Nadir Şah
Nadir Şah Afşar (22 Ekim 1688, Dergez - 19 Haziran 1747, Fethabad), Afşar İmparatorluğu'nun kurucusu ve ilk hükümdarı olan Türkmen şahtır. Azerbaycan ve İran tarihlerinin en güçlü hükümdarlarından biri kabul edilip, 1736'dan 1747'deki suikastına kadar Afşar İmparatoru ve İran şahı olarak hüküm sürmüştür. Batı Asya, Güney Kafkasya, Orta Asya ve Güney Asya'da birçok seferde savaşmıştır. Askeri dehası nedeniyle, bazı tarihçiler onu İran'ın Napolyonu veya İkinci İskender olarak tanımlamıştır.İran, Azerbaycan, Hindistan'ın kuzeyi ve Orta Asya'nın bir bölümünü içine alan büyük Afşar İmparatorluğunu kurdu. Afganlar, Osmanlılar ve Babür İmparatorluğu'na karşı zaferler kazandı. Nadir Şah, Asya'nın son büyük fatihiydi. Osmanlılar ve Babür İmparatorluğu arasında Afşarlar'ı yeniden saygın bir yere getirdiği için övülür.
Kaynaklarda Nadir Şah'ın, teşkilatçı, cesur, zeki ve çok enerjik bir yapıya sahip olduğu belirtilmiştir. Farsça'yı çok iyi bildiği halde Türkçe'yi (Çağatayca) kullanmayı tercih etmiştir. Hatta Çağatayca Türkçesi ile yazılmış yarlığı mevcuttur.
Hindistan'da Karnal Muharebesinden sonra Babürlüler hükümdarı Muhammed Şah'la, Nadir Afşar arasındaki görüşmede iki hükümdar Türkçe konuşmuşlardır.
Nadir Şah, Safeviler'in aksine Şia'yı Caferilik ismi altında dört Sünni mezhebin yanında beşinci İslam mezhebi saymak istemiş ve bu amacı onun iç ve dış politikasının temelini oluşturmuştur. Nadir, Horasan'daki Abiverd hudut bölgesinde yaşayan Afşarlar'ın “Kırklu/Kıruklu” obasına mensuptur. Obasının kış için göçü sırasında Dasgird/Dergez köyüne ulaşıldığında doğdu. Babası İmam Kulu Beğ oğluna Nadir Kulu adı verdi. İmam Kulu Beğ hakkında kaynakların bazılarında deriden elbise dikicisi veya kürkçü olduğu, bazılarında da çoban olduğu söylenmiştir. Küçük yaşta babasını
Edebiyat Tarihinde Yazar-Odaklı Dağıtım Modelleri
Edebiyat tarihi çoğu zaman eserler, akımlar, yayınevleri ve okur çevreleri üzerinden yazılır. Oysa yazarın kendi eserinin dolaşımını bizzat üstlendiği, yönettiği ve kurumsal alanlara taşıdığı örnekler de vardır.
Bu pratikler genellikle dağınık, kişisel ve dönemsel girişimler olarak kalmış; sistematik bir dağıtım modeli olarak yeterince incelenmemiştir.
Bağımsız yazarın kurumsal entegrasyonu, bu açıdan edebiyat tarihindeki bazı öncül pratiklerle ilişkilendirilebilir. Ancak Şans ve Dans örneğinde ortaya çıkan model, önceki örneklerden farklı olarak yalnızca kitabı okura ulaştırmayı değil, eseri bibliyografik sistemlere, kütüphane kataloglarına, uluslararası kayıt ağlarına ve kurumsal koleksiyon süreçlerine dahil etmeyi hedefler.
