Gerçek liderlik zorbalık değil, meşruiyet üretme yeteneğidir.Edebiyat
Malevil: Dünyanın Sonundan Çok İnsanlığın Yeniden Başlangıcı
Bazı kitaplar vardır; onları bitirdiğinizde hikâyeyi değil, fikirleri düşünmeye devam edersiniz. Robert Merle’nin Malevil romanı benim için tam olarak böyle bir kitap . İlk bakışta sıradan bir kıyamet sonrası romanı gibi anlaşılıyor. Nükleer bir felaket yaşanır, dünya yıkılır ve hayatta kalan insanlar yaşam mücadelesi verir. Ancak kitabı okudukça anlıyorsunuz ki Merle’nin asıl derdi dünyanın nasıl yok olduğu değil, insanlığın sıfırdan nasıl yeniden ayağa kalkacağı.
Romanın en etkileyici yanı, medeniyet dediğimiz şeyin aslında ne kadar kırılgan olduğunu göstermesi. Bugün hayatımızın vazgeçilmez parçaları olan devlet, hukuk, elektrik, iletişim ve ulaşım ağları birkaç dakika içinde ortadan kalkıyor. Geriye ise yalnızca insan kalıyor. İşte asıl soru burada başlıyor: İnsan, elindeki tüm teknolojik ve kurumsal araçlar yok olduğunda nasıl bir toplum kurar?
Malevil’de hayatta kalan insanlar yalnızca yiyecek bulmaya çalışmıyor. Aynı zamanda yeni bir düzen kurmaya çalışıyorlar. Bu nedenle roman bana bir macera hikâyesinden çok bir siyaset ve toplum felsefesi denemesi gibi geldi. Robert Merle, karakterleri üzerinden farklı yönetim biçimlerini, liderliği ve iktidarın kaynaklarını sorguluyor.
Romanın merkezindeki Emmanuel Comte karakteri özellikle dikkat çekici. Günümüz popüler kültüründeki kıyamet sonrası kahramanlar gibi kaba kuvvetle öne çıkan biri değil. İnsanları ikna edebilen, güven veren ve ortak amaç etrafında toplayabilen bir lider. Onun karşısında ise dini kullanarak korku üzerinden otorite kuran Fulbert bulunuyor. Aslında romanın gerçek çatışması da burada yatıyor. Bir tarafta iş birliği ve rıza üzerine kurulu bir toplum modeli, diğer tarafta korku ve dogma üzerine inşa edilmiş bir düzen.
Malevil’i benim
Hayatta bazı kapılar vardır ki, o kapıdan içeriye sadece bir adım atmak bile geri dönüşü olmayan bir yola girmek demektir. "Bir kereden bir şey olur" çünkü o ilk adım, sonraki binlerce adımın meşruiyet zeminini hazırlar. Gerçek özgürlük, her sunulanı denemek değil; neyin sana zarar vereceğini bilip ondan uzak durabilme iradesidir.
Reklam
Timurlenk-Bozkırların Son Göçebe Fatihi 14. yüzyıl Orta Asya sosyo-politik yapısını analitik süzgeçten geçiren bir monografidir. Yazar, geleneksel kronolojik biyografiden ziyade , Cengiz Han soyundan gelmediği için meşruiyet sorunu yaşayan askeri bir liderin, Avrasya bozkırlarındaki parçalanmış aşiretlerini nasıl birliktelik haline dönüştürdüğünü inceler. Eserin temel sorunsalı, Timur'un askeri başarılarından ziyade, otoritesini kurumsallaştırma ve idame ettirme stratejileridir. Çağatay ulusu içindeki rakip aşiret isyanları, Moğol-Yasa gelenekleri ile Islam arasında sentezi ve sürekli fetih politikalarını ele alır.
BRONZ SÜVARİ VE MODERN HAKİKAT REJİMİNİN EPİSTEMOLOJİK İFLASI
Müellifimiz, çocukluk hafızasında yer eden o sarsıcı "bronz süvari ve plastik leğen takası" metaforunu, asrımızın küresel ontolojik buhranının bir hülasası olarak önümüze koymaktadır. Takasa bakıldığında alelade bir ticari mübadele gibi görünmektedir lakin insanın kadim, köklü, ahlaki ve ontolojik olanı (bronz süvariyi), cazip, hafif, ucuz ve muvakkat olan yeninin (parlak plastik leğenin) seküler şehvetine feda edişinin adıdır. Modern çağ zamanı çizgisel bir ilerleme olarak vazederken; yeni olanı "ileri ve iyi", eski olanı ise "geri ve değersiz" ilan eden habis bir cetvel icat etmiştir. Oysa bu cetvel fıtrata vurulmuş en büyük darbedir. Müellifin sorduğu o can alıcı sual: "İnsan, hakikatin sahibi midir, yoksa muhatabı mı?" sorusu işte bu tahlilin kelami mihverini oluşturur.
Ehl-i Sünnet ve Cemaat akidesi sarahatle ilan eder ki: İnsan hakikatin vaz'edicisi, hâkimi ve sahibi olamaz ancak ve ancak aziz bir muhatabı olabilir. İnsanın şu dünyadaki şerefi, hakikati kendi hevasına göre eğip bükmesinde olamaz bilakis Allah Teala’nın kelamına ve fıtratın mizanına sadık bir muhatap olabilmesindedir.
