6/10
2026 15. kitabı
Merhabalar,
Kitaba şimdiye kadar inceleme yazılmamış. Bunu bir haksızlık olarak gördüğüm için hemen kalemi elime aldım. Türk öykücülerinden hikayeler dinlemeyi sevenlerin tercihi olabilecek bir kitap. Bilindik bir yazar değil kendisi, kitap şans eseri elime geçti.
Yazarımız Saint-Joseph Lisesinden (dikkat edelim, buraya daha sonra döneceğim) mezun olduktan sonra branş olarak Uluslararası İlişkiler okumuş. İthaki tarafından basılan 2 öykü kitabı var. Bu kitabımız ilk öykü kitabı ve kendisine 2008 Yaşar Nabi Nayır Öykü Ödülü'nü kazandırmış. Kitap ödülün hakkını fazlasıyla veriyor. Uzun yıllardır Türk öykücülüğüne ayrı ilgisi bulunan birisi olarak, yazarımızın ilk kitap için çok iyi bir iş çıkardığını düşünüyorum.
Kitapta 6 tane hikaye var:
1-Tünel
2-Önce Anılar ve Çocuklar
3-Uzaktaki Işıklar
4-Rüyalarının Kızı
5-Şeffaf
6-Sula
Bu öykülerin hiçbiri aydınlık öykülerden değil. Ama böyle dediysem sanmayın ki sömürü ve ajitasyonla çok satsın diye sündürülen karanlık öyküleri kastediyorum. Tam aksine, karanlığı, olduğu haliyle, eksiltmeden, çoğaltmadan harika bir sadelik, doğallık ile ve tam bir erkek gözüyle, erkek penceresinden yazmış. Kitapta beni en çok etkileyen bu oldu sanırım. Abartı olan hiçbir şey yok. Ama o sadelikle yeri geldiğinde içinizi deşmeyi, yeri geldiğinde sizi merakta bırakmayı, kafanıza yeni sorular sokmayı büyük bir olağanlıkla başarıyor. Erkek gözüyle bakma kısmında da şöyle diyebilirim ki bırakabildiği kadarıyla bırakmış egosunu bir köşeye, en anladığı duyguları ve düşünceleri, en anladığı şekilde, olduğu haliyle anlatmaya çalışmış. Birçok erkek yazarda gördüğümüz erkek egosu kokan ve "erkek güçlüdür, yıkılmaz, bir yolunu bulur, yıkılsa da doğrulur ve kalkar" fikrini destekleyen yanlı yazıma bu kitapta hiç rastlamadım. Bir daha tekrarlayacağım ki bu
Devasa fillerin gölgesinde ezilen bir dünya mı, yoksa birleşip o gölgeyi yok eden küçük karıncalar mı? Yaşar Kemal'in bu zamansız masalı, gücün kibrine karşı örgütlü emeğin zaferini fısıldıyor bize.
'Kibrit kutusuna sığan yürekler, dünyayı yerinden oynatır!
Bu masal, vicdanı olan herkese bir davet.
Bazen en büyük kahramanlık, en küçüklerin bir araya gelerek imkansızı başarması değil mi?
Fillerin saltanatı yıkılırken, biz aslında kendi içimizdeki
'topal karıncayı' keşfediyoruz.
Filler Sultanı ile Kırmızı Sakallı Topal KarıncaYaşar Kemal · Yapı Kredi Yayınları · 202515,7bin okunma
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
Dinle Küçük Adam (Listen, Little Man!), Avusturya asıllı Amerikalı psikiyatrist, psikanalist ve bilim insanı Wilhelm Reich’ın 1945 yılında kaleme aldığı, insanlık tarihinin en içten, en öfkeli ve aynı zamanda en şefkatli sitemlerini barındıran sarsıcı bir manifestodur. Kitap, yazarın bilimsel bir araştırma metninden ziyade, insanlığın trajik durumuna isyan eden bir bilim insanının iç döküşü, adeta bir vasiyetnamesidir.
Wilhelm Reich, bu eserinde küçük adam olarak nitelendirdiği sıradan, ortalama insan tipine seslenir. Buradaki küçük adam ifadesi bir aşağılama değil; kendi haklarını, özgürlüğünü ve potansiyelini elleriyle teslim eden, otoriteye boyun eğen ve kendi kendini köleleştiren modern insanı tanımlayan sosyo-psikolojik bir tespittir. Yazar; faşizmin, diktatörlerin ve sömürü düzenlerinin tepedeki birkaç kötü insandan ziyade, bu küçük adamların korkaklığı, kıskançlığı, sorumluluktan kaçışı ve güce olan tapınma arzusu sayesinde var olabildiğini savunur.
Kitap boyunca Reich, sıradan insanın gerçek büyüklük ve deha karşısındaki düşmanlığını, kendisini kurtarmaya çalışanları nasıl çarmıha gerdiğini ve buna karşılık kendisini ezen zalimleri nasıl kutsadığını keskin bir dille eleştirir. Küçük adamı kendi korkularıyla, cinsel tabularıyla, dedikoduculuğuyla ve basiretsizliğiyle acımasızca yüzleştirirken, ona gerçek özgürlüğün ancak kendi içindeki bu köle ruhunu yok etmesiyle mümkün olacağını hatırlatır.
Dinle Küçük Adam; bireyin toplumsal cinnet ve totaliter sistemlerdeki payını gözler önüne seren, psikoloji ile sosyolojinin kesiştiği, her okuyucunun aynaya bakmasını sağlayan sarsıcı ve zamansız bir başucu eseridir.
