Tarih bile onu üzüyor, bunalıma sokuyordu. İşte okuyor, öğreniyorsun; zaman oluyor, kara günler gelip çatıyor, insanoğlu mutsuz! Sırf daha aydınlık günler gelsin diye gücünü toparlıyor, çalışıyor, diniyor, korkunç zorluklara sabırla karşı koyuyor, mücadele ediyor. Sonunda güzel günler gelir gibi oluyor, tarihin kendisi de artık biraz dinlenir diye düşünüyorsun, ama nerede!.. Yeniden kara bulutlar beliriyor, binalar yıkılıyor, her şey alt üst oluyor; bir kez daha çalışmak, didinmek, ter dökmek gerekiyor... Aydınlık günler uzun sürmüyor hızla geçip gidiyor; hayat ise boyuna yeni yıkımlarla, kırımlarla durmaksızın akıp gidiyor...
Ardından acı ve boğulma hissi geldi. Bu ölümün acısı değil, bozguna uğrayan bilincinde titreşip dalgalanan düşüncelerin verdiği acıydı. Ölüm acıtmıyordu. Canını yakan yaşamak, yaşamaya devam etmenin ıstırabı, bu korkunç, boğucu histi; hayatın ona vuracağı son darbeydi bu.
Yaşama fazlasıyla tutku duymaktan,
Umuttan ve korkudan azade olmuş,
Kısacık bir minnettarlık hissiyle şükran duyarız
Hangi tanrıya olursa olsun
Hiçbir yaşam ilelebet sürmediği için;
Ölüler bir daha asla dirilmediği için;
En yorgun nehir bile,
Denizin güvenli sinesine kavuşacağı için.
"Çok hastayım," diye karşılık verdi Brissenden. "Senin için durum farklı. Sağlıklısın ve yaşamak için birçok nedenin var; şu ya da bu şekilde yaşama kelepçelenmiş olmalısın. Bana gelince, benim neden bir sosyalist olduğumu merak ediyorsun. Sana söyleyeyim. Çünkü sosyalizm kaçınılmaz; çünkü halihazırdaki çürümüş ve akıl dışı sistem sürüp gidemez; çünkü senin o at sırtındaki adamının devri geride kaldı. Köleler artık buna tahammül etmeyecekler. Çok kalabalıklar ve ata binmeye özenenleri, daha atın üzerine tırmanmaya fırsat bulamadan zorla çekip indirecekler. Onlardan kaçamazsın ve köle ahlakını sineye çekmek zorunda kalacaksın. Pek hazmedilir bir şey değil, kabul ediyorum. Ama bir süredir için için kaynayıp mayalanıyor ve bunu sineye çekmek zorundasın. (...) Elbette kalabalıkları sevmiyorum ama garibanın elinden ne gelir? At sırtındaki adama artık sahip olamayız ve herhangi bir yönetim, bugün iktidarda olan cesaretsiz domuzlara yeğdir. Ama hadi artık. Ben şimdiden küfelik olmaya başladım bile...