Begüm
@lizzreads
Okuduğum Türkçe kitapları ekliyorum.
Voltaire'in yaşlılık veyahut olgunluk dönemi eseridir. Hayatını optimizm yani iyimserlik düşüncesini yaymakla geçirmiş, en önemli eseri Candide'e bile Candide ou l'optimisme yani Candide ya da İyimserlik adını vermiştir ve dönemde yazılan ilk Fransız ansiklopedisinde de yine mutluluk iyimserlik gibi başlıklar ona ayrılmıştır. Yazar kendine cahil der ancak olgunluk döneminde sahip olduğu kanıları bol bol eleştirel dille paylaşır, kısa kısa 56 denemeden oluşuyor. Kimi filozofları savunmuş, kimi düşünceleri yermiş, kimileriyle ise sadece eğlenmiş. "Peki haklı ile haksızı hangi yaşta öğreniriz? İki kere ikinin dört ettiğini öğrendiğimiz yaşta." Adalet duyguları yüksek yazar (ya da filozof mu demeliyim) kitapta en çok özgürlük hakkındaki düşüncelerine yer vermiş. Aslında hepimizin özgür olduğunu ancak özgürlük sandığımız şeyin çok farklı olduğunu; bir şeyleri yapabilme yetisine sahip olmanın özgürlük anca istemek için istemenin ve sürekli istemenin ise bizi kısıtlayan bir zorunluluk olduğunu söylüyor. Kısa bir eser. Özgürlükçü düşünceleri aydınlanma döneminde yeni çağa hazırlık araçlarından biri olmuştur ve sadece bir yazar olarak değerlendirilmemelidir, Voltaire aynı zamanda etkili bir filozoftur.
Reklam
Fransızca aslıyla beraber okuduğum eserde yüzde yüz asıl metne bağlı kalınmadan komedi unsurlarını Türkçeye uyarlamak için küçük isim değişiklikleri ve anlatım teknikleri kullanılması hoş görülebilir bir çeviri olmuş. Fransız edebiyatının en önemli eserlerinden biri olan Gargantua orta çağ ile modern çağ arasında bir köprü niteliği kuruyor. Yazar 16. Yüzyıl için neredeyse imkansız sayılabilecek bir şeyi yapıyor ve hiciv sanatını komediye sığınarak cesurca kullanıyor. Dönemin Fransasıını, skolastik eğitimin örümcek ağı gibi insanları nasıl ele geçirdiğini, aç gözlü din adamlarını ve manastırı, doymak bilmez ve cahil kralların ülkelerini nasıl mahvettiklerini, savaş arzusunun ne olduğunu eleştiriyor ve bunu Gargantua denilen yarı mitolojik fantastik bir dev üzerinden anlatıyor. Bugünün şartlarına göre pek kabul edilmese de dönemi için çok büyük bir aydın hareket sağladığı, hümanizmin belki de temellerini atan en önemli eserlerden biridir. Kitap insanların kral ya da papaz olmadan da saygı görmesi gerektiğini iyi kral imajı altında verir. Beni rahatsız eden kadın düşmanı tabirleri de dönemin zihniyetine göre bir nebze sessiz kalabildiğim ancak modern çağ için sayfalarca eleştiriyi hak edecek bir diğer unsur. Rabelais bence Gargantua'da fay ce que voudras yani istediğini yap lafını söylemek için kitabı yazdı. Asıl bilgi ve eğitimin önemini gösterip gerçek bilginliğin de istediğini yapmak ve özgür olmaktan geldiğini, adaletin ve özgürlüğün önemini anlatıyor. Salt roman gibi değil de büyük bir eleştiri ve hiciv eseri olduğunu düşünerek felsefi düşüncelerle okumak kitabı anlamanızı sağlar, bugünün şartlarına göre roman kategorisinde değerlendirilse bile eğlenceli sayılabilecek fazlaca abartısı olduğu da kabul edilmesi gerekilen bir eser.
"... İnsanların bu özgürlük derecesinden, yani doğadan almış oldukları, pek çok durumda istediklerini yapabilme gücünden memnun olmamaları tuhaftır. Gezegenler böyle bir özgürlük derecesine sahip değildir. Oysa bizler buna sahibiz; hatta kibrimiz bizi kimi zaman bundan daha fazlasına sahip olduğumuza inandırmaktadır. Salt istemekten başka bir mantığı, başka bir sebebi olmadan istemek gibi anlaşılmaz ve saçma bir lütfa sahip olduğumuzu sanıyoruz."
Reklam