Belli başlı Kürt Mîrleri(Beyleri)
Kürt beyliklerinin en ünlüsü, 24 Kürt aşiretinin ittifakıyla Bitlis'e hakim olan Rozki veya Rojki hanedanıydı. Rozkiler zaman zaman Safevi İran'a, zaman zaman Osmanlı'ya biat ederek 1849'a dek hüküm sürdüler; Bitlis kentini kalıcı eserlerle donattılar.
Hakkari'nin Şenbo unvanıyla anılan emirleri Pinyaniş aşiretinin yardımıyla başa geçtiler; Timur çağında bir müddet Van Kalesini de egemenlik alanlarına kattılar. Eruh'un Boxti aşiretinin desteğiyle hüküm süren Azizan hanedanı Cizre' de, Nemıran (ölümsüzler) lakabını alan çok parçalı hanedan Hizan ve Müküs'te (Bahçesaray), Mir İzzeddin sülalesi onun adını alan Hazzo'da (Kozluk), Zirki beyleri Baykan yakınındaki Adakale'de, bazıları Türk adları taşıdığı halde Piran'ın Mırdesiler soyundan geldikleri varsayılan Bulduk oğulları ** Eğil, Çermik ve Palu'da, aslen Türk oldukları halde 'Kürdistan hükümdarı' unvanıyla hüküm süren Melikşah oğulları veya Melkişiler Çemişgezek, Mazgirt, Sağman ve Pertek'te Tanzimat yıllarına dek kalıcı olmayı başardılar.Kürt beyliklerinin şeceresine ilişkin başlıca kaynak, Bitlis hükümdarı Şeref Han'ın 1597'de kaleme aldığı Şerefname'dir. Kürt beyliklerinin yönetimi altında geniş bir coğrafyanın Süryani, Ermeni, Arap, Türk ve Kürt asıllı halkları Osmanlı yüzyıllarında adım adım Kürt dilini ve Kürt ulusal kimliğini benimsediler.
Elazığ istasyonundaki toplantıdan sonra Atatürk, Hozat Deresi üzerinde kurulan ve Pertek-Hozat arası ulaşım sağlayacak olan Singeç Köprüsü'nün açılışını yapmıştı. Bu esnada Atatürk'e eşlik eden kalabalık heyet içinde Sabiha Gökçen de yer alıyordu. Suat Akgül'ün Gökçen'den aktardığına göre Atatürk köprünün başında bir sigara yakmış ve sigara içerken fotoğrafını çekilmesini özellikle istemişti. Gökçen bunun sebebini sorunca "Kızım, asiler bir köprü yatarak isyan başlattılar. Ben de bir sigara yakarak bitiriyorum" demiştim.
Hangi tür kitapları seviyorsun?
🔎 Polisiye
💕 Romantik
🚀 Bilim Kurgu
🏰 Fantastik
📖 Klasik
🧠 Kişisel Gelişim
🏛️ Tarih
😱 Gerilim
(...) "Tunceli Vilayetinin İdaresi Hakkında Kanun" kabul edildi. 2 Ocak 1936 tarih ve 3195 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren kanun uyarınca, Pülümür, Nazımiye, Mazgirt, Pertek, Hozat, Ovacık, Çemişgezek ilçelerinden oluşan Tunceli vilayeti teşkil edilmişti.
Yeni teşkil edilen Tunceli vilayetine ilk vali ataması 10 Ocak 1936'da yapılmış. Dersim İsyanı'nın çok tartışılan isimlerinden Sekizinci Kolordu Komutanı Korgeneral Hüseyin Abdullah Alpdoğan bu kritik göreve tayin edilmişti.
Aleviliğin Etnik Bir Unsur Olarak Algılanma MeselesiAraştırma-İnceleme
Yüzlerce yıldır aynı topraklarda beraber yaşamış, aynı dili konuşan, aralarında hiçbir kültürel ve etnik fark bulunmayan Türk, Türkmen ve Yörükler, zaman zaman bazı batılı araştırmacılar tarafından kasıtlı olarak ayrı birer etnik grup olarak ilan edilmiştir. Peter Elford Andrews'in 1989 yılında yayınladığı "Ethnic Groups in the Republic of Turkey" (Türkiye Cumhuriyeti'nde Etnik Gruplar) isimli çalışmasında, Türkiye'de 47 etnik grubun varlığından söz etmektedir. Söz konusu çalışmada Türkleri, Türk: Alevi: Genel, Türk: Sünni: Yörük, Türk: Alevi: Yörük, Türkmen: Sünni: Türkmen olarak sınıflamış ve Alevilerin birer etnik grup olduğunu ileri sürmüştür. Hütteroth'un Tübingen Atlası'nda da Anadolu, "Sünnî Yörük" ve "Şii Yörük" olmak üzere sun'i ayrımlara tabi tutulmuştur. Alevileri etnik bir unsur olarak görme çabaları özellikle yabancılar tarafından sürekli gündemde tutulan bir meseledir. Bunun dışında Aleviliğin Kürt olma ile eşdeğer olarak algılandığını görmekteyiz. Tunceli'de Çemişkezek ve Pertek'te, Erzincan. Elazığ gibi bazı yörelerde Kürt adı, kimi zaman Alevi olmayı ifade etmektedir. Hiç Kürtçe bilmeyen Alevi Türkmenlere Kürt denilmektedir. Hemen bütün yabancı seyyah, görevli