Romana Hesenê Metê a bi navê Labîrenta Cinan cara yekem di sala 1994 de çapbuye û 150 rupelî pêk tê.
Roman bi çîroka evîna Mamoste Kevanot û Nêrgisa Koçerê destpêdike. Dema berhem diherike xwîner dibîne ku vê çîrokê tu tişt romanê/ çîroka bingehîn zêde nekiriye, hema heye. Mamoste Kevanot bajariye keçika Koçer re dizewice û tê gundekî dibe mamoste. Lê di romanê de em cudahiya van kesan qet nabînin. Heta dema çîroka bingehîn a cinan destpêdike Nêrgisa Koçer hole radibe, tune dibe.
Di çapa Peywendê ( 2019) li ser pişta bergê nivisên hin navdaran hene ku qala romanê dikin. Navdara Tirk Pakîze Barişta dibêje " Realizm û surrealizma di Labîrenta Cinan de ji wan nimûneyên heyî yên ku em pê dizanin gelekî cudatir e. Û xwe dispêre cihên welê ku ji wan çavkaniyên welatên rojava jī dûrtir e, ev surrealizmeke xas e û ya nivîskar bi xwe ye." Lê ev çîrok hemî jî di nava civata Kurdan de hene. Tu şik û guman tuneye haya hemî xwênerên Kurd van gotegotan heye ango ev qinyet di civaka Kurdan de ji xwe heye. Niviskarî ev gotegot berhevkiriye û raxistiye ber xwêneran. Wekî tê zanîn li Kurdistanê wek berê gundên wisa kevneşopî zêde nemane( bo Bakûr dibejim) Ji ber wê zêdetir xwînerên îroyîn nebune şahidê van buyeran lê çawa ku min li jor jî got haya wan ji wan gotegotan heye.
Mamoste Kevanot tê gund,gund hemî dînî û cînîne, di serî de agahiyê wî ên sosretbûna gund hene dîsa jî, mamoste qet jê halî nabe şêniyên gund ne asayîne. Tu bê Mamosteyî hemî agahî ji bîr kir û hemî gundiyan vê rewşa xwe veşart, ji ber wê mamoste jê halî nabe. Da ku Gabranê Baço jê re ta bi derzî dike. Ev yek atmosferekî ava nake û xwêner maliq dimine. Bûyerên gotegotên civatê li romanê hatine û têde jî rûniştîne lê hin buyer maliq mane ne li gor hêmana çîrokêne . Ger mêrikî 52 salî keçikeke
Dîyaspora û Hejarîya kurdan
Fawaz Husên. Kurdekî ji Rojavayê Kurdistanê, ji gundê Kurdo yê li ser Amûdê ye. Nêzîkî pêncî salan e li Ewropayê dijî, yek ji wan nivîskaran e ku bi salan, berheman li edebiyata dîyasporayê zêde dike. Ev pirtûka wî ya şeşan e ez dixwînim. Pirtûk teze vê payîza dereng ji weşanxaneya Avestayê derket. Bo cureya berhemê roman hatiye gotin lê ez dixwazim bibêjim ew vegotin e, bîranîn û rojnivîsk e, ango bêtir nêzîkî van cureyan e. Zimanê pirtûkê wekî hemû pirtûkên wî yên din pirr sade û xwerû ye.
Di berhemên Husên da, meriv dikare bibêje temaya sereke hesreta welêt, bêrîkirina zarokatî û rabirdûyê ye. Hema bêje di her berhemê da nivîskar behsa rojên xwe yên berê, behsa zaroktîya xwe, behsa xortaniya xwe, behsa malbat, heval û hezkiriyên xwe dike. Ev yek, bi gelemperî di edebiyata dîyasporayê da heye. Hema bêje hemû kurdên ku neçarî terka welatê xwe kirine û li Ewropayê ketine pey cih û warekî da ku pê sitar bibin û bikaribin debara xwe pêk bînin, vê rewşê di berhemên xwe da honandine. Lê min di berhemên Fawaz Husên da ev yek zêdetir dît. Ew pêncî salên li welatê xerîbîyê ti carî nikaribûye kela dilê wî dayne, an jî di şûna welatê wî da jê ra bibe welat, bibe sitargeh. Ewropa, ji bo kurdan, bi taybetî ji bo kurdên ku hemû emrê xwe ji welatê xwe dûr buhurandine, tim bûye cihê hesret û bendemayînê.. Ew, ti carî nebûye "welat" nebûye "mal" jî. Meriv heta sibehê behsa vê mijarê û vê têgehê bike, bawer dikim gotin wê neqede.
