Puan vermedi
Anthony Burgess'in Otomatik Portakal adlı romanı, ilk bakışta şiddet ve suç üzerine kurulmuş bir hikâye gibi görünse de aslında özgür irade, ahlak ve devlet kontrolü gibi daha derin konuları ele alan bir distopyadır. Romanın başkahramanı Alex, arkadaşlarıyla birlikte çeşitli suçlar işleyen genç bir karakterdir. Yakalandıktan sonra devlet tarafından uygulanan deneysel bir yöntemle suç işlemeye karşı şartlandırılır ve yeniden topluma kazandırılmaya çalışılır.
Kitapta beni en çok düşündüren konu, bir insanın gerçekten iyi olmasının ne anlama geldiğiydi. Alex'in uygulanan tedavi sonrasında kötülük yapamaz hâle gelmesi ilk başta olumlu gibi görünse de bunu kendi isteğiyle yapmaması dikkat çekiciydi. Bu yüzden roman boyunca iyiliğin bir seçim olup olmadığı sorusu aklımda kaldı. Kitabı bitirdiğimde bile bu konu üzerine düşünmeye devam ettim.
Eserde kullanılan "Nadsat" adlı argo dil başlangıçta okumayı zorlaştırdı. Bazı bölümlerde olayları tam anlayabilmek için cümleleri tekrar okumam gerekti. Fakat ilerledikçe bu dile alıştım ve bunun kitabın atmosferine önemli bir katkı sağladı. Bu yönüyle roman diğer okuduğum kitaplardan farklı bir his verdi.
Alex karakteri de kitap boyunca dikkatimi çeken yönlerden biri oldu. İşlediği suçlar nedeniyle çoğu zaman ona karşı olumsuz duygular hissettim. Ancak yaşadıkları ve maruz kaldığı yöntemler, özgürlük ve seçim hakkı üzerine düşünmeme neden oldu. Bu yüzden karaktere sadece iyi ya da kötü demenin zor olduğunu düşünüyorum.
Sonuç olarak Otomatik Portakal, sadece suç işleyen bir gencin hikâyesini anlatan bir roman değildir. Kitap boyunca insanın seçimleri, devletin birey üzerindeki etkisi ve iyi-kötü kavramları sorgulanmaktadır. Bazı bölümlerini anlamak zor olsa da okuduktan sonra üzerinde düşündüren bir kitap olduğunu düşünüyorum.
“Yağmur denizde sefalet oluyor değil mi ?”
Bir sarrafın mücevherleri işlediği , bir bestekarın notalarla raks ettiği gibi romanını dahi şiirsel nakışlarla işleyerek yazan Tanpınar , adeta kelimelerle zamanı durdurmayı başarmış bir sanatkardır. XXyy ,coğrafyamızda çalkantılı ve devrimli günlerdi işte bu dönemde yaşamış olan değerli kalem, Osmanlı’dan Cumhuriyete geçiş sürecinde ki siyasi , kültürel değişimler ile doğu batı arasında ki sancılı sürece bizzat şahit olarak , bunları sadece eserlerinde yazmakla kalmayarak adeta kelimelerle, geçmiş ile geleceği cümlelerde buluşturmuştur.
Bu kıymete değer eserlerinden bir tanesini de biz şanslı okuyucular Mayıs ayında okuyarak ,analiz tahlil ederek bir nebze de olsa edebiyatımızın hafızasını kendi perspektifimizle görme şansına eriştik.
Ben de naçizane kendi paradigmam ve yorumumla bir şeyler söylemek istiyorum.
Elbetteki Yaz Yağmuru kitabını tek bir edebiyat çerçevesinde ele alamam çünkü kültürel birikimi ve çok yönlü bir yazar olması nedeniyle ( yazar,şair,denemeyazarı,siyasetçi,akademisyen vs.) kaleminden çıkan şaheser ,bir çok perspektiften açıklanmaya değer.
