Hatice GÜVEN KOCA
@pekipapatya
İnsan Olmak, insanın iç dünyasını, davranış kalıplarını, ruhsal yapısını ve toplumla olan ilişkisini derinlemesine inceleyen kitap.
Yazar, insanı insan yapan özellikleri gayet sade, anlaşılır bir dille (bilimsel terimlere yer vermeden) psikanalitik ve evrimsel bakış açısı aracılığıyla tartışılıyor. Bireyin modern dünyadaki sıkışmışlığına, kimlik arayışına, sevgi ve bağlılık sorunlarına ışık tutuyor. Düşmanlık, kıskançlık, güvensizlik, bencillik gibi sahip olduğumuz eğilimler, tek bir yaşantıya bağlanmadan kitabın yazıldığı dönem itibariyle bilimin ulaşabildiği tüm ihtimaller ışığında değerlendiriliyor. (Yapılan açıklamaların bir kısmına katılamadığımı belirtmek istiyorum.) Kitabı okurken sık sık “aaa annem, bak bu babam ya da resmen beni anlatmış diyorsunuz.” Zaman zaman Kur’an’ın çizdiği insan portresiyle karşılaşıyorsunuz. Kitapta beni en çok etkileyen şey ise psikiyatrinin tek başına insanı anlamak ve açıklamak için yetersiz kaldığı görüşünün itiraf edilmesi oldu. Multidisipliner çalışmalara öncülük etmesini umuyorum. Tavsiyedir.
Reklam
Açık öğretim fakültesi öğrencilerine yönelik olarak hazırlanan eser İslam ahlakının temel prensiplerini ele alan toplamda on bölümden oluşmaktadır. İlk dört bölüm İslam ahlakının teorik boyutunu ele alan bir giriş niteliğindedir. Beş ve altıncı bölümde İslam ahlakına göre iyi ve kötü davranışları açıklanmaktadır. Son dört bölüm ise İslam ahlakının uygulamalı boyutunu içermektedir. Kitabın bölümlerini kabaca şöyle açıklamak mümkündür:
İlk bölüm din ve ahlak kavramlarının neliği ve din ahlak ilişkisi üzerine kurgulanmaktadır. Ahlakın dinden bağımsız olamayacağı düşüncesi bu bölümün esas referans noktasıdır. Çalışmanın ikinci bölümünde İslam ahlakının kaynakları (Kur’an- Kerim, Hz. Muhammed, bu alanda yazılmış temel eserler) çeşitli örnekler verilerek açıklanmaktadır. Eserin üçüncü bölümünde insanın mahiyeti çerçevesinde İslam ahlak teorileri açıklanmıştır. İslam Ahlak teorileri temelde iki başlık (kuralcı; nassi, kelami; karakterci: felsefi, tasavvufi) altında toplanarak ayrı ayrı açıklanmaktadır. Kitabın dördüncü bölümünde İslam ahlakının temel kavramlarına yer verilmektedir. Bunlar; hayat ve insan, insanın Allah’ın halifesi olması, zulüm, insan ve Allah’ın isim ve sıfatları, vazife ve hürriyet, sorumluluk ve ahlaki yaptırım, ihtiyaç, hayır ve fayda, iyi ve kötü. Beş ve altıncı bölümde sırasıyla İslam ahlakına göre fazilet ve rezaletlerin neler olduğu, hangi durumlarda ortaya çıktığı ve insandaki nefs çeşitleri düşünürlerin temel eserlerden hareketle, örnekler eşliğinde açıklanmaktadır. Kitabın yedinci bölümünde aile ahlakı konusuna yer verilmiştir. Ailenin ahlaki değerlerin öğrenilip uygulanmadığı kurum olması, ailedeki huzurun kaynağının da yine ahlaki değerler olduğu bu ünitenin temel varsayımlarından biridir. Aile kurumunun önemi, aile kurmanın İslam açısından
Ahlak; insanın toplum içerisindeki her türlü davranışını ve diğer bireylerle ilişkisini düzenlemek maksadıyla ortaya konulan ilke ve kuralların tamamıdır. İnsanın iyi veya kötü olarak vasıflandırılmasına yol açan manevi nitelikleri, huyları ve bunların etkisiyle ortaya konan iradeli davranışların bütününü ele alır. Sosyal bir varlık olan insanın toplum içerisindeki kurallara uymasının huzurlu bir yaşam için zorunlu olması öte yandan yalnızca insan ilişkilerinde değil tüm evrenle ilişkilerinde erdemli davranışlar sergilemenin mühim durum olması ahlak konusunun geçmişten günümüze çeşitli araştırmalara ve farklı eserlere konu olmasına neden olmuştur. Bu eserlerden biri de İbn Miskeveyh tarafından kaleme alınan Tezhîbu’l Ahlâk isimli eserdir.
