Sözcük Hokkabazı: Salâh BirselEdebiyat
1919 doğumlu Salâh Birsel, edebiyat hayatına şiirle başlayıp sonradan yazdığı günlük ve deneme türlerindeki eserleriyle nam salmış sanatçılarımızdan. Onun eserlerini “Şiirleri”, “1001 Gece Denemeleri”, “Salâh Bey Tarihi” ve “Günlükleri” olmak üzere dört grupta toplamak mümkün.
Tüm yazarlar için öyledir belki ama Salâh Birsel’i okuruna sevdiren yegâne özelliği dilidir. Onun taklit edilemez, öncesiz-sonrasız üslûbu Salâh Bey’i edebiyatımızın çok özel bir yerinde konumlandırır. Hareketli, yerinde duramayan, kıpır kıpır cümlelerle okurunu sürekli dikkat üstünde tutan Birsel, kendine özgü tabirleri -âdeta okura ateş açar gibi- özellikle denemelerinde üst üste kullanır. Sanatçıya has, başka hiçbir yazarda görmediğimiz bu ifadeler, yazarın konu skalasının genişliğinde kaybolup gitmemizi de engeller. Zira Birsel, çokbilmiş tavrına bürünmeden uç uca eklediği konularla okurunu harman eder. Sekiz on sayfalık bir denemesini okuyup bitirdiğinizde resimden felsefeye, sinemadan tiyatroya, tarihin kıyısında kalmış olaylardan ünlü tarihî kişiliklere kadar bir dolu bilgiyi de önünüze sermiş olduğunuzu görürsünüz. Bunu bilinçli yaptığını okurun da fark etmesini ister: “Aferinler bize ki bu konuyu nereden alıp nereye getirdik.” Ona alışık olmayanlar Birsel’i ilk kez okuduklarında konudan kopma tehlikesini yaşasalar da Birsel, okurunun yakasını bir an olsun bırakmaz.
13 ciltten oluşan 1001 Gece Denemeleri’nin bir kısmını daha önce okumuştum. En meşhuru, Kurutulmuş Felsefe Bahçesi. Geçen seneki kitap fuarından başta günlükleri olmak üzere Salâh Birsel’in yedi kitabını aldım. 2026’ya havalı bir giriş yapmak için yılın ikinci kitabını 1001 Gece Denemeleri serisinden seçtim: Hafiyeler Önde Gider.
Kitap, çeşitli konularda yazılmış 11 denemeden oluşuyor. Daha filmin ilk dakikasında Salâh Bey
Öncelikle şunu söylemem gerekir ki kitabın ismi nedeniyle bir aşk romanı olduğunu düşünmeyin. Kitabın hikayesi 1628 senesinde geçiyor ve asıl hikayenin etrafında dönemin İtalya'sı ile ilgili konuları da işlediği için bir tarihi roman kategorisinde olduğunu söyleyebilirim.
Yazardan kısaca bahsetmek gerekirse; Alessandro Manzoni 1785 yılında doğmuş olup, 1873 yılında da ölmüştür. Kendisi aynı zamanda Suçlar ve Cezalar Hakkında isimli eserin yazarı olan Cesare Beccaria'nın da torunudur. Manzoni'nin Nişanlılar isimli eseri 1823 yılında tamamlamış olup daha sonra yeniden gözden geçirilerek ilk defa 1825-1827 arasında 3 cilt olarak yayımlanmış.
Kitabın yazılış hikayesi ise şu şekilde; Manzoni o dönem Milano dukalığında bulunan Brusuglio'da eski zamanlara ait vesikaları karıştırırken 1600 senelerinde bir papazı nikâh kıymaktan meneden zorba bir sinyora verilen cezaya ait vesikalara rastlamış ve burada geçen olayı romanlaştırarak yazmaya karar vermiş. Yazarın eserini mümkün olduğunca en gerçekçi şekilde yazabilmek için arşivlerde epeyce bir araştırma yaptığını ve emek sarfettiğini de belirtmeliyim.