Edebi metin özelliğiyle şiirsel ,estetik açıdan bir cerrahın titizliğiyle kaleme alınmış her bir hikaye hem gözleri hem de ruhu doyurmakta böylelikle onun eserlerinin sadece okunmadığını hissedildiğine de şahit oluruz . Türkçeye kattığı senfoni tadında ki kelimelerin bezenmesi, düşünce dünyamıza bıraktığı izlerle eşine az rastlanan ,dimağlarımızda tat bırakmış Türk edebiyatının en zarif ve en derin sanatkarlarından biridir dersek mübalağ etmiş olmayız değil mi ? ( Burada kendimi Bridgerton’ da ki lady Whistledown gibi hissettim )
Yine tarihi bilgisi ve bilinci bunun yanında kendisinin de yaşanan değişim ve dönüşüme tanık olması neticesinde eserlerine
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
Neden bu kadar geç okuduğumu bilemediğim bir kitapken beni çok doğru bir zamanda yakaladığını farkettim, tam seyahat sırasında. Bazı kitaplar vardır hayatınızın akışına uyumlu ve sizi yaşadıklarınızla iç içe sürekleyip götürmesini dilersiniz. Bu kitap da onu yaşadığım bir okuma süreci tattırdı bana.
“Kişisel Menkıbe” her geçtiğinde kitapta istemsiz içimden sesli okudum. Hayatlarımız belki öyle büyük sinyaller, hedefler, öngörüler barındırmayabilir ama klişe de gelse o yaşanan, şahit olunan, yanından geçilip gidilen küçük şeyler tat verir insana ve devam edebilmesini sağlar yolunda. Kaybolmuş hissetsende, korksanda en kötüden, düşlesende en güzeli; yaşamadan, o adımı atmadan, bulunduğun yeri (fiziksel ya da zihninin içini) terk etmeden bilemezsin başına gelecekleri. Bunu göze almak yolda sadece en iyiyi umut ederek değil korkuyu endişeyi en kötüyü göğüsleyerek sindirerek, her şeyi iç içe bir bütün olarak yaşamaktan geçer.
Çünkü insan, yolun sonunda dışarıda aradığı her şeyin aslında kendi içinde olduğunu anlıyor. Evrenin ruhuna dönmek, kendi özüne dönmektir; ne zaman ki o bütünlüğü yakalarsın, işte o an anlarsın ki sen hem 'bir'sin hem de 'hepimiz'sin.
Olmasını İstediğim Dünya: Tam Bir İşleyiş Rehberi
Bu kitabı fazlasıyla sevdim. Peki, neden mi sevdim?
Çünkü bu kitap, tam da benim yaşamak, içinde nefes almak istediğim dünyayı anlatıyor. Piyasada havada uçuşan soyut teorilerin ya da bizi yoran belirsizliklerin aksine, burası tesadüflere yer bırakmayan, tıkır tıkır işleyen bir yönetim mekanizması gibi.
Kitap her şeye en temelden başlıyor: Önce bilgiyi tanımlıyor, ardından insanı. Sonra bu bilginin tam olarak nasıl kullanılacağını, nerede işe yarayacağını, insanın erdemlerini ve bu bilgiyle hem kendini hem de toplumu nasıl yöneteceğini adım adım inşa ediyor. Bu yönüyle burası soyut bir felsefe metni değil; tam bir işleyiş, tam bir yönetim kitabı.
Benim olmasını istediğim dünyada her şey, problemlerin ve sorunların doğru oranda çözülmesiyle ilerliyor. Temelde kusursuz, geometrik bir doğruluk zinciri var:
Doğru bilgi Doğru kişi Doğru yönetim Doğru problem çözümü.
İşte her şeyin bir doğruluk üzerinden gittiği, kılavuz kargaların ya da grup içi fraksiyonların sesinin kısıldığı, o berrak aklın yönettiği bir dünya özlemi... Sanırım bu kitabı bu kadar çok sevmemin asıl sebebi bu.
Peki, siz de bu kadar mekanik işleyen bir dünyada var olmayı ister miydiniz? Tüm sorunların doğru kişiler ve doğru yöntemler tarafından çözüldüğü, her adımınızın sağlam basamaklarla sağlamlaştırıldığı ya da doğrulaştırıldığı bir hayatta?..
Satır aralarında buluşmak dileğiyle.
9/10
2026 74. kitabı
Yıllar yıllar evvel okumuştum. O zaman da bayılmıştım şimdi de çok sevdim. Altını çizdiğim onca alıntıyla karşılaşmak şahaneydi ama farklı zamanların filizi olarak okumak başka başka yerleri alıntılamama neden oldu :)
Nermin ayakları üzerinde duran hayata karşı kendi duruşunu korumaya çalışan sınırları olan sakin hayatı olan bir kadın. Ta ki işte arkadaşı 5 yaşındaki kızı Tuğde yi beş günlüğüne ona emanet edene kadar. Bütün travmalarını tetikleyen geçmişin bataklarından teker teker çıkaran şey işte o kız çocuğu… Ama çocuk gibi değil fettan bir kadın gibi tavırları rolleri cilveleri tehlikeli oyunları gerçekten Nermini olduğu kadar sizide dehşete düşüyor. Toplumun kadına biçtiği rolleri ne kadar erken kapıverdiğine şaşırıyorsunuz. Pembe hareler falan görmeye başlıyorsunuz :) Tuğde’nin her hali anılarına yolculuğa neden oluyor…M.Mungan severim… Kalemine bayılırım… Gözlemleri şahane… Kadın düşmanlığı gibi algılanan yerler varmış ama bence aslında bazı kadınların toplum tarafından verilen o sığ rollerle çıtkırıldım tavırlarla sahte bir karaktere bürünüp duygu ve düşüncelerini saklamayı öğrenen hep ilgiyi üzerinde bekleyen herkesi etkileme üzerine kurulu bir oyuncu olmalarına eleştiri… “Hayat bir yarış değil, kimsenin mutluluğu kimseyi mutsuz etmemeli ” Tuğde ciğim (ler) ;))
Ayak uydurmamak cezasız kalmaz...1000Kitap
Spoiler içerir️️️
Albert Camus'tan ilk okuduğum kitap ve bu kitabı seçtiğim için de çok mutluyum.
Kitabı okumadan önce yazarla ilgili bir araştırma yapmıştım. Bu kitap resmen yazarın bakış açısının tam bir özeti.
Kitabın ilk bölümünde anlatılan olayın aslında kahramanı tam olarak anlatmak adına yazılmış bir örneklem olduğunu anlıyorsunuz.
Toplumla keskin bir savaş halinde olan bir insanın topluma nasıl yabancılaştığı gözler önüne serilmiş. Aslında koku, sıcaklık, tat gibi bir çok duyusal dış etkene fevkalade hassas bir adamın, toplumun duygusal çağrışımlarına kulak asmayışını, sırf toplum istiyor diye ya da topluma ayak uydurmak adına olduğundan farklı görünmeyişini okumak insanın içinde ki asi ruhu ortaya çıkarsa da aykırı bir yaşamın toplum tarafından nasılda görmezden gelinemediğini çok güzel anlatıyor. Cinayetten yargılanan bir adamın, yargılanma sürecinde, işlediği cinayetten çok annesinin ölümüne duyarsızlığı yüzünden cevaplamak zorunda kaldığı sorular, felsefi açıdan toplum tarafından zaten idama mahkum edildiği ve bunun cinayetle alakasının olmadığı fikrine kapılmama neden oldu. Toplumun cinayet işleyen insanla evrene karşı kayıtsız olan insanı aynı kefeye koyduğu görüşü çok güzel işlenmiş kitapta. Yazar ile ilgili yaptığım araştırmada dikkatimi çeken başka bir konu ise "absürd" kavramıyla çok fazla ilgilendiğiydi. Kahramanımız da absürd kavramını mükemmel bir şekilde sembolize ediyor.
Okuduktan sonra kafamda oluşan yek pare soru: Toplumun beklentilerini yerine getirmek daha kolay bir yaşam sunuyorsa tutsaklık özgürlükten daha mı çok mutlu eder insanı?