Qəlb şairi Əli Kərim
Puan vermedi·336 syf.··
Beğendi
·2026 21. kitabı
·44 günde okudu
·Okunma: 01 Haziran 2026 22:19
Qəribsədim uzaqlarda,
Könlüm-gözüm səni andı.
Ayrıldığım nə müddətdi,
Bir əsrdi, yoxsa andı?..
PDF oxumağa səbri olmayan mən, Əli Kərimin şeirlərini oxumaq üçün bu çətinliyə də qatlandım. Məktəb və gənclik illərimin ən sevdiyim şairlərindən biri olub o. Şeirlərinin çoxunu oxuyanda elə bilirdim ki, misralar birbaşa mənə ünvanlanıb. Kitabxanaya hər gedişimdə onun şeirlərinin çap olunduğu jurnal, qəzet və ya kitab axtarır, tapdığımı böyük həvəslə oxuyurdum.
Ürəyim sən deyən çox cavan deyil,
Nə qədər dərdini daşıyıbdır o.
O qədər sürətlə vurub ki, sənsiz,
Bəlkə də lap yüz il yaşayıbdır o!
Aradan iyirmi ildən çox vaxt keçsə də, Əli Kərimin şeirlərini yenidən eyni həyəcan və eyni duyğularla oxudum. Bəzi misralar insanın yaddaşında elə iz qoyur ki, illər keçsə də öz təsirini itirmir.
Sənin baxışını yığdım gözümə,
O xoş ətrini də səpdim evimə.
Sözün də qapımın ağzında durdu,
O bir hasar oldu hər gələn qəmə.
Əli Kərimin şeirlərindən incəlik, zəriflik və səmimiyyət axır. O, özünəməxsus üslubu və təkrarsız poetik dünyası ilə Azərbaycan ədəbiyyatında seçilən şairlərdəndir.
Kədər başdan-başa sinəmi tutmuş,
Nəfəs almağa da yer saxlamamış.
Fəsillər astaca üstündən keçər,
Əriməz orada boranlı bir qış.
Onun şeirlərini oxumaq sanki insanı başqa bir aləmə aparır. Hər misrada sevgi, həsrət, kədər və ümid bir-birinə qarışır. Qəlb və könül şairi olan Əli Kərim oxucusuna səmimi duyğular bəxş edir. Buna görə də illər keçsə belə, onun şeirləri köhnəlmir, əksinə, hər oxunuşda yeni mənalar qazanır.
Şeir oxumaq sərin bulaqdan su içməyə bənzər. Qəlbinizi, ruhunuzu sərinləndirən misraların heç vaxt əskik olmaması diləyilə...
Aqşin, qardaşımsan, bu kitabın satışını dayandır. Bu kitabdakılara şeir deyə bilmək üçün gərək ədəbi zövqüm sıfıra bərabər olsun. Oxuduqca hər şeirə 10 üzərindən qiymətlər verdim, 4-dən yuxarı olan olmadı. Oxumayın.
Reklam
Bağ… Təkcə bir bağ deyil. O, həm cənnət, həm də cəhənnəmdir. Hər çiçəyin ləçəyində ölüm gizlənir. Hər qoxu, hər rəng bir zəhər daşıyır. Və bu bağın ortasında Beatris dayanır. Gözəl, tənha bir qız. Atası onu sevir, amma bu sevgi bir çiçəyin qəfəsində böyüdülmüş bir qızı dünyadan ayıran bir elmdir.
Mənə elə gəlir ki, Paz bu pyesdə insanın ən qorxunc arzusunu yazıb: əbədi, lakin təcrid olunmuş bir həyat. Beatris bağda ölümsüzdür, amma kimsə ona toxunsa, ölər. O, həyatın özünün bir zəhəridir. Və bu, dəhşətlidir – çünki sevmək istəyəndə, sevdiyin adamı öldürəcəyini bilirsən.