Kitap, ipek işçiliği yapan Renzo ile nişanlısı Lucia'nın hikayesi ile başlıyor
Kitabın hem kısmen konu benzerliği hem de kalitesiyle Victor Hugo'nun Sefiller'i ile yarışabileceğini de rahatlıkla söyleyebiliriz. Bazı yerler de Sefiller'i hatırlayacaksınız. Mesela Jean Valjean'ın manastıra sığınması gibi. Hatta Sefiller'de ki örnek din adamı Bienvenü'nün bir benzeri olarak bu kitapta gerçekten yaşamış biri olan kardinal Federico Borremeo karakterini görüyoruz. Yazar, Borremeo ve yaptıkları ile ilgili bilgiler de veriyor. Borremeo'nun din, ahlâk, edebiyat, tarih ve güzel sanatlara dair yaklaşık yüz adet eser yazdığını da belirtiyor. Bu eserlerden henüz bizde bir basımı yapılmamış
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
Napoli serisinin ikinci kitabında Lila ve Lénu hayatlarında farklı yönlere doğru ilerliyorlar. Lila artık "Sinyora Carracci" olarak yaşamaya alışmaya çalışıyor. Evlendiği kişinin düşündüğü kişi olmadığını anladıktan sonra boşluğa düşüyor. Lila'nın kendini bulmaya çalışmasını, bunu yaparken de hayattan ne beklediğini, neyin onu gerçekten mutlu ettiğini anlamaya başladığını görüyoruz. Lénu ise eğitimine devam ederek kimsenin gerisinde kalmadığından emin olmaya çalışıyor. Bu kitapta elinden geldiğince uzaklaşıyor Lila'dan ama ne kadar kaçsa da Lila'nın gölgesi hayatının üzerinden çekilmiyor. Lénu için de kendini tanımaya başladığı ve tek başına var olabildiğini kanıtladığı yıllar. Hayatı boyunca kurtulamadığı yetersizlik hissiyle yüzleşmeye başladığını görüyoruz, sonunda çabalarının meyvelerini almaya başlıyor. Her ne kadar karakter olarak Lénu'ya benzesem de, bu kitabı Lila'ya hayranlık duymadan okumak mümkün değil. Bu kitapta öncekinden farklı olarak Lila'nın bakış açısından yazılmış olan kısımlar da vardı, yine de her saniye onun ne düşündüğünü merak ederek geçti. Her hareketi beni tedirgin etti ve heyecanlandırdı. Asla unutamayacağım karakterlerden biri olarak kalacak.
16. Yüzyılın yahudi banker ve mültezimlerinin uzun mesafeli ticarete hakim bir mevki elde edinmelerini, iltizam ve ticaret sahasındaki faaliyetleri ile dönemin krallık ve imparatorlukları ile ilişkilerini bu ilişkiler ve paranın gücü ile dindaşlarına yardımcı olma çabalarını konu edinen eserimiz La Sinyora lakaplı Dona Gracia'yı her sayfada vitrinde tutmakta, yahudilerin engizisyon mahkemeleri ile kiliselerin baskı zulüm ve işkencelerine rağmen verdikleri varolma mücadelelerini, fedakarlıklarını anlatmaktadır.
Kendimce her görüş bir gerçeğin diğer yarısıdır.... Bizler inançlarımızı layıkınca yaşayabilmek için neler yapıyoruz? Nelerden fedakarlık edebiliyoruz? gibi soruların zihinlerde canlandırıp mukayese edilebilmesi açısından okunmasının fayda sağlayacağını düşünüyorum....
Endülüs’ten Osmanlı’ya Paraya Yön Veren Yahudi BankerlerAaron Nommaz · Destek Yayınları · 201916 okunma
Stendhal'ın bir İtalya gezisi sırasında satın aldığı 16. yüzyıldan kalma elyazması eski bir eserden aslına uygun tercüme ederek kaleme aldığını söylediği, birçok roman ve oyuna konu olan bu gerçek hikaye, 1557-1585 arasında Rönesans İtalya'sında yaşamış bir asilzade olan Sinyora Vittoria Accoramboni'nin, papalığın hüküm sürdüğü Katolik Vatikan Krallığı ve Venedik Cumhuriyetinde başına gelen trajik olayları, entrika, suikast ve cinayetleri anlatır.
Benim gibi tarihe ve gerçek tarihi öykülere meraklı okuyucuların beğeneceğini düşündüğüm güzel bir okuma oldu. Tavsiye ederim...
Tarihi romanlari hep sevmisimdir, bu kitabi okurken cok sevmistim, hem konusu hem de donemin Italya'si hakkinda fikir edinmek icin iyi bir secenek olabilir. Yazarin kalemini sevdim, kurgu guzel, Leonarda Da Vinci'nin annesi ve tabi ki kendisi uzerine bir roman.
