KİTABIN ÖZETİ
Yahudiler Göçebe
İbrahim’in dedelerinden biri olan Ever’dir. Ever ismi; “göçebe”, “göçebe adam” ya da “takasçı” olarak çevrilebilir. Ever’in ismi daha sonraları “İbrani” anlamına gelen Ivri olacaktır (14).
Yahudilerin Dini Döngüsel Değil (İrade Var)
Tanrı’yla insanlığın yazgısını projeye çevirecek bir anlaşma yaparak özel biri haline gelir: Ahlaki masumiyeti geri kazanmak ve kıtlığı ortadan kaldırmak üzere yeryüzünde Tanrı’nın krallığını kurmak. İlk defa olarak bir kozmogoni döngüsel değildir; başladığı noktaya geri dönmeyi amaç edinmez. İlerlemeye bir anlam kazandırır; Tanrı’yla yapılan ahdi zamanın yelkovanı yapar; insana kaderini belirleme imkânı tanır, ki bu hür irade demektir (15).
Zengin Olmak Tanrı Buyruğu
Tanrı İbrahim'e zengin olması için emir veriyor. O da oluyor. Zengin olmak içinse her yol mubah çünkü tanrı emretti. Eşini kardeşi gibi tanıtıp onunla evlenmek isteyenlerden para bile istiyor.
Cana Geleceğine Mala Gelsin
İnsan kurban yerine hayvan kurban etme emri geliyor. Cana geleceğine mala gelsin.
"Para her şeyden evvel şiddetten sakınma aracı haline geliyor (19)."
Mısır
Birkaç yüzyıl boyunca, yaklaşık İÖ 1200’e kadar İbraniler Mısır’da mutlu yaşamıştır. Hiksoslu prenslerin dostları (veya kuzenleri) sıfatıyla cemaatleri genişler ve güçlenir, millet içinde millet haline gelirler. Henüz ne kutsal bir kitaba –kutsal kitabı yazıya dökmek yasaktır– ne de kuralları konmuş ayinlere sahip oldukları halde, başkalarına örnek olmak ve Tanrı’nın birliğini kabul ettirmek üzere Seçilmiş Halk gibi davranırlar. Bazıları bir gün vaat edilmiş topraklara dönmeye hazırlanırken, diğerleri Mısırlı gibi yaşar. Hepsi meslek sahibidir: Esnaftan duvar ustasına, marangozdan çiftçiye veya ayin yöneticisine. Çoğu Mısır elitlerinin arasına kabul edilir, Mısır dilini öğrenir, Mısır
"Bir ömür konuştum!" diye isyan ettiğinizi duyar gibiyim. O hâlde neden kalbiniz durduktan sonra da konuşmaya devam etmek istiyorsunuz. Bir ömür konuştunuz evet, küplerle gömerek cümlelerinizi. Define avcıları üzerinden yürüyüp giderken yerini işaret etmeye çalışıyorsunuz şimdi de: "Hey gitmeyin! Ayaklarınızın altında bir servet var!" Bir düdük sesi, evet bir düdük sesi hiç bu kadar kıymetli olmamıştı. Dedektörler neden susuyor? Ayak sesleri neden uzaklaşmakta?
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
KİTABIN ÖZETİ
Yahudiler Göçebe
İbrahim’in dedelerinden biri olan Ever’dir. Ever ismi; “göçebe”, “göçebe adam” ya da “takasçı” olarak çevrilebilir. Ever’in ismi daha sonraları “İbrani” anlamına gelen Ivri olacaktır (14).
Yahudilerin Dini Döngüsel Değil (İrade Var)
Tanrı’yla insanlığın yazgısını projeye çevirecek bir anlaşma yaparak özel biri haline gelir: Ahlaki masumiyeti geri kazanmak ve kıtlığı ortadan kaldırmak üzere yeryüzünde Tanrı’nın krallığını kurmak. İlk defa olarak bir kozmogoni döngüsel değildir; başladığı noktaya geri dönmeyi amaç edinmez. İlerlemeye bir anlam kazandırır; Tanrı’yla yapılan ahdi zamanın yelkovanı yapar; insana kaderini belirleme imkânı tanır, ki bu hür irade demektir (15).
Zengin Olmak Tanrı Buyruğu
Tanrı İbrahim'e zengin olması için emir veriyor. O da oluyor. Zengin olmak içinse her yol mubah çünkü tanrı emretti. Eşini kardeşi gibi tanıtıp onunla evlenmek isteyenlerden para bile istiyor.
Cana Geleceğine Mala Gelsin
İnsan kurban yerine hayvan kurban etme emri geliyor. Cana geleceğine mala gelsin.
"Para her şeyden evvel şiddetten sakınma aracı haline geliyor (19)."
Mısır
Birkaç yüzyıl boyunca, yaklaşık İÖ 1200’e kadar İbraniler Mısır’da mutlu yaşamıştır. Hiksoslu prenslerin dostları (veya kuzenleri) sıfatıyla cemaatleri genişler ve güçlenir, millet içinde millet haline gelirler. Henüz ne kutsal bir kitaba –kutsal kitabı yazıya dökmek yasaktır– ne de kuralları konmuş ayinlere sahip oldukları halde, başkalarına örnek olmak ve Tanrı’nın birliğini kabul ettirmek üzere Seçilmiş Halk gibi davranırlar. Bazıları bir gün vaat edilmiş topraklara dönmeye hazırlanırken, diğerleri Mısırlı gibi yaşar. Hepsi meslek sahibidir: Esnaftan duvar ustasına, marangozdan çiftçiye veya ayin yöneticisine. Çoğu Mısır elitlerinin arasına kabul edilir, Mısır dilini öğrenir, Mısır
KİTABIN ÖZETİ
İslamda Seçkincilik
Lafzi ifade, dış anlam topluluk için, herkes içindir (Avam), (belirli bir seviye gerektirmez). İşaretler, seçkinler, özel yetenekte olanlar içindir (Havass). Gizli anlamlar, letaif; Allah dostları (evliya aşağıya) içindir. Yüce manevi öğretiler; nebilere, peygamberlere aittir (33).