Gənc Juan gəlir. Saf, axmaq, idealist. O, Beatrisi “lənətdən” qurtarmaq istəyir. Atasının elminə qarşı durur. Amma əslində o, nəyə qarşı durur? Təbiətə? Təbiətin öz qanununa? Çünki bu bağ artıq ikinci bir təbiətdir – süni, zəhərli, lərzi içində gözəl.
Juan bir antidot tapır. Beatrisə verir. Və sonra… o ölür. Çünki onun bədəni artıq o bağa, o zəhərli həyata uyğunlaşıb. Antidot onun üçün ölüm olur. Xilas etmək istəyəndə məhv edirsən. Bu, faciənin ən acı yeridir. Mən bunu oxuyanda düşündüm: neçə dəfə biz sevdiklərimizi “yaxşılıq” adı altında öldürürük? Onları öz dünyamıza çəkmək istəyəndə, əslində onları məhv edirik.
Pazın dili isə… onu təsvir etmək çətindir. O, səhnəni şeir kimi qurur. Hər bir dialoq bir misradır. Hər bir susqunluq bir hecadır. Məsələn, Juan deyir: “Mən sənin bağında itmiş bir səyahətçiyəm”. Beatris cavab verir: “Sən itməmisən, sadəcə hələ öləcəyin yeri tapmamısan”. Bu cür sözləri adi pyesdə eşitməzsən. Bu, Pazın şair ürəyinin teatr pəncərəsindən atdığı bir fəryaddır.
Mən bu kitabı bağlayanda bir sual qaldı beynimdə: Həqiqətən, yaşamaq nədir? Təcrid olunmuş, toxunulmaz, təhlükəsiz, amma kimsəni sevməyəcək qədər qorxulu bir ömürmü? Yoxsa bir dəfə sevib, bəlkə də ölmək, amma ən azından
Bu kitab sadəcə bir psixologiya kitabı deyil; o, itirdiyimiz bir orqanı – instinktlərimizi – xatırlamaq üçün bir çağırışdır.
Mənə ən çox toxunan nə oldu? Başlıqdakı o “kurtlar” məsələsi. Estés deyir ki, qadının ruhunun vəhşi təbiəti var – bu, dağıdıcı və qorxulu bir şey deyil, əksinə, sağlam, ayıq, sadiq və son dərəcə sezici bir enerjidir. Bizim mədəniyyətimizdə qadından həmişə “ağıllı”, “səbirli”, “özünü ələ alan” olması gözlənilib. “Nə deyərlər?”, “Abır-həya”, “Səsini çıxarma”... Bu gözləntilər qadının içindəki o “kurt” səsi boğur. Nəticədə qadınlarımız 30 yaşına çatır, yorğun, bədbin, həyatdan zövq almayan, evlənmiş, işləyir, övlad böyüdür, amma gecələr niyə mənasız bir boşluq hiss etdiyini anlamayan varlıqlara çevrilir.
İndi maraqlısı budur: Estés heç vaxt bu “vəhşi” qadını tərbiyəsizlik və ya pozğunluq kimi təqdim etmir. O, La Loba – “Sümük Qadın” hekayəsi ilə başlayır. Bir qadın səhrada canavar sümükləri toplayır, onları nəğmə ilə bir araya gətirir və yenidən həyata qaytarır. Məncə, Estés məhz deyir: “Siz öz ruhunuzun sümüklərini toplayın. O parçaları – itirilmiş sevincinizi, unudulmuş yaradıcılığınızı, lağ edilmiş xəyallarınızı – bir araya gətirin və öz nəğmənizlə dirildin.”
