Bazı kitaplar okunur, bazıları ise insanın içine yerleşir. İçimizdeki Şeytan benim için ikinci türden bir eser oldu. Sayfalar ilerledikçe yalnızca Ömer’i, Macide’yi ya da onların hikâyesini okumadım; insanın kendi içindeki çatışmaları, korkuları ve kaçışlarını da gördüm. Hatta zaman zaman kitabın satırlarında kendime rastladım.
Sabahattin Ali’nin kalemi her zamanki gibi sade ama bir o kadar da derin. İlk bakışta bir aşk hikâyesi anlatıyormuş gibi görünse de romanın özü çok daha farklı bir yerde duruyor. Bu eser, insanın hayatındaki başarısızlıkların, yanlış kararların ve eksik kalan cesaretinin hesabını kimin vereceğini sorguluyor.
Ömer karakteri beni en çok düşündüren karakterlerden biri oldu. Çünkü onun hataları büyük kötülüklerden değil, küçük korkulardan doğuyor. Kararsızlığı, sorumluluk almaktan kaçışı ve sürekli bir suçlu arayışı aslında birçok insanın zaman zaman düştüğü bir çıkmazı temsil ediyor. Roman boyunca Ömer’in dilinden düşmeyen “içimizdeki şeytan” kavramı, aslında insanın kendi iradesizliğinden başka bir şey değil. Sabahattin Ali burada çok çarpıcı bir gerçekle yüzleştiriyor bizi: Bazen hayatımızdaki en büyük engel dış dünyada değil, kendi içimizde sakladığımız korkular oluyor.
Macide ise romanın en sevdiğim karakteriydi. Saflığıyla, iyi niyetiyle ve sevgisiyle hikâyenin vicdanını temsil ediyor. Onun yaşadığı hayal kırıklıkları yalnızca bir kadının kırılan umutları değil, aynı zamanda güvenin ve sevginin sınandığı anlar olarak da okunabilir.
Romanın en etkileyici taraflarından biri de dönemin aydın çevrelerine yönelttiği eleştirilerdi. Sabahattin Ali, fikir sahibi görünmeye çalışan ama aslında çıkarlarının peşinden giden insanları öyle ustalıkla anlatıyor ki kitabın yazıldığı yıllarla bugün arasında neredeyse hiçbir fark olmadığını hissediyorsunuz.
Disneyland'den Daha Gerçek Bir DünyaFelsefe
Puan vermedi
Jean Baudrillard'ın Simülakrlar ve Simülasyon kitabı, okurken insana bir kitap değil de zihnin duvarlarını söken bir deneyim yaşatıyor. Baudrillard'ın derdi gerçekliği açıklamak değil; aksine bize "gerçek dediğimiz şey gerçekten var mı?" sorusunu sordurmak.
Kitabın merkezindeki fikir şudur: Modern insan artık gerçeklikle değil, gerçekliğin kopyalarıyla yaşamaktadır. Bir zamanlar imgeler bir şeyi temsil ederdi; bugün ise temsil ettikleri şey ortadan kalkmış, geriye yalnızca imgeler kalmıştır. Baudrillard buna simülakr der.
Televizyon, sosyal medya, reklamlar, siyaset, hatta kimi zaman ilişkiler... Hepsi birer simülasyon üretir. İnsan artık hayatı yaşamaktan çok onun gösterisini izler. Mutlu görünmek mutlu olmaktan, bilgili görünmek bilmekten, özgür görünmek özgür olmaktan daha önemli hale gelir.
Baudrillard'ın ünlü Disneyland örneği tam da bunu anlatır. Disneyland'ın yapay olduğu söylenir ki dışarıdaki dünyanın gerçek olduğuna inanalım. Oysa Baudrillard'a göre asıl simülasyon Disneyland'ın dışında başlamaktadır. Çünkü gündelik hayatın kendisi de imgeler, tüketim alışkanlıkları ve medya tarafından inşa edilmiş büyük bir sahnedir.
Kitabı okurken aklıma sık sık şu düşünce geldi: Belki de çağımızın en büyük trajedisi hakikatin kaybolması değil, hakikate ihtiyaç duymamamızdır. Artık insanlar gerçeği aramıyor; kendilerini iyi hissettiren hikâyeleri arıyorlar. Çünkü simülasyonun en güçlü yanı yalan söylemesi değildir, gerçeğin yerine geçmesidir.
Psikolojik açıdan bakıldığında ise Baudrillard, modern insanın yabancılaşmasını çok erken görmüş bir düşünürdür. İnsan kendi hayatının öznesi olmaktan çıkıp kendi imajının yöneticisi haline gelmiştir. Kendimizi yaşamak yerine kendimizi sergiliyoruz. Bu yüzden kalabalıklar içinde yalnız, sürekli bağlantı halinde ama derin ilişkilerden
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
VebaEdebiyat
Veba, salgını anlatıyor gibi görünse de aslında insanın yalnızlığını, korkularını ve dayanma gücünü anlatıyor. Camus, hayatın çoğu zaman bize bir anlam borçlu olmadığını söylüyor; buna rağmen insanların birbirine tutunmasını kıymetli buluyor. Kitabı bitirince insanın aklında şu soru kalıyor: Veba gerçekten şehirden mi geçti, yoksa hepimizin içinde biraz kalmaya devam mı ediyor?
Böyle Buyurdu Zerdüşt: Uçurumun Üzerindeki İpFelsefe
Puan vermedi
Bu kitabı bitirdiğimde Nietzsche'nin fikirlerini öğrenmiş olmaktan çok, kendi içimde sakladığım sorularla yüzleşmiş hissettim. Çünkü Zerdüşt, bana dünyanın ne olduğunu anlatmıyor; benim kim olduğumu sorgulatıyor.
Friedrich Nietzsche burada bir ahlak öğretmeni gibi konuşmaz. Bir peygamber gibi de konuşmaz. Daha çok, insanın üzerine örttüğü bütün yalanları tek tek kaldıran acımasız bir arkeolog gibidir. Onun kazdığı yer tarih değil, insan ruhudur.
Kitabı okurken sürekli şu düşünceye döndüm: İnsan gerçekten kendi hayatını mı yaşar, yoksa kendisinden beklenen hayatı mı? Nietzsche'nin "sürü ahlakı" dediği şey tam da burada ortaya çıkıyor. Çoğumuz özgür olduğumuzu düşünürüz; fakat inançlarımızın, korkularımızın, ideallerimