Yalnızız,Peyami Safa’nın son romanı,
felsefi üslubun yoğun olduğu basit olayların arasında derin çıkarımlar…
Tanzimatla birlikte başlayan Batılılaşma hareketleri
Cumhuriyetle olgunlaşmış,
toplum bocalamış,
uyumsuzluklar,
çarpıklıklar olmuş,
bunlar edebiyatın hep konusu olmuş.
Konu klasik Türk edebiyatı konusu.
1950’ler de Tanzimat kadar etkili bir kırılma var buna yakından bakıyoruz Yalnızız’da.
Aşk ve psikoloji üzerine kurulu romanın baş karakteri Samim.Bir bilge adeta.Simeranya adını verdiği hayali bir dünyası var.Sevdiği bir kız var Meral,hayalleri Paris’te yaşamak olan.Meral’in annesi Necile hanım,
babası,abisi Ferhat,
arkadaşı Feriha.
Samim’in kardeşleri Besim,Mefharet ve kızı Selmin…
Varlıklı aileler…Kalabalıklar…
Ama onca kalabalığın içinde ipin ucu kaçınca,yozlaşma nasıl da
yalnızlaştırıyor hikayenin sonunda hepsini.
Karakterlerin ruh halleri,
iç konuşmaları,
durumları çok etkileyici .
Ben Samim’in yazarın kendisi olduğunu düşünüyorum,Peyami Safa kendi muhafazakar ideolojisine uygun bir son hazırlamış sanki.Mesela yalan kavramı ile ilgili kesin düşünceleri…mesela
ahlaksız yaşamı tercih eden kadın karakteri cehennem ateşi timsali çıkan bir yangında öldürmesi...
Romanın üçüncü bölümü,sonu soluksuz okunuyor.Gerilim zirvede madde ile ruhun savaşı sessizce bitiyor.Sadece insanı anlatan bir hikaye değil insana dair felsefi ve psiklolojik tahlillerle zengin bir eser Yalnızız.
Bunca zaman okumamaşım,okumam için en uygun zaman bu zamanmış demek.İyi ki okudum dediğim kitaplar arasında yerini aldı.
Reklam
Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın romanlarını ayrı bir ilgiyle okuyorum.Sadece dönemini değil,bugünü,yarını da anlatıyor bence.Gelecek zamanı dünden,bugüne görebilmiş.Ya da insan aynı insan.İyi ya da kötü…
Romanın son cümlelerinde de şöyle diyor:“İnsanlar,her zaman,böyle kuşaktan kuşağa erdemlerini,yanlışlarını tekrar ederek,geleceklerinde geçmişlerinin bir bölümünü yaşayarak,zamanın olaylar kitabına türlü trajediler ve komedyalar yazacaklardır.” 1919’ da yazmış Cehennemlik romanını.Çok cesur bir roman.Geçmiş yüzyılın başlarında toplumun çoğunu oluşturan güya kapalı hayatları olan yarı köşk,yarı konak evlerde geleneksel yaşam adı altında yaşananları kendine özgü üslubuyla saptamış,ahlaki değerlerde baskı ve yıkımları dile getirmiş.
Hasan Ferruh Efendi’nin yalısında bol bol entrika var,bol aşk var.Aşk-ı Memnu’da yaşanan alafrangalığın süslediği inceliğin olmadığı bir gerçekcilik var ki çarpıcı hakikaten.Aşk-ı Memnu’yu okuyanlar bir de Cehennemlik’i okusunlar.Ben Hüseyin Rahmi Gürpınar ne yazdıysa okumaktan keyif alıyorum.Evet çok keyifli bir okuma oldu benim için.
Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın kitaplarını okumak dönemin sosyal yaşamını okumak gibi.Evlilik kurumuna
dair bir dram yaşanıyor Sevda Peşinde romanında.Aynınur Hanım istemeden evlendirilmiş,mutsuz bir evliliği var.Eşini sevemez,çocukluk aşkını unutamaz,eşine ihanet etmek istemez ama kocasına ait olduğunu kabullenip aşkını kalbine gömmeyi de beceremez.Yaşadıkları onu intihara sürükler. Kendi kendime Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın külliyatını okumaya söz verdiğimden okudum ama çok da beğendim.Kitap mektuplardan oluşuyor,çok seviyorum bu türü ben,çok sürükleyici ve keyifle okunuyor...Aynınur Hanım’ın sevdasının peşinde kendine denizler içinde sınırsız bir mezar seçerek başlayan roman,kocasının yeni bir evlilik macerasıyla bitiyor,düğünde saz heyeti “İç bade güzel sev var ise akl u şuurun” şarkısını söylerken.
Ziya Paşa “Dünya var imiş ya ki yoğ imiş ne umurun” diye devam eden mısralarında dünyanın var ile yok arasında olduğunu anlatır ya,Aynınur Hanım gider yerine yeni birisi gelir…
1900’ler de yazılmış roman.
Kıymetli.
Hayatta yaşanacak kadar kıymetli.
Hüseyin Rahmi Gürpınar okumaya devam.
