmaq istəyir(bunu Culyettaya adaxlı edilən Parisdə də görə bilərsiniz.) Sonda hər iki ailə ən böyük zənginliyini itirir.
Əsər başda komediya şəklində başlasa da sonu faciə ilə bitir. Mən qəhrəmanlardan birinin və ya hər ikisinin ölümünü faciə hesab etmirəm. Mənim üçün faciə ideyanın, hisslərin, ümidin ölümüdür ki, burda da Culyettanın Romoeya təlqin etdiyi rəhm,mərhəmət, sülh hissləri Romenun Markuşiyonu öldürməsi ilə məhv olub gedir.
Sizə xoş oxumalar Sülh və sevgi ilə qalın
Serzeniş…Benim için hep çok ayrı bir yerde çünkü ilk kitabımdı. 14 yaşında okumuştum ilk kez,ilk kitap olan Leyl’i. 19 yaşımda da Mecruh ve Vebal’i okuyup bitirdim birkaç kez. Ve ara sıra düşünüp,dile getiririm “Bora acaba hapisten çıkmış mıdır,kızının adını ne koymuştur,yada kızı,oğlu ve Hande’si ile dışarda mutlu bir hayata başlamış mıdır yeniden?” Bora’nın hastalıklı aşkının gerçek aşka dönüşeceğini hiç düşünmemiştim 14 yaşında bile. Çünkü kendi de biliyordu hastalıklı bir sevdaya düştüğünü. Çok kızardım ona. Anlam verilecek gibi değildi çünkü. Ama Hande’nin sevgisi uğruna,Hande’nin sevgisi ile bambaşka sevdası sapasağlam ve gerçek biri oldu. Sizi hep çok sevdim Şahsuvar’lar…Umarım bir yerlerde mutlusunuzdur…
Kitabı təsadüfən oxumaq qərarına gəldim. Düzü, mən bir kitaba başlayanda başqa bir əsərə fokuslana bilən biri deyiləm. Amma bu kitab – bəli, Söyüdlü arx – bir məcburiyyət nəticəsində oxumalı olduğum bir əsər oldu. Və etiraf edim, çox sevdiyim kitablardan birinə çevrildi.
O qədər yerinə düşdü ki, sanki bir anlıq özümü oxudum bu kitabda. Hekayənin detalları, sevgisi, hadisələri fərqli olsa da, məzmunu – içindəki duyğular, mübarizələr, seçimlər – tamam tanış idi. Məncə bu kitabı başqa bir vaxt oxusaydım, bəlkə bu qədər təsirlənməzdim. Amma "Leyli və Məcnun"un ağırlığından çıxıb, "Söyüdlü arx"a keçmək ruhuma bir növ şəfa oldu.
Mən Nuriyyə və Muradın sevgisinə çox toxunmayacam bu yazıda. Onların hekayəsi də gözəldir, düşündürücüdür, bəzən acıdır. Amma mən "Söyüdlü arx"ın özü haqqında danışmaq istəyirəm.
Bilirsinizmi?
İnsan həyatı da məhz bu arx kimidir.Yuxarıdan baxanda – sadəcə bir su yoludur. Amma içində… içində ( yəni axarında) qərarlar yatır, qorxular yatır,təhlükəli səssizliklər yatır, bəzən yarımçıq qalan cümlələr, sevgilər, ya da heç deyilməmiş arzular və ən əsası – ümid yatır. Və bu axarın hara yön alacağına biz qərar veririk.
Əsərdəki söyüdlü arx isə sadəcə təsərrüfat məsələsi deyil. O, yenilik və köhnəliyin, dəyişikliklə sabitliyin qarşıdurmasını simvolizə edir. Onun üzərindəki mübahisə sadəcə arxın çəkilib-çəkilməməsi ilə bağlı deyil – bu, kimin dünyagörüşünün ( konservativ yoxsa yenilikçi) qalib gələcəyidir.
Kənd sədrinin arxın çəkilməməsi üçün apardığı mübarizə, irəli sürdüyü “məsuliyyətli” misallar, əslində onun stabil qalmaq çabası, həmin an üçün məncə özünü qoruma instinkti idi. O öz əziyyətini paylaşmaq istəmirdi, bunu ədalətıi hesab etmirdi …. Amma Nuriyyə demiş : “ Güclülər, xoşbəxtlər bu qədər amansız, bu qədər xudpəsənd olmamalıdırlar. “
Reklam
Reklam