NÛŞİREVAN'DAN NASİHATLER
Sâsânî hükümdarı Kisrâ Enûşirvân I.Hüsrev bin Kubâd (531-579); klasik Türk, Fars ve Arap edebiyatlarında Nûşirevân-ı Âdil şeklinde adalet timsali kahraman bir hükümdar olarak zikredilir.
Keykâvus'un 1082' de kaleme aldığı Kâbusnâme' de Nüşirevân'a atfedilen șu nasihatler yer alır:
• Gece ile gündüzün birbiri ardınca devrettiğini görüyorsun.
O hâlde insanoğlunun da hâlleri hep değişir.
Mutluluk gelir, üzüntü gider; üzüntü gelir, mutluluk gider.
Böyle sürer gider.
Türk-Memlük devletindeki bir eserde yaratılış hikayesiAlıntı
"İlk çağda yağmurdan hasıl olan seller Karadağcı denilen bir dağdaki mağaraya çamur sürükleyip getirdi ve bu çamurları insan kalıbına benzeyen yarıklara döktü. Su ile toprak bir müddet bu yarıklarda kaldı. Güneş Saratan burcunda idi ve sıcaklığı çok kuvvetli idi. Güneş, su ve toprak döküntülerini kızdırdı, pişirdi. Mezkûr mağara kadının karnı (batnı) vazifesini gördü. Su, toprak ve güneşin harareti (ates) unsurlarından ibaret olan bu yığın üzerinden dokuz ay mutedil rüzgâr esti. Böylece dört unsur birleşmiş oldu. Dokuz ay sonra bu yaratıktan insan şeklinde bir mahlûk çıktı. Bu insana Türk dilince 'Ay Atam' denildi ki 'ay baba' demektir. Bu 'Ay Atam' denen kişi sağlam havalı ve tatlı sulu yere indi. Kuvvet ve neşesi günden güne arttı, orada kırk yıl kaldı. Sonra seller bir daha aktı, yukarıda zikredildiği gibi mağaradaki yarıklara toprak doldurdu. Güneş Sünbüle yıldızında idi. Binaenaleyh bu toprağın pişmesi zamanı güneşin aşağı indiği devre tesadüf etti ve bundan dolayıdır ki bu topraktan yaratılan kişi dişi oldu. Bu dişi kişiye 'Ay-va' adı verildi ki 'ay yüzlü' demektir. Ay Atam ile Ay-va evlendiler. Bunlardan kırk çocuk dünyaya geldi. Yarısı erkek yarısı dişi idi. Bunlar birbiriyle evlendiler. Ana ve babaları öldükten sonra çıktıkları mağaraya gömüp ağzını altın kapı ile kapadılar ve kapının yanına çiçekler koydular."
Ebûbekir bin Abdullah bin Aybek ed-Devâdârî, Mısır'daki Kıpçak Türk Devleti (Memlük) sultanlarından Muhammed bin Kalavun zamanında yaşamış Türk asıllı bir tarihçidir. Dureru't-Ticân ve Gureru Tevârîhi'l-Ezmân adlı tek ciltlik ve Kenzu'd-Durer ve Câmiu'l-Gurer adlı dokuz ciltlik iki dünya tarihi yazmıştır. Arap dilindeki bu eserlerin yazmaları İstanbul kütüphanelerinde bulunmaktadır
Ebûbekir bin Abdullah, birbirini tamamlayan bu iki rivayeti Ulu Han
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
Aklı olan kulluk etsin Yezdan'a
Ne taç kaldı ne taht Nûşirevân'a
Nice bin pâdişâh geldi cihana
Ne Karûn'a kaldı, ne Süleyman'a
Kimse bilmez kim yiye kim kazana
Dünya mülkü emânettir insana
Kalmaz yalan dünyâ pîr-ü civana
Gelen gitti, giden gelmez cihana
Aşık Vartan dilde koy ezber olsun
İşiten işitsin, haberdar olsun
Kadir Mevlâ'm her kuluna yâr olsun
Andan sonra olsun Aşık Vartan'a
ÂŞIK VARTAN
"Dergâhımızın kapısı zulme maruz kalanlara her daim sonuna kadar açıktır. Tanrı azze ve celle zalimlerin elini mazlumların yakasından çekmek içün bize bu saltanatı ihsan eylemiştir.”
(Sasani Hükümdarı Nûşirevân-ı Âdil)
... "Zulüm devlete, nankörlük nimete zeval verir."
"Bundan böyle Hakk’ın kullarına iyilikle muamele eyleyesiniz; reayanın işini kolay kılasınız, zayıfları incitmeyesiniz, âlimleri aziz tutasınız, salihlerle düşüp kalkasınız, kötülerden sakınasınız gerektir. "
(Sasani Hükümdarı Nûşirevân-ı Âdil'in maiyetindeki yöneticilere hitabı)
"Şimdi size diyorum ki, reayaya ve hakkın kullarına güzellikle muamele ediniz, alınması gereken vergi dışında vergiyi almaya kalkışmayınız. Ben size saygıda kusur eylemezken siz sözlerime kulak asmıyorsunuz. Allah’tan hiç mi ar etmezsiniz?"
(Sasani Hükümdarı Nûşirevân-ı Âdil'in maiyetindeki yöneticilere hitabı)