Mən kitabı oxuyarkən xüsusilə “Qoca kişi və İki Bacı” nağılı məni düşündürdü. Orada qocabkişi iki qızla evlənir – biri mülayim, itaətkar, biri vəhşi və ehtiraslı. Kişi əvvəlcə ehtiraslı qızı qovur, sonra onun nə qədər həyat enerjisi daşıdığını anlayıb geri çağırır. Estésin dediyi kimi: bir qadının həm mülayim, həm də ehtiraslı tərəflərini qəbul etməməsi onu yarımçıq edir. Qadınlarımız çox vaxt yalnız bir tərəfini – “yaxşı qız”, “ideal həyat yoldaşı”, “peşəkar qadın” olmağı – önə çıxarır, o biri tərəfi zirzəmilərə bağlayır. Və sonra o bağlanmış tərəf qisas almaq üçün qapıları döyür: ani
İlk tanışlıqdan artıq diqqətimi cəlb etmişdi bu əsər. Ara-sıra yorularaq kitabı örtmək istəsəm də Ka'nın xarakterini anlamaq istəməm buna imkan vermədi.
Digər tərəfdən yazar əsəri öz dilindən yazır, Ka'nı öz dostu adlandırır. Biz Orhan Pamuku Ka'nın şeirlərini tapmaq, Ka'nın ölümünü araşdırmaq üçün dostunun nəfəs aldığı hər yerə gedir,onun dialoq qurduğu hər insanla tanış olurdu.
Mən Ka'nın həqiqətən var olan bir şair olduğuna inanıram. Yoldaş Ka 12 il Frankfurtda sürgün həyatı yaşayıb, anasının ölümü ilə əlaqəli vətənə qayıdır. İstanbuldan Qarsa son zamanlar din və Atatürk adı altında baş verən hadisələrin mənbəyini öyrənmək üçün reportaj adı altında gəlir.
Qarsda uzunmüddətli tənhalığın, sevgisizliyin təsiri altında tələbəykən sevdiyi, Qarsın millət vəkili ilə evliliyi olmuş İpəklə qarşılaşır. O İpəklə Frankfurta gedib xoşbəxt olmaq xəyalları qürur. Etdiyi hər hərəkəti də bu xoşbəxtliyin təməli olaraq yerinə yetirir.
Ka qorxaqdir, Ka bədbəxtdir, Ka sevir- Ka şairdir.
Ka'nın həyatınin fonunda 1900-cu illər Turkiyəsinin vəziyyəti ilə tanış oluruq. Ka'nın gözündən çaşqın Qars vətəndaşının türkçülük və müsəlmanlıq ideyaları arasında sıxılıb qaldığını görürük.
Əsərin diqqət çəkən digər hissəsi isə Ka'nın yaşıl şeir dəftəridir. Ka şeirlərini qar dənəsinin budaqlarına yerləşdirir və qar dənəsini insan həyatına bənzədir. O şeirləri oxumağı çox istərdim. Bəs bunlar Pamuk'un təxəyyülüdürsə.....
Ermiş — Halil Cibran tərəfindən yazılmış, fəlsəfi-şeir üslubunda qələmə alınmış dərin mənalı bir əsərdir. Kitabın mərkəzində illərlə bir şəhərdə yaşayan və sonda ayrılmağa hazırlaşan Almustafa adlı müdrik bir obraz dayanır. O, şəhəri tərk etməzdən əvvəl insanlar tərəfindən sevgi, azadlıq, evlilik, iş, sevinc və kədər kimi həyatın əsas mövzuları haqqında suallarla qarşılaşır və hər birinə poetik cavablar verir.
Əsərin əsas gücü onun sadəliyində gizlənən dərinlikdədir. Cibran mürəkkəb fəlsəfi fikirləri ağır terminlərsiz, axıcı və hissiyyatlı bir dillə təqdim edir. Hər bir mövzu insanın daxili dünyasına toxunur və oxucunu öz həyatına fərqli prizmadan baxmağa vadar edir. Xüsusilə sevgi və azadlıq haqqında fikirlər həm zərif, həm də düşündürücüdür — sevginin sahib olmaq deyil, azad buraxmaq olduğunu vurğulaması diqqət çəkir.
Reklam
Reklam