Gizli anlamı yalnız eşsiz ve her şeye kadir Tanrı bilir (36). Bilinemez yoksa Tanrı yok.
Mutezili
Mutezili ilahiyatçılarına göre Kuran mahluktur, yaratılmıştır. Halife Memun bu öğretiyi kabule zorladı (Corbin, 2015, s. 42).
Aşırı mutezileye gelince, onlar da şu itirazı yapıyorlardı: Vahy ya akıl ve mantık ile uyuşma halindedir, yahut değildir. Birinci halde gereksizdir, fazladır; ikinci halde ise kabul edilmeyip reddedilmelidir (Corbin, 2015, s. 93).
Hicretten 2. Yüzyıldan itibaren Basra kentinde oluşmuştur (Corbin, 2015, s. 205).
Fiilerimizden sorumluyuz bu nedenle mutlak olarak hürriyetimiz var (Corbin, 2015, s. 207). İnsan fiilinde muhtardır, fakat müstakil değildir (Corbin, 2015, s. 207).
Mutezileye göre insan hür ve sorumluluk sahibidir ayrıca kudret yani yaratıcı güç sahibidir, kendi fiilerini yaratma yeteneği vardır (Corbin, 2015, s. 222).
Mutezile ile kabul edilmiş 5 sav var:
1. Tevhid. Allah birdir tektir, cisim değildir, ferd değildir, cevher değildir, araz değildir. Bir mekanda veya bir varlıkta yer tutmaz sığmaz. Yaratıklara ilişkin hiçbir sıfat ve vasıf ile nitelendirilemez. Sınırlanmaz, doğmamış, doğurtulmamıştır.
2. İlahi Adalet: Böylece ilahi adalet ileksinin insanın özgürlük sorumluluğunu da içerdiğini veya başka bir deyişle özgürlük sorumluluğumuzun yine aynı ilahi adalet ilkesinden kaynakladığını ifade ederler. Yoksa ahirette mükafat ve ceza düşüncesi anlamını yitirir. Allah katında zaman olmadığı için önce sonra yoktur (Corbin, 2015, s.
Satılık ÖlümAlıntı
"Ölüm" nadir olmayan bir antikaydı. Kataloglarda yoktu. Adı anıldığında müzayede salonuna kar yağdı bu yüzden. Kar sessiz yağar. Müzayedeyi yöneten,
"Artıran yok mu!" diyemedi. Paha biçemedi kimse ölüme. "Satıyorum" kelimesini ne kadar uzatsa da bir bayrak kalkmayacak. Ölümün müşterisi yok. Başlar öne eğilmiş. Kalkmayacak bir çin vazosu çıkana kadar masaya. Beş yüz yıllık çin vazosu görünür görünmez bayraklar çırpınıyor! Çiçekler fışkırıyor topraktan! "Artıran yok mu!" Var. Bir servet ödenebilir bu kadim vazoya. Şu renklere bakın, cıvıl cıvıl. Salonun köşesine ne güzel yakışır. Hele minik ayaklı Çin güzelleri, nasıl anlatır misafirlere imparatorları. Müşterilerin başı yerde hâla. Bu yüzden kendilerine çay ikram eden Çin güzellerini göremiyorlar. Müzayedeyi yöneten elindeki tokmağa bakıyor solgun bir tebessümle. Masaya vuramadı, tokmak kıvranıyor boşlukta.
Ne yaman iş kalabalıktan kaçmak! Kurtarmak yağmadan ruhunu. Linçten gözlerini. Kelimelerini yan gından. Zenon yalnız dolaşmayı severdi. Yorulduğunda uç kısmına oturarak sıranın, hiç olmazsa bir yanını kur tardığını söylerdi sıkıntıdan. (Bizim bütün kıyılarımız kapalı.) Bir halkanın büyümeye başladığını mı gördü, borç para isterdi insanlardan, ta ki kaçsınlar. (Şimdiki-ler kalmak için servet vermeye hazır.) Bu da mı olma dı, bir sunağın parmaklıklarını gösterip, "Bu eskiden ortada duruyordu," derdi; "ama engel teşkil ettiği için böyle ayrı kondu. Siz de çekilirseniz ortalıktan, daha az rahatsızlık vereceksiniz bize!" İmam Şâfiî'ye gelince. "Kaç kurtar ruhunu yalnızlıkla!" diyordu. (Yalnızlık derin suların azığı.) Peki kaçamayanlar! Onlara şifan var mı? Koca İmam, gülümsedi soruma. Kıvılcımlar çıktı mısralarından.
"Ah kalmadı insanlarda bir şey Düzenbazlık ve riyakarlıktan başka. Dokunulduğunda dikendirler, Tadıldığında zehir. Onlara karışmak zorunda isen Yansın dikenleri Ateş ol ki sen!"