ve misyonerlerin çoğu Alevi ve Bektaşilik konusunda sürekli kendi planlarına göre hareket etmiş ve kendi kamuoylarını bu çerçevede bilgilendirmişlerdir. Bu anlamda da daima bir "karşı taraf oluşturma ve aynı memleket insanlarını birbirinde ayırarak karşı karşıya getirme vardır. Nitekim Alevi ve Bektaşiler ile ilgili olarak, Dersim bölgesi Alevileri anlatılırken "Kürtlük" ve "Türklük" veya "Kızılbaşlık" ve "Müslümanlık" olguları karşı karşıya getirilmektedir. Oysa "Müslümanlık" nitelemesi yerine "Sünnilik" teriminin kullanılması gerekmektedir. Buna örnek olarak, İngiliz Başkonsolosu Taylor,
Dersim Harekatı Hazırlıkları
5 Mayıs 1937 Çarşamba günü Genelkurmay Başkanı Fevzi Çakmak’tan gelen emirde hükûmetin askerî harekât kararı aldığı ve harekâta gerekli hazırlıklar tamamlandıktan sonra 12 Mayıs’ta başlanacağı bildiriliyordu:
Tunceli bölgesinde bulunan seyyar ve sabit jandarma kıtaları, Muhafız Alayı, Elazığ ve Malatya’daki piyade alayları ile topçu taburları; Elazığ cephane depoları ile Pertek köprüsünü muhafaza etmek üzere Diyarbakır’dan gönderilecek bir piyade taburu ile takviye edilmiş olacağından, yalnız bu kuvvetlerle harekâta geçilmesi hükûmetçe onanmıştır.
Toplanan işbu kuvvetlerle Nazimiye, Keçizeken, Bor, Sin, Karaoğlan hattına kadar şiddetli ve etkili bir taarruz harekâtı ile varılacaktır.
Harekâta, Malatya’dan ve Ankara’dan gönderilen kuvvetler cepheye vardıktan ve cephedeki kuvvetlerin ufak tefek tertip noksanları giderildikten ve Diyarbakır’dan gelecek tabur da taşınıp gereken tertibat alındıktan sonra yani, 12 Mayıs’ta başlanacaktır.
Dördüncü Genel Müfettişlikçe bu maksat dahilinde harekâtın nasıl ve ne tarzda icrası gerektiği düşünülerek, şifre muhaberatı ile planımızı ifşa etmemek için bizzat oraya vardığımda bana izah edilecektir. Ben havanın müsaadesine göre tayyare ile cumartesi veya pazar günü Elazığ’da olacağım. İkinci Başkan ile Jandarma Genel Komutanı bana refakat edeceklerdir.
Dersimli Aşiretlerin Hükümet Aleyhine Propagandaları
Şükrü Kaya’nın Bahsettiği Hükümet Aleyhine Yapılan Propaganda Esasları:
1- Evleri dağınık olan köylerin toplu bir hale konulacağı ve bu yüzden uzakta kalacak olan tarlalarını sürmek, ekmek ve mahsulatını toplamak için çiftlik aletleriyle saatlerce yürümek mecburiyetinde bırakılacakları. (Nazımiye ve Mazgirt’teki Propaganda)
2- Arazisi çok olan bey, ağa ve seyitlerin arazisi ellerinden alınarak arazisi olmayan halka dağıtılacağı. (Çemişgezek, Pertek ve Hozat’taki Propaganda)
3- Arazisi olmayanlara arazi verebilmek için bunların kimlerden ibaret olduğu hususunda ilçelerce yapılan incelemelerde arazisiz halkın hükümete başvurmaktan menedildikleri ve bunun sebebinin de arazisi olmayan halkın tespit edilerek Tunceli dışına sürüleceği. (Ovacık’taki Propaganda)
4- Hükümet karakolları içimize sokacak, silahlarımızı alacak ve bize asker alma ve vergi kanunlarıyla diğer kanunları tatbik edecek. (Bütün İlçelerdeki Propaganda)
5- Hükümet karakolları içimize sokacak, silahlarımızı aldıktan sonra bizi sürecek, Ermeniler gibi kıracak. (Bütün İlçelerdeki Propaganda)
6- Hükümet tarafından bütün ormanlar alınacak ve içine muhafızlar konularak halka odun ve davarlara yaprak verilmeyecek. (Hozat ve Mazgirt’teki Propaganda)
7- Evlenecek erkek ve kadınlar muayene edilecek ve bu suretle karılarımızın mahrem yerleri görülecek. (Hozat ve Nazımiye’deki Propaganda)
8- Evlenecek çiftler tartılacak. Ve bir ağırlıkta olmayınca evlenmelerine müsaade edilmeyecek. Evlenmeler olmayacak ve bu suretle neslimiz kurutulacak. (Ovacık’taki Propaganda)
9- Hükümet davarların sütlerini ve tarlaların mahsullerini kendisi toplayacak ve halkın geçimine yetecek kısmını halka verdikten sonra üst tarafını hükümet satıp parasını alacak. (Hozat’taki Propaganda)
10- Hakikatte halkın emniyeti, refahı ve medeniyete