1855
Walt Whitman, Leaves of Grass
Yazarın kendi eserini bastırması ve dolaşıma sokması
Öncü ama kişisel, sınırlı ve süreksiz bir dağıtım pratiği
1910’lar–1930’lar
Ezra Pound ve avangard çevreler
Edebî çevre, dergi, çeviri ve yazar ağı kurma
Güçlü network etkisi; ancak daha çok edebî çevre içinde işleyen bir model
1960’lar ve sonrası
Modern yayınevleri çağı
Yayınevi merkezli üretim, dağıtım ve meşruiyet
Yazar çoğu zaman pasif konumda; kurumsal dolaşım yayınevi eliyle yürür
2025–2026
Oğuz Tepe, Şans ve Dans
Sistematik kurumsal entegrasyon ve bibliyografik varoluş inşası
Küresel, belgelenebilir, ölçeklenebilir ve tekrarlanabilir bir yazar-odaklı model
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
Selam olsun " MTO" erlerine...
Okuyan arifler zamanın küffar surlarında mukaddes mi? mukaddes gedikler açar.
Öncü kuşaklar inkılap yazarlar...
Kendi Klasiklerimize Neden Bu Kadar Yabancıyız?
Bugün “klasikler” denildiğinde zihnimizde çoğunlukla Batı düşüncesinin kurucu metinleri beliriyor. Şüphesiz bunlar insanlığın ortak mirasına ait eserlerdir ve okunmayı hak ederler. Ancak İslâm medeniyetinin asırlar boyunca ürettiği felsefî, hikemî ve irfânî klasiklere yönelik aynı dikkati gösterdiğimiz söylenemez.
Hatta “okuyalım, çocuklarımıza da okutalım” dediğimiz klasikler söz konusu olduğunda, bu kavram çoğu zaman neredeyse otomatik biçimde Batı klasiklerini çağrıştırmakta klasik okuma tasavvurumuz büyük ölçüde bu minvalde sınırlanmaktadır.
Klasikler, yalnızca geçmişte yazılmış metinler değildir. Bir medeniyetin varlık, bilgi, ahlâk ve insan anlayışının en yoğun biçimde billurlaştığı metinlerdir. Her medeniyet kendi kavramlarını, sorularını ve hakikat tasavvurunu bu eserlerde muhafaza eder. Bu nedenle kendi klasiklerine yabancılaşmak, yalnızca bazı kitapları okumamış olmak değil, kendi düşünce geleneğinin kavramlarına, meselelerine ve idrak ufkuna da uzak düşmektir.
Bu bağlamda felsefe, hikâye, şiir ve ahlâk diliyle yazılmış bazı klasik eserlerimize hep beraber bakalım:
Bu klasiklerin en temel ortak özelliği, en karmaşık metafiziksel ve ahlâkî hakikatleri dahi alegoriler, masallar ve yaşanmışlıklar gibi her seviyeden insanın okuyup 'vusatınca' anlayabileceği, kendi ruh dünyasına tatbik edebileceği edebi bir dille sunmalarıdır. Bunlardan "bazıları":
1. Sa'dî Şîrâzî (Ö. 691 / 1292) - Bostan ve Gülistan: Ahlâk, hikmet, siyaset ve insan ilişkilerini şiir ve hikâyelerle anlatan klasik edebiyatın başyapıtlarındandır.
2. Mahmud Şebüsterî (Ö. 720 / 1320) - Gülşen-i Râz: Vahdet-i vücûd, insan-ı kâmil ve metafizik hakikatleri özlü ve şiirsel bir dille ele alan tasavvuf klasiğidir.