Filler Sultanı ile Kırmızı Sakallı Topal Karınca, Türk edebiyatının en büyük çınarlarından Yaşar Kemal’in çocuklar için yazdığı görünse de aslında her yaştan okura hitap eden, muazzam bir alegorik ve siyasi hiciv romanıdır. İlk kez 1977 yılında yayımlanan bu eser, güç, sömürü, direniş ve adalet kavramlarını distopik bir masal dünyası üzerinden harmanlar.
Hikaye, gücüne ve cüssesine aşırı güvenen, doymak bilmez bir hırsa sahip Filler Sultanı’nın, ülkedeki tüm karınca yuvalarını köleleştirme kararı almasıyla başlar. Filler Sultanı, karıncaları kendi saraylarını inşa etmeleri, kendilerine hizmet etmeleri ve her gün daha fazla yiyecek toplamaları için acımasız bir sömürü düzenine mahkum eder. Karıncaları daha kolay yönetebilmek için onların dillerini, kültürlerini unutturmaya çalışır; uydurma yalanlar ve propagandalarla onları aslında özgür olduklarına inandırır. Karıncaların büyük kısmı bu baskıya boyun eğip boyunduruk altında yaşamayı kanıksarken, Kırmızı Sakallı Topal Karınca bu adaletsizliğe karşı sessiz kalmaz. Zekası, inancı ve bitmek bilmeyen azmiyle, karınca halkını uyandırmak ve bu devasa zulüm imparatorluğunu yıkmak için gizlice örgütlenmeye başlar. Birlik olan karıncaların, devasa fillere karşı verdiği bu mücadele, tarihin en epik direniş öykülerinden birine dönüşür.
Yaşar Kemal, halk hikayelerinden ve masallardan beslenen o büyüleyici, destansı ve zengin diliyle, güç çılgınlığına kapılan diktatörlerin ve sömürü mekanizmalarının nasıl işlediğini muazzam bir netlikle gözler önüne serer. Filler Sultanı ile Kırmızı Sakallı Topal Karınca; hak aramanın, dayanışmanın, örgütlü mücadelenin ve ne kadar küçük görünürse görünsün bir araya gelen kitlelerin karşısında hiçbir zalim gücün duramayacağının zamansız, evrensel ve sarsıcı bir manifestosudur.
Filler Sultanı ile Kırmızı Sakallı Topal KarıncaYaşar Kemal · Yapı Kredi Yayınları · 202515,7bin okunma
Komünist Manifesto, Karl Marx ve Friedrich Engels tarafından 1848 yılında kaleme alınan, dünya tarihini, siyasetini ve sosyolojik düşünceyi kökten sarsarak değiştiren en etkili politik metinlerden biridir. Sadece bir ideolojinin temel belgesi olmakla kalmayıp, modern dünya düzenine ve kapitalist sisteme yönelik yapılmış en güçlü erken dönem eleştirilerinden birini sunar.
Metin, insanlık tarihinin temelde bir sınıf çatışması tarihi olduğu teziyle açılır. Marx ve Engels, feodalizmin yıkılışıyla ortaya çıkan burjuvazi (üretim araçlarına sahip olan zengin sınıf) ile proletarya (emeğinden başka satacak hiçbir şeyi olmayan işçi sınıfı) arasındaki derin uçurumu ve sömürü mekanizmasını inceler. Kapitalizmin kendi iç çelişkileri nedeniyle kaçınılmaz olarak krizlere sürükleneceğini ve bu sistemin, kendi mezar kazıcıları olan işçi sınıfını bizzat yarattığını savunurlar.
Eser, felsefi ve ekonomik analizleri son derece çarpıcı, edebi ve ajitatör bir dille sunar. Özel mülkiyetin doğası, aile yapısı, ulus kavramı ve din gibi kurumların egemen sınıfın çıkarlarına nasıl hizmet ettiğini sorgulayan manifesto, işçi sınıfını birleşmeye ve yeni, sınıfsız bir toplum düzeni kurmaya çağırır.
Yayımlandığı günden bu yana küresel çapta devrimlere, sendikal hareketlere, siyasi partilere ve akademik tartışmalara yön veren bu kısa ama yoğun metin, günümüzde de küreselleşme, gelir adaletsizliği ve emek sömürüsü gibi konuları anlamak adına temel bir referans kaynağı olma özelliğini korumaktadır.
Ekmek herkese yetecekti aslında...1000Kitap
Devran Çağlar'dan iki çift sözle başlayalım, Kırmızı Sakallı Topal Karınca'nın dilinden:
Yıkılmaz gururum bana engeldir
Aslında kaybeden çekip gidendir
Zalimler sultanı meydan senindir
Elinden geleni ardına koyma
Hikayemiz karıncalara misafir olan Ulukepez'in, bu diyardan dönüşünde Filler Sultan'ına, karıncaların nasıl çalışkan, kalabalık ve refah içinde yaşadıklarını anlatmasıyla başlar. Filler Sultanı da Hüdhüdler başı Ulukepez ile bir olup, karıncaların çalışkanlığı ile herşeye sahip olabileceğini düşünür. Ancak Zalimler Sultan'ına karşı gelen bir Demirci Kırmızı Sakallı Topal karınca vardır ve kitap bu üç baş kahraman çevresinde döner durur. (Spoiler verdim sanmayın, ilk 10 sayfada geçen şeyler bunlar.)
Neyzen Tevfik'in dediği gibi: Ekmek herkese yetecekti aslında, Tarlaya karga dadandı. Ambara fare, fırına hırsız, memlekete harami… Haramilerin dadandığı bir karıncalar diyarının hikayesidir okuduğumuz.
Filler ve karıncalar üzerinden insanların da tasvir edildiği bir güzel hikaye idi. Severek okudum, tavsiye de ederim.
Filler Sultanı ile Kırmızı Sakallı Topal KarıncaYaşar Kemal · Yapı Kredi Yayınları · 202515,7bin okunma