Makbule Bayram
@mkblztrk
Öğretmen
Yüksek Lisans, İstanbul Kültür Üni. İngiliz Dili ve Edebiyatı
Kayseri
16 okur puanı
Aralık 2019 tarihinde katıldı
“Babam bahçıvandı. Şimdi bir bahçe.”
Bu bir yas romanı.
Didem Madak’ın şiirinde annesinin ölümünün ardından “terliklerindeki izi sevdim” dediği yerden, anlatıcı da çok sevdiği ve hayran olduğu babasını, ölümüyle -hatta en çok ölümüyle- yaşama dair anlamları beslemeye devam eden, çok sevdiği ve idealize ettiği babasını kaybetmesinin ardından, kendi yaşamına ve hatta çocukluğuna dair derin yüzleşmelere giriyor; okuyucuyu da kendiyle yüzleştirirken. Bahçe metaforu, ölümün ta kendisinin yaşamı beslemeye devam ettiğini anlatması açısından çok vurucu.
Anlatıcı, çok sevdiği babasını “baba” kavramı üzerinden de anlatıyor. “Yokluk aslında tüm dünya kültürlerinde babaların bir özelliği değil midir?” diye sorarken,
Odysseus’tan örnek veriyor; ki Odysseus’un en birincil özelliği yokluğu. Babalar hep beklenir, hep özlenir.
Ölüm ve yaşam, kayıp ve yasa dair derinlikli bir bakış. Sevdiklerimiz hayattayken hiç aklımıza gelmeyen küçücük şeylerin, onları kaybetme fikriyle başbaşa kaldığımızda üzerimize adeta köpüren dalgalar gibi boşalması. Bu kitap öyle inceden bir yas tutuyor ki, arabesk olmadan kaybı nasıl inceden inceden yaşadığını okuyoruz anlatıcının. Kaybın ardından, içimizi ezen “keşke daha fazla…” duygusuyla yazarın ince anlatısında yüzleşiyorsunuz. Babasının hasta yatağı başında onu izlerken “muhtemelen tüm yokluklarımın telafisi olarak odada onunla öylece duruyordum.” diyor anlatıcı, yanında olamadığı tüm zamanlarla yüzleşiyor.
Onun çektiği fiziksel acıyı da, “dünyadan ayrılmamızı kolaylaştırmak için gönderilmiş olmalı” diye tanımlıyor ve ekliyor: “Acının fiziği, insanı boşluktan ve yüzyüze geldiği ölümün o metafizik hiçliğinden kurtarır”
“Babam omuzlarında tonlarca geçmiş taşıyan bir Atlas’tı. Şimdi, o aramızdan ayrılınca tüm o geçmişin çatırdayarak üzerime usulca
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Martin EdenEdebiyat
Kaba saba bir denizciyken zihnini gıpta ettiği ve asla ulaşamayacağını düşündüğü burjuva insanının donandığı bilgilerle doldurup gerçek bir düşünüre ve yazara dönüşen Martin Eden’in hüzünlü hikayesi. Jack London, aristokrasinin sahip olmakla övündüğü eğitim, görgü kuralları gibi kavramları eleştirirken, eleştirel bir zihne sahip Martin Eden’in hem gelmiş olduğu alt sınıfa hem de ünlü bir yazar olarak yer edindiği üst sınıfa yabancılaşmasını sürükleyici bir dille anlatıyor. Martin öyle bir hale gelir ki, aşkından öldüğü Ruth’a bile nihayetinde sırt çevirir. Hayat, artık onun için çekilmez bir yük olmuş, her şey anlamını yitirmiştir. Yaşama içgüdüsü, Sigmund Freud’un çokça vurguladığı ölüm içgüdüsüne galip gelecek midir?
MülksüzlerEdebiyat
Distopya ya da ütopya mı demeli, sevenler bu kült romanı da muhakkak sevecektir. Hele ki benim farklı gezegenlerde yaşayan insanları okumak isterseniz kitap size uygundur diyebilirim. Ancak her okuyucuya hitap eden bir tarzı yok yazarın; zaman zaman okurken takıldığım zorlandığım olmuştur. Kitaptaki duvar metaforu oldukça düşündürücü. Bu, gerçek anlamada veya değil, kişinin kendine ördüğü veya diğer canlılarla arasına ördüğü fark etmez. İnsanı nasıl yalnızlaştırdığını, nasıl bugünü yaşanmaz kıldığını görebiliyorsunuz romanda. Anarşizm pek övülür kitapta, öyle ki eski dünya Urras’tan gidenlerin kurduğu medeniyetin adı Anarres’tir. Le Guin Şöyle der kitabının arka kapağında: “...Tüm siyasal kuramlar içinde en idealist olan anarşizmdir; bu yüzden de bana en ilginç gelen kuramdır.” Bu yeni kurulan ideal dünya, tüm kuraklığı, kıtlığı, sevimsizliğiyle yine de insanın insan olarak yaşayabileceği bir dünyadır. Ancak orada da insanın içinde yatan o güçlü olma, hükmetme dürtüsünü görmekteyiz.