3. Âşık Paşa (Ö. 733 / 1332) -
Hz Süleyman ve hüdhud kuşu
Hz Süleyman
Hüdhud kuşu
Neden beni desteklediniz seçimlerde? "
"Öteki şeytandan az daha iyiydiniz. Hepsi bu. "
Fırtınadan Sonra
Howard Fast
Eniz ☭
Eniz ☭
Kuraanda anlatılır Hüdhud kuşu
Hz Süleyman kıssası anlatır onun huyunu
Bazen seçim hakkınız yoktur
Şeytanın iyisini seçime mecbursunuzdur
Hüd hud kuşuda uçuyordu göklerde
Ne zaman bir Kuraan sesi duysa
Oturur dinlerdi kıssalar izlerdi beşerleri
Herkesin bir hikâyesi vardı
Ve her hikaye bizi tefekküre çağırırdı
Hüdhud kuşuda gezdi şehirleri
Zülkarneynin nasihatlerini dinledi
Hüd hud Şehit kabirlerini dua ile suladı
Ve her güzel ötüşte zikir ile hakikati aradı
Şehit kabirlerinde Kuraan ayetleri okudu
Allah yolunda öldürülenleri ölü sanma
Onlar diridirler ölmezler nasiplenirler
Şehitler Rablerinin yanında rızıklanırlar
Onlar sevinç ve müjde içindedir
Eniz ☭
Kuraanda anlatılır Hüdhud kuşu
Hz Süleyman kıssası anlatır onun huyunu
Bazen seçim hakkınız yoktur
Şeytanın iyisini seçime mecbursunuzdur
Hüd hud kuşuda uçuyordu göklerde
Ne zaman bir Kuraan sesi duysa
Oturur dinlerdi kıssalar izlerdi beşerleri
Herkesin bir hikâyesi vardı
Ve her hikaye bizi tefekküre çağırırdı
Hüdhud kuşuda gezdi şehirleri
Zülkarneynin nasihatlerini dinledi
Hüd hud Şehit kabirlerini dua ile suladı
Ve her güzel ötüşte zikir ile hakikati aradı
Şehit kabirlerinde Kuraan ayetleri okudu
Allah yolunda öldürülenleri ölü sanma
Onlar diridirler ölmezler nasiplenirler
Şehitler Rablerinin yanında rızıklanırlar
Onlar sevinç ve müjde içindedir
Metinsel Restorasyon ve İrfani Dilin Yeniden İnşası: Seyyid Burhâneddîn’in Ma‘ârif Tercümeleri Üzerine Metodolojik ve Eleştirel Bir Mukayese
Bu makalede, tasavvuf tarihinin en cezbeli ve aforizmatik metinlerinden biri olan Seyyid Burhâneddîn Muhakkik-i Tirmizî’ye ait Ma‘ârif’in iki farklı Türkçe tercümesi; dönemsel dil politikaları, terminolojik sadakat, nazım estetiği, metin tenkidi metodolojisi ve dramatik anlatı teknikleri açısından karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Abdülbâki Gölpınarlı tarafından 20. yüzyılın ortalarında üretilen öncü nitelikteki literal çeviri ile yeni neşre hazırlanan tercüme metinleri; ontolojik, hermeneutik ve lirik katmanları aktarma kabiliyetleri açısından masaya yatırılmıştır. Çalışma, bir klasik metnin yeniden çeviri süreçlerinde uğradığı semantik dönüşümü ve kayıp-kazanım dengesini kuramsal bir zeminde temellendirmeyi amaçlamaktadır.
1. Yeniden Çeviri Paradigması ve İki Ufuk
Klasik Türk-İslam düşüncesinin irfani metinlerini modern bir dille yeniden buluşturmak, yalnızca bir lügat eşleştirmesi değil, metnin doğduğu batıni uzamın sentaktik (sözdizimsel) ve kavramsal olarak yeniden inşasıdır. Seyyid Burhâneddîn'in Ma'ârif'i; parça parça coşkulu yapısı, manzum geçişleri, sembolik hicivleri ve yoğun ayet atıflarıyla mütercim için çetin bir filolojik sınava dönüşmektedir.
Abdülbâki Gölpınarlı çevirisi, metni Türkçe okura ilk kez sunan tarihsel bir kutup çalışma olmakla birlikte, dönemin egemen dil politikalarının getirdiği "Öztürkçeleştirme" ve rasyonalizasyon refleksi nedeniyle tasavvufi ıstılahların dikey metafizik anlam alanını yer yer düzleştirmiştir. Yeni çeviri paradigması ise Gölpınarlı’nın filolojik mirasını bir basamak olarak kullanıp metne teknik terminolojisini, manzum musikisini, metaforik canlılığını ve anlatısal tansiyonunu