Di vê berhema Husên da jî em dibînin lehengekî bi navê Feremerz heye. Feremerzê Hejarî, kurdê aware û derbider! (Ew xwe wisa pênase dike.) Di destpêka pirtûkê da em dibînin ku lehengê me ketiye heftê salîya xwe û ji ber ku kesekî wî tune ye, ango ew tik û tenê ye, ew xwe bi xwe rojbûna xwe pîroz dike. Ve yekê pirtûka Marquez
Reklam
Nalîna Dil û Nivîsîna BilezKurdî
Puan vermedi
Helbestkara berhemê Leylana Sidîq li ser mijara Xwendina Bilez lêkolîn kirîye û berhemek bi wî navî jî nivîsîye; belkî ji bo wê ye berhem bi Nivîsîna Bilez hatîye amadekirin.
Hin teybetmendîyên berhemê:
1- Li nav helbestan peyvên sereke cînavk in; Ez û min (min hê bêtir in.) tu, ew, em…
Mînak: Li helbesta ewil/Nalîna Dil, 7 ez û 12 Min hene.
2- Li helbestan lêker li pêş in loma her riste ji du-sê hevokan pêk tên. (carinan çar)
Mînak: Li helbesta ewil/Nalîna Dil 21 cûre lêker hatine bikaranîn.
3-Li helbestan ravek û rengdêr zaf kêm in. Ev mijar balkêş e.
Mînak: Li helbestên Fatma Savcî navên xwerû nînin, miheqeq rengekî dide wan û wan dike rengdêr an jî rave dike. Li vê berhemê jî nav bi gelemperî xwerû ne.
Mînak: Li helbesta ewil/Nalîna Dil, bi tenê rengdêrek heye: “lingên tazî” li helbesta duyan/sêyan rengdêrek jî nîne.
4- Li helbestan gelek xalbendî hene. Loma helbest zêde-zêde hevokî ne. Li helbestên vê demê, hevok zaf kêm in, hoker zêdetir in (fiilimsi)
Mînak:
“Tu ji min re ne kek bû.
wek kevokekî azad bû.
Kê baskên te şikandin.
Tilîyên wan xwar bibin.”-13
5-Helbestkar zimanekî xwerû bi kar anîye, xemilandin, şemilandin û kemilandin nekirine, kêm caran zor daye peyvan.
Mînak:
“Dengên çivîkan wek hev e” -14
“Destmala xwe li dar bixin”- 38
“Ewrên spî ne em,
Bi guliyên xwe ve daliqandî ne.
Ewrên reş in em,
Bi ava zê ve zeliqandî ne.”15
Di romana “Bacanên Belçiqî” a Rênas Jiyan de du mijar hatine vehûnandin. Mijara ewil tarîxa kurdan û serhildanên wan ên li hember Ataturk, Osmaniyan û Ûris e. Nivîskar me di serdema tarîxa serhildanên kurdan de digerîne, berê me bi şer û têkoşîna tarîxa Serhedê vedike, berê projeksiyona sînevîzyona me bi serhildana Şêx Seîd û hwd ve rû bi rû dike. Em dibin şahidên gelek bûyerên trajîk, em dibin şahidên tarîxeke xwedî sixûrîn û xayînan. Helbet em dibin şahidê xwedî lehengên hêja ên dîrokî jî, yanê wekî meriv li sînevîzyoneke reş û spî temaşe bike.
Di vê sînevîzyonê de em kêran ji par ve li pişta birayên xwe dixin, kêrên desthilatdaran û em li lehengên qehreman ên li dijber zor û zordariyê re şer dikin temaşe dikin. Bi kurtasî em li qehremanên li hember sîxûr, xayînan û xwînmijan çawa têdikoşin di rûpelên tarîxê de wekî sînevîzyoneke li ber çaverih û çavehişên me zindî dibin dinêrin. Hay ji tarîxa me, xayîntî û sixûrtiya me çêdibe. Em di vê sînevîzyonê de serîtewanan û serînetewanan gişan yekbiyek dibînin. Helbet haya me ji lehengên serhildêr jî çêdibin.
Nivîskar rastî û heqîqeta navxweyî ya di rûpelê tarîxê de hatine veşartin yek bi yek berbiçavî me dike. Eşîrbûn û kevneşopiyên kurdan bigirin heta feodalizma kurdan bi şehekî duhêl hatiye şikandin, nivîskar romana xwe bi şehekî duhêl gulîkên tarîxê şikandiye. Mijara romanê bi giştî feodaîlzm, bindestî, desthilatdarî û tarîxa kurdan e. Her wiha serhildan û serhildêrên wan yên li hember desthilatdaran e. Mesele hebûn û nebûn e ji tarîxa kevn bigire heta tarîxa niha. Yanê beşa ewil di romanê de mijar piranî wiha ye.
Di beşa duyem de jî mijar feodalîzm, jin û tecawiz e. Mînak: “Ez dibêm ji ber feodalîzmê ye. Feodalîzm ji xwendinê, ji ramanê, ji hunerê, ji zanînê fam nake, hew bi tenê ji kuştinê fam dike. Feodalîzm şelaf e,
BÜTÜN KADINLAR KIZKARDEŞTİR, KÜRT KADINI HARİÇ.Türk Edebiyatı
Feminist yazar Onur Bütün 11 hikayeden oluşan hikaye kitabında, anlatmaya değer bulduğu hikayeleri kaleme almış.Kitabın bir önsözü olmadığı için hikayelerin kurgu mu yoksa gözlem mi olduğunu anlama şansım olmadı. Bu yüzden kendi tahminlerim üzerinde hikayeleri inceleyeceğim.
Kitap, Serbesti, Kör Noktalar, Çıkış Kapıları ve Sınırlar adı altında dört başlıkta toplanmış. Hikayeler çoğunlukla kentli kadınları ele alsa da. Çıkış Kapıları ve Sınırlar başlığı altındaki hikayelerde Rojava'siz bir Suriyeyi de, gözlem olduğunu düşündüğüm hikayeler kaleme almış. Hikâyelerde dolaylı anlatım, metafor, imge, ironi olmadan son derece sade bir şekilde kurgulanmış. Modern kadının erkek egemen yaşamindaki yaşadığı zorlukları anlatırken bir yandanda Yaman gibi süper ideal bir karakter ortaya koyuyor. Kadının erkek egemen yaşaminin zaten derinliklerine inmeden neden böyle bir ideal karakterin göz kırptı hiç anlamadım. Varsa süper gizli çok eleştirel bir mesaj ben anlamadım. 121 Numaralı Çadır hikayesinde nedense durum hikayesi yazmayı tercih etmiş. Savaş halindeki bir halkın mülteci kampında iki kadın fahişelik yapıyorsa . Buradaki erkek egemenliğini yaratığı savaşın mağduru küçük erkeğin kadın bedeni üzerinde kurduğu tahakkümü göz ardı ederek. Sanki kadının içinde zaten bu fahişelik varmış gibi sade sade anlatması hangi feminizm acaba?
Türkiye de 20 milyon Kürt yaşadığını varsayarsak l, ki her hangi bir resmi veri olmadığı için tahmini rakamları söylemek zorundayiz. Bunun yarısı kadın ise Türkiye de 10 milyon Kürt kadın yaşıyor. Hiç bir tanesinin mi anlatmaya değer bir hikayesi yok muydu ki yazar bir tane bile Kürt kadıni hikayesi yazmamış.
İlhamını alıp Suriye sınırına, orada - savaşta- yaşananları anlatırken Daîş in günlerce esir alma, tecavüz, alıkoyma, satma, ölüme
Kayı - 1 Ertuğrulun OcağıTarih
Değerli hocamız Ahmet şimşirgil'in yıllar süren emeklerinin ve araştırmaların sonucunda böyle kıymetli bir seri çıkmış ortaya on bir tane eserin içinde bu eser ilk olma özelliği taşıyor ve ilk beş Osmanlı padişahını bünyesinde barındırıyor. Sade dil ve akıcı anlatımıyla âdeta bize Osmanlı neferleri gibi at sırtında cenk meydanında olduğumuzu hissettiriyor.
1. Padişah Ertuğrul Gazi'nin oğlu Osman Gazi
- kısa sürede gerçekleştirdiği fetihlerle aşiretini beyliğe çevirdi.
- 45 yıl hüküm sürdü.
- fakire, fukaraya hürmet ederdi.
- Bursa'nın Fethi sırasında vefat ederek burada gümüşlü kümbet denilen yere defnedildi.
2. Padişah Orhan Gazi
- 37 yıl saltanat sürmüştür
- babasından aldığı beyliği altı katına çıkarmış ve ona bir devlet özelliği kazandırmıştır.
- izniki alınca büyük manastırı medreseye çevirterek ilk Osmanlı medresesini kurdu.
- Bursa'da Tophane semtinde babasının türbesinin yanında kendisi için yaptırdığı türbede medfundur.
3. Padişah Murad-I Hüdavendigâr l. Murat
- 27 sene hükümdarlık sürdü
- bizzat iştirak ettiği 37 muharebede hep muvaffak olarak mağlubiyet yüzü görmemiştir.
- kosava savaşında zaferin ardından savaş alanını dolaşırken yaralı Sırp Miloş Obilic tarafından sırtından hançerlenerek şehit edildi.
4. Padişah Yıldırım Bayezid
- savaşlarda cesur, hızlı ve çevik olduğu için "Yıldırım" ünvanını almıştır
- Bursa'da ulu camiyi yaptırmıştır.
- Timura karşı Ankara Savaşı'nın kaybedilmesinde en büyük etmenlerden birisi kara tatarlarla Anadolu beyleri kuvvetlerinin ihanet etmesi sonucudur.
5. padişah Sultan çelebi Mehmet
- Ankara savaşı sonucu Anadolu da dağılan birliği yeniden sağladı. Anadolu beyliklerinden bir kısmını ortadan kaldırırken bir kısmını da tabi duruma getirdi. Bu özelliğinden dolayı Osmanlı Devleti'nin ikinci kurucusu denilmiştir.
- bursada
Reklam