**Insanlar, kendi işleri kolay ilerlesin diye başkalarına iftira atıyorlar her vakitte...
** İlk yaşadıklarımız hiçbir vakit unutulmaz..
**Mutlu olmayı en çok da çocuklar
hakkediyor ya
**insan, kendine uygun yeri bulmak için hep bir çalışmakta..
** İnsan hiçbir şeyi başkası için
yapmamalı, kendi için hep bir şeyler yapmalıdır..
Yunus Emre olmadan önce… O da bir insan!
Yunus Emre’yi her zaman sevmişimdir. Tasavvufa duyduğum ilgi ve bazı şiirlerini ezbere bilecek kadar benimsemiş olmam, Od’u okumam için zaten yeterli sebepti. Hatta yıllar önce öğrencilerimle yürüttüğümüz bir eTwinning projesinde her hafta farklı bir Yunus Emre şiirini incelemiş, seslendirmiş ve onu gençlere tanıtmaya çalışmıştık.
Bu yüzden Od’u elime aldığımda yalnızca bir roman okumadım; zaten ilgimi çeken bir dünyanın içine girdim.
İskender Pala, bu kitapta Yunus Emre’yi menkıbelerin ve efsanelerin içinden çıkarıp ete kemiğe büründürmeye çalışıyor. Karşımızda doğrudan bir evliya değil; acı çeken, kaybeden, öfkelenen, sorgulayan ve dönüşen bir insan var. Romanın gücü de burada yatıyor.
Kitap boyunca Anadolu’nun karmaşık siyasi yapısı, Moğol istilalarının bıraktığı yıkım, kıtlıklar, göçler ve insanların tutunmaya çalıştıkları manevi değerler de hikâyenin önemli bir parçası hâline geliyor. Yunus’un yolculuğu sadece bir dervişin hikâyesi değil; aynı zamanda zor zamanlarda anlam arayan insanların hikâyesi.
En çok hoşuma giden noktalardan biri ise tasavvufun kuru öğütler hâlinde anlatılmaması oldu. Sevgi, sabır, nefis mücadelesi ve insanın kendini tanıma çabası olayların içinde kendiliğinden yer buluyor. Bu yüzden kitap yer yer bir tarihî roman, yer yer bir iç yolculuk, yer yer de insanın kendisiyle hesaplaşması gibi hissettiriyor.
Od’u bitirdiğimde aklımda kalan şey Yunus Emre’nin şiirlerinden çok, o şiirleri ortaya çıkaran insanın geçmek zorunda kaldığı yollar oldu.
Modern kapitalizmin birey üzerindeki etkisinin, özellikle “karakter” kavramı üzerinden incelendiği bu kitapta; günümüz ekonomik düzeni, insanlardan uzun vadeli bağlılık, sabır ve istikrar yerine sürekli değişim, esneklik ve kısa vadeli uyum beklemektedir.
Sennett’in temel sorusu şudur: Sürekli yeniden başlayan bir çalışma ve yaşam düzeni, insanın karakterini nasıl etkiler? Cevabı nettir: Süreklilik kayboldukça karakter de aşınır. İnsan, geçmişiyle bağ kuramayan, geleceği planlamakta zorlanan ve sürekli uyum sağlamak zorunda kalan bir yapıya sürüklenir.
Hz. Yusuf'un hayatını sadece kıssa olarak değil; günümüzün yönetim, ekonomi ve ahlâk anlayışı açısından da değerlendiren güzel bir çalışma.
Yazar, kuyu ile saray arasındaki yolculuğun aslında sabır, sadakat ve tevekkül yolculuğu olduğunu akıcı bir üslupla anlatıyor. Özellikle Hz. Yusuf'un maliye bakanlığı vazifesini ele alırken; liyakat, emanete riayet ve kriz yönetimi gibi konuları Kur'ân perspektifinden açıklaması dikkat çekici.
Kitap, sadece bilgi vermekle kalmıyor; okuyucuyu kendi hayatını muhasebe etmeye de sevk ediyor. Kuyuya düşse de ümidini kaybetmeyen bir kulun, Allah'ın takdiriyle nasıl zirveye çıkabileceğini hatırlatıyor.
Kıssa okumayı sevenlere, Hz. Yusuf'un hayatını çağdaş meselelerle birlikte tefekkür etmek isteyenlere tavsiye edebileceğim faydalı bir eser.
Sanırım bu yazarın kitaplarına hep 10 puan vericem. Kısacık öykülerle uzatmadan, lafı dolandırmadan söyleyen bir anlatımı var. Kitaba gelecek olursak başlangıç, bitiş ve özet cümlesi “Sende bir şişman görüyorum.” Sokakta yaşayan oldukça asi öfkeli bir genci anlatıyor. Bir Sumo ustası ile tanışıyor. İşte hayatının kırılma noktası. Başlangıçta ona karşı da önyargılıyken sonrasından hayatını tamamen değiştirecek kişi oluyor ve ona yakın biri çıkıyor. Onun sayesinde içindeki yükleri bırakıyor ve hafifliyor. Kendini buluyor diyebiliriz. Hayatına sabır, denge geliyor. Sonunda annesine öfkesi de geçiyor. Özellikle mektup detayları çok güzeldi. Kitabın sonu da çok hoş bitti. Aynı cümle farklı bir yerde kullanıldı. İncelememi kitaptan beğendiğim bir sözle bitireyim. “Bulutların arkasında her zaman bir gökyüzü vardır.”
Bu destanın bence en ayırt edici yanı, insanın kader karşısındaki çaresizliğine bir karşı çıkış olarak zekasıyla karşılaştığı engelleri aşabilmesinin işlenmesi. Kahramanlık, bu destanda yalnızca fiziksel güçle özdeşleştirilmez, aynı zamanda zeka, sabır ve stratejiyle ilişkilendirilir. Odysseus tanrılar tarafından bahşedilmiş, doğuştan gelen niteliklerle değil, baş etmeyi yaşayarak, deneyimleyerek öğrenir. Harekete geçer, risk alır: "...insan atılgan olmalı başarmak için bir işi..." (s. 114). Machiavelli'nin bayılacağı cinsten biri.
Bu destanı siyasal olarak okumak da zor değil, Homeros sık sık iyi hükümdarın öneminden dem vurur: "bilirsin sen de, uşakların kaderidir yaşamak korku içinde, hele hizmet ettikleri efendileri akılsız olursa." (s. 237). Emek verenle emekten yararlanan arasındaki eşitsiz ilişkiden söz etmekten de geri durmaz: "...asıl biz çekeriz bu ak dişli domuzların kahrını, oysa bizim emeğimizi başkaları sömürür hiç korkmadan..." (s. 247). Yalnızca kralları, kahramanları okumayız destanda, gündelik hayatın gerçekliği canlı bir şekilde yansıtılır.
Kahramanda gördüğümüz bir başka özellik de tek başına yiğitliği yeterli bulmaması, ittifak kurmaya, dayanışmaya ihtiyaç duymasıdır: "Zordur bir sürü insana karşı koyması bir tek insanın, ne kadar yiğit olursa olsun, yenerler onu." (s. 274). Bireysel kahramanlığın sınırlılığını, başkalarıyla birlikte hareket etmenin zafere götüreceğini belirtirken Homeros, Bauman'ın neoliberal bireycilik eleştirisine geçmişten bir ışık yakar. Bauman okuduğunda (eğer okuduysa) bu satırların altını çizmiştir muhtemelen.