İbn Miskeveyh 940 yılında doğmuş Fars (İran) asıllı ünlü İslam filozofudur. Felsefenin yanı sıra din, tarih, kimya, psikoloji gibi alanlarda çalışmaları mevcuttur. Ancak felsefi ahlak ilmi üzerine en fazla yoğunlaştığı, yetkinlik kazandığı, İslam geleneğinde öncü olarak kabul edildiği alandır. Bugün Ahlâk felsefesi deyince ilk akla gelen eserlerden biri İbn Miskeveyh'in Tehzibu'l-Ahlâk'ıdır. İslâm düşünce tarihinde ahlâkın başlıca konularının işlendiği ilk sistematik çalışma sayılabilir. Kendisinden sonrası İslâm dünyasında kaleme alınan birçok ahlâk kitabı için ilk kaynak olmuştur. Örneğin Gazzâlî, Kınalızâde bu kişilerden sadece ikisidir.
Yazar, başta Aristo’nun Nikomakhos Ahlâkı olmak üzere Grek ahlâk kültüründen, Eflatun’un fikirlerinde geniş ölçüde etkilenmiş ve yararlanmış, bu filozofların eserlerine sık sık atıfta bulunmuştur. Ancak doğrudan aktarım yerine İslam kültürü ile bu fikirleri harmanlamayarak İslamileştirmeye çalışmıştır. Bunun en bariz örneği zaman zaman âyet ve hadisler zikredilip bunlara felsefî yorumlar
İnsanlığın huzurlu bir yaşamın sürmesi tarih boyunca ahlak ve hukuk gibi kuralların varlığı sayesinde mümkün olmuştur. Mutlu insan ve devlet yaşamı için mühim bir unsur olan yazılı ve yazısız kurallar din tarafından da emredilmesinin etkisiyle bireyler ve kurumlar tarafından önemsenmiş, varlığının devamı için emek verilmiştir. Sayısız metne, şiire, hikayeye konu olan ahlak akademik çalışmaları da sık sık yer verilen bir mevzu haline gelmiştir. Sağlık ve fen bilimlerine yapılan çalışmaların etik boyutu açısından konu olurken, sosyal bilimlere tanımı, önemi, amacı, tarih içindeki seyri, kaynağı açısından direkt araştırma konusu olmuştur. Akademik çalışmaların eğitim boyutu ise ahlakı eğitim yeni nesillere kazandırma, nesilden nesile aktarma açısından ele almıştır. Güncel veriler eğitim bilimlerinde ahlak eğitiminin çokça çalışılan bir konu olduğunu göstermektedir. Ahlakı eğitim açısından ele alan çalışmalardan birisi de Emile Durkheim tarafından kaleme alınan "Ahlak Eğitimi" adlı eserdir.
Emile Durkheim, 15 Nisan 1858 tarihinde Epinal, Loren'de bir Yahudi Hahambaşının oğlu olarak dünyaya gelmiştir. Felsefe öğretmenliği yapan Durkheim yaşamının bir bölümünü Almanya’da geçirmiştir. Fransa'ya dönüşte yayımladığı makaleler ilgi toplamış, 1887 Bordeaux Üniversitesi'nde ders vermeye başlamıştır. 1906 Sorbonne Eğitimbilim Profesörlüğüne getirilmiştir. Durkheim sosyolojiyi sistemleştiren, ona asıl unsurlarını ekleyen ve sosyolojiye bilimsel bir disiplin kazandırılmasında rol oynayan en önemli kişilerin başındadır. 1917de Paris' de ölmüştür. Ahlak Eğitimi isimli kitabı, yazarın Sorbonne Üniversitesinde 1902_1903 öğretim yılında öğretmenlik bölümü öğrencilerine "ahlak eğitimi" adı altında verdiği ders notlarının bir araya getirildiği bir eserdir.
Toplamda üç bölüm, on sekiz
Sekiz sene arayla ikinci kez okuduğum kitap. İlk okuyuşumda çok abartıldığını, sıradan bir aşk hikayesinden öteye geçemediğini düşünmüştüm. Kitaplığımda tekrar karşıma çıkıp olayları hatırlamadığımı fark edince ikinci kez okumak istedim. Olay örgüsü açısından oldukça klasik sonunu az çok kestirebileceğiniz bir eser. Fakat yazarın dili, olayları en kestirmeden sade ve anlaşılır tarzda anlatışı, karakterlerin kişiliklerini, sevinçlerini, acılarını, pişmanlıklarını cümlelere döküş tarzı fazlasıyla etkileyici. Öyleki sakin bir kafayla, biraz da duygularınızı işin içine katarak okuduğunuzda neredeyse her sayfada bir kaç cümleyi tekrar tekrar okuyup, özenle altını çizme istediği uyandırıyor… Son olarak benim kitaptan çıkardığım en büyük ders “suçlamak ve olduğu gibi kabul etmek yerine çabalamayı tercih etmenin bir çok şeyi değiştirebileceği” oldu.