Müellif, eserinde Orta Çağ'ın döngüsel, ritüel ve ibadet merkezli zamanı ile büyüyen şehrin borç, vade, verimlilik ve hesap merkezli çizgisel tüccar zamanı arasındaki kavgayı derinlemesine analiz eder. Zaman daha ince bölündükçe emek ölçülebilir hale gelmiş; manastırın kolektif disiplin çanı nihayetinde modern fabrikanın sirenine ve günümüz dijital algoritmalarının saniyelerine evrilmiştir. Zaman artık bir tahakküm aracı olmuş tefekkür alanından çıkmıştır.
İslam tasavvurunda zaman, alelade bir kronometre akışı veya paraya tahvil edilecek mekanik bir zemin değildir. Zaman, Allah Teala’nın insana lütfettiği en büyük ontolojik sermaye yani mukaddes VAKİTtir. Zaman asra kasem edilerek
Kudüs... Ey Kudüs (O Jerusalem!) – Larry Collins & Dominique Lapierre üzerine bir inceleme
Larry Collins ve Dominique Lapierre’in kaleme aldığı bu eser, 1948 Arap-İsrail Savaşı sırasında Kudüs’ün dramatik kuşatmasını, sokak sokak çarpışmaları ve iki tarafın da acısını anlatan epik bir tarih anlatısı. Yazarlar, binlerce röportaj ve belgeyle besledikleri kitabı adeta bir roman gibi kurgulamış; okuru o kaotik günlere taşıyor. Ancak kitabı derinlemesine okuduğunuzda, Collins’in Yahudi taraftarı yaklaşımı belirgin şekilde öne çıkıyor. Hikaye, Yahudi direnişini kahramanca, fedakarlık ve “tarihi hak” vurgusuyla işlerken,
Arap tarafını daha çok tepkisel, parçalı ve bazen barbarca gösteriyor. Bu, yazarın Batı merkezli, Siyonist tahrifatçılığına yakın duruşunun bir yansıması.
Kitap, Holokost’un hemen ardından Yahudilerin “vatan” arayışını duygusal bir zemine oturtuyor. Yazarlar, Nazi katliamlarından kurtulanların Filistin’e gelişini, BM kararını ve bağımsızlık ilanını coşkuyla anlatıyor.
Ne var ki bu anlatı, Yahudi katliamlarını ve Siyonist projenin karanlık yüzünü yeterince sorgulamadan geçiştiriyor veya bağlamından koparıyor. Tarih boyunca Yahudilerin yaşadığı olaylar; ancak kitap bu olayları, Filistin topraklarındaki Arap nüfusa karşı sistematik bir üstünlük ve yer değiştirme aracı olarak kullanan Siyonist harekete meşruiyet kazandırmak için araçsallaştırıyor. Deir Yassin katliamı gibi olaylar dile getirilse de, genel ton “Yahudiler mecburen savunma yapıyor” şeklindedir.
Yahudi tarafının hırsızlığı ve cani yönü
Eserin satır aralarında, Siyonist liderlerin planlı bir şekilde Arap köylerini boşaltma, mülklerine el koyma ve terör yoluyla nüfusu göçe zorlama stratejileri okunuyor.
Haganah, Irgun ve Stern Çetesi gibi örgütlerin sivillere yönelik saldırıları, bombalamalar
İlber Ortaylı’nın da önerdiği kitaplardan biri olan Timurlenk: Bozkırların Son Göçebe Fatihi, Orta Asya tarihinin en etkili hükümdarlarından biri olan Timur’un hayatını, yükselişini ve kurduğu imparatorluğu ayrıntılı biçimde ele alan kapsamlı bir biyografi çalışması.
Kitapta Timur’un fetihlerinin yanısıra, içinde yetiştiği siyasi ortam da anlatılıyor. Timur doğduğunda Cengiz Han’ın mirasını sürdüren Çağatay Ulusu eski gücünü kaybetmiş, bölgede kabile mücadeleleri başlamıştı. Beatrice Forbes Manz, Timur’un bu karmaşık ortamda nasıl yükseldiğini, kabileler arasındaki dengeleri ustalıkla kullanarak nasıl iktidarı ele geçirdiğini ve Çağatay geleneğini sahiplenerek meşruiyet kazandığını oldukça başarılı bir şekilde aktarıyor.
İran, Irak, Afganistan, Kafkasya, Hindistan, Suriye ve Anadolu’ya uzanan seferleri; Altın Orda Hanlığı ile mücadelesi, Delhi Seferi ve Ankara Savaşı gibi dönüm noktaları kitapta yer buluyor. Timur’un askerî dehasını, siyasi zekâsını, devlet yönetimini ve Semerkant’ı dönemin en önemli ilim, sanat ve ticaret merkezlerinden biri hâline getirme çabasını da gözler önüne seriyor.
Kitapta dikkatimi çeken noktalardan biri de Timur’un ölümünden sonraki süreç oldu. Timur bütün otoriteyi kendi şahsında toplamış, güçlü bir devlet kurmuş olsa da ardında sağlam bir veraset sistemi bırakamamıştı. Bu nedenle ölümünün ardından oğulları ve torunları arasında taht mücadeleleri başladı. Yazar, Timur’un neden büyük bir fatih olarak başarılı olduğunu anlatırken, kurduğu düzenin neden aynı başarıyla sürdürülemediğini de açıklıyor.
Timur çoğu zaman yalnızca Ankara Savaşı ve Yıldırım Bayezid ile olan mücadelesi üzerinden hatırlansa da bu kitap onu çok daha geniş bir perspektiften ele alıyor. Akademik yönü güçlü, yer yer yoğun ama Timur’u, Timurluları ve Orta Asya tarihini
Reklam
Reklam