Fantastik hikayeler yazan yazarımızın yeni kitabında mitolojik ögelere de rastladık insanoğlu evrimleşme sürecine girdiğinden beri devamlı değişimlere uğradı keşifler icatlar yaptı teknolojisi gelişti fakat hala eksik olan bir tarafı kaldı beyin evrimini henüz tamamlamadı (bilimsel olarak %10 unu kullanıyoruz safsatası temeli olmayan bir iddiadır öncelikle bu bilgiyi vererek yorumuna geçmeyi uygun buldum. )Evet asıl eksik kalan taraf insanın iyilik sevgi saygı olumlu düşüncülerin kesintiye uğraması barış içinde yaşamak ,doğaya saygı duymak varken birbirine kötülük yapması silahlar icat etmesi savaşlar güzel güzel yaşamak varken yozlaşması zaman zaman bu yozlaşmalar ilahi cezayla sonuçlanmıştır Nuh tufanı gibi işte o zaman gemiye binmesi gereken akilopanta kuşları uzak yerlerden geldikleri için yetişememiş gemiye binememiştir Nuh onlara gizil bir enerji vermiş ve soylarının tükenmesini engellemiş karşılığında insanlara yardım etmelerini salık vermiştir. zaman gelmiştir. İnsanlar yozlaşmış ve kuşlar insanlığa yardım için yerküreye geri gelmiştir. Raman,Tan,Ece,Defne,Güneş ,Ata,Elbey ve sümer yüzbaşı’dan oluşan bilim ekibi ve kuşların gizem dolu serüveni yeni bir yıkımı engelleyebilecek mi ?
Nirxandina Romana "Tu" ya Mehmed Uzun
Mehmed Uzun, bi romana xwe ya "Tu" re bingeheke nû avêtiye di edebiyata kurdî ya modern de. Ev berhem ne tenê romanek e, di heman demê de bîra neteweyî û lêgerîna nasnameyê ye.
Li jêr ji bo vê kitêba girîng analîzeke kurt û kûr heye:
Nirxandina Romana "Tu" ya Mehmed Uzun
1. Mijar û Naverok
Romana "Tu", li ser hîmê bîranîn û nasnameyê hatiye avakirin. Lehengê romanê di hucreyeke tarî û teng de ye. Ev hucre, hem temsîla girtîgeheke fîzîkî dike hem jî temsîla bindestiya gelekî dike. Lehengê ku di bin îşkenceyê de ye, ji bo ku hişê xwe winda neke û li ber xwe bide, vedigere paşeroja xwe. Ew bi rêya bîranînan, zarokatiya xwe, gundê xwe, çîrokên kal û pîran û êşên welatê xwe tîne bîra xwe.
2. Şêwaza "Tu" (Teknîka Vegotinê)
Navê romanê bixwe ("Tu"), nîşaneya teknîka wê ye. Nivîskar li şûna "ez" an "ew", bi kesê duyemîn ango bi "Tu" re dipeyive. Ev şêwaz:
Xwîner rasterast dixe nav ruhê leheng.
Dûrbûna mirov a ji xwe (alienation) nîşan dide; lehengê ku di hucreyê de ye, li xwe wekî kesekî xerîb dinêre.
Veguherîneke monologa hundurîn a pir bi bandor.
3. Ziman û Estetîk
Mehmed Uzun di vê berhemê de zimanê kurdî ji asta "zimanê gundî û çîrokan" derxistiye û kiriye zimandê felsefî û hunerî. Ew bi hostayî peyvên klasîk û nûjen li hev tîne. Hevokên wî carinan mîna helbestekê diherikin, carinan jî mîna qêrînekê hişk in.
4. Sembolîzm û Hucre
Hucreya di romanê de, tenê cihê girtîbûnê nîne; ew der laboratuwara ramanê ye. Li wir, leheng nasnameya xwe ya kurdî ji nû ve ava dike. Tirs, tenêtî û îşkence bi rêya bîranînan têne têkbirin. Ev nîşan dide ku "hiş û bîr" çekên herî mezin ên li dijî windabûnê ne.
Encam
"Tu", romana destpêkê ya Mehmed Uzun e (1985) û di edebiyata kurdî de şoreşek e. Ev pirtûk ji bo her xwînerekî kurd mîna neynikekê ye. Uzun bi vê romanê ji me re dibêje:
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
Söze nasıl başlayacağımı bilmiyorum. Söyleyecek çok bir şeyim de yok gibi zaten. Çünkü bu kitabı beğenmedim.
Burjuva bir yazar noel hediyesi olarak eşine safkan Puli bir yavru köpek alır. Bir zaman sonra köpeğin safkan bir cins köpek değilde sıradan melez bir çoban köpeği olduğu ortaya çıkar. O noktadan sonra onu sokakta yanlarında gezdirmekten bile utanır olurlar. Çünkü yanında cins bir köpekle dolaşmak bile bir statü meselesidir.
Bu meseleyi kavradıktan sonra, yazarın tarzını da göz önünde tutarak bu köpek hikayesinin derin bir metafor olduğu sonucuna vardım. Kitaplarında sıkça ele aldığı sınıf meselesini bu sefer bir köpek hikayesi üzerinden, onda görmeye alışmadığımız bir tarzda kaleme alıyor.
Marai’ye karşı duyguğum saygı da sevgi de çok derin. Belki de bu yüzden ondan beklentim çok yüksek. Ama bu kitapta tarif edemediğim bir sığlık var. Mesela yazarın okuduğum diğer bütün kitaplarında insanı derin derin düşünmeye sevk eden, sanki bir dolu yaşanmışlığı yoğunlaştırıp bir kaç satıra sığdırılmışçasına derin alıntılara rastlardım. Fakat bu kitapta böylesi bir derinlik yakalayamadım. Buda’da Bir Boşanma üzerine inceleme yazarken, raman karakterleri için “içine içine şekillendirilmiş heykeller gibi” tabiri kullanmıştım. Dümdüz gibi görünen fakat içinde uçsuz bucaksız farklılıklar ve derinlikler barındıran karakterler. Bu eserin kahramanlarında o da yok bana kalırsa. Yanılıyor muyum acaba diyeceğim ama , yok. Bence Marai’nin kalemi beni bir şekilde içine çekmeyi başarırdı. Yani ne diyeyim. Söyleyeceklerim bu kadar.
Kitab ferrarisini satıb imkanlarını , vəkillik işini buraxıb Hindistana yerləşən Culian adlı rahibdən bəhs edərək başlayır, "Gizli məktublar" bölməsində isə həmin rahibin keçmiş həyatında necə olması ilə bağlı kiçik bir yazı ilə qurtarır.
Bəs Culian Hindistanda nə öyrəndi ki, bu qədər dəyişdi. ?!
.
Con adlı dostunu ziyarət edən Culian ona Yog Raman adlı müdrikdən öyrəndiyi ayinləri bir bir izah edərək düzgün yaşamağı ,plan qurmağı və vaxt idarəsinin vacibliyini izah edir.
.
Beləcə kitabın sonuna kimi iki dostun arasındakı fəlsəfi dialoqları oxuyuruq.
Sitatlara baxaraq həmin fikirlərlə tanış ola bilərsiniz.
10/10
2026 20. kitabı
"Ziman ramanê diafirîne." (Sapir-Whorf/ Humbold)
Kovara Zaremayê di vê hejmarê de mijara kolonyalîzmê/mêtîngeriyê lêkolîn kiriye. Kovarê nêrîn û xebatên çend nivîskarên antî-kolonyalîst ên wekî Fanon, Arendt, Alî Şerîatî, Îsmaîl Beşîkçî û hwd. parve kiriye.
Giring e ku nivîskar nivîsa xwe bi zimanê zikmakî binivîse. Kolonyalîzm bi tenê ne sînorên siyasî ne; kolonyalîzm li ser ziman jî tesîrê dike. Gava ku mirov raman û fikrên xwe bi zimanê biyanî yan jî bi zimanê kolonyal binivîse, wê ew nivîs jî di xizmeta kolonyalîzmê de be.
Di kovarê de çend hevpeyvîn (bi taybetî hevpeyvîna birêz Seyidxan Sevînç gelekî xweş û watedar bû) û werger jî hene. Ev xebat bi giştî nîşan didin ku parastina ziman, sîngera herî xurt a li dijî mêtîngeriyê ye; loma nivîsandina bi kurdî ne tenê tercîhek e, çalakiyeke man û nemanê ye.
Destana Dewrêşê Evdî û EdûlêKurdî
Va pirtûka dema min xwend ez bi taybetî çûme serdema dema Dewrêş û Edûlê evêndariya dest pê dike û zarokatiya herduyan û jîyan a bav û kalên wan bû. Pirtûk çanda koçeriyê, dûzena jîyan a çadira wê demê ku bi şert û mercan hatine hevdû nîşan dide. Her waha sîyaseta Osmanî ya ku li ser eşîrên Kurdan dimeşîne dide baş dide nîşan " le belê di gellek cîhan de zêde zêde dikeve hûrgulîyan ev jî carna dibê nivîskar herikbariyê ji dest bernede" û wekî dinê hogirtî ya ciwanên ebra milan û yên kurdan xwe bi germî û xwedê derketina hev û bi taybetî jî ya jina balkêş bû. Nivîskar di vê mijarê de li gorî min serkeftî bû. Pirtûk; di mijara xwendina kurdî de jî başe û gellek peyvên herêmî têde derbas dibin hewceye dema mirov xwend, nîşe(not) bigire ji ber ku ramanê mirov ên Peyvan xurt dike.
Qehremanê pirtûk ê Derwêş; bi jêhatîbûna xwe gellek di pêş deye û pir jî zîrek e.
Evîndariya Derwêş û Edûlê bi rastî dema min pirtûka wegera tirkî xwend min hewqas kelecan nedigirt û wê pirtûkê gellek deran jî çewt hatibû wergerandin. Bi kurtasî pirtûk gellek xweş bû û ez jê pir peyv jî fer bûm.
Hewceye her ciwaneke kurt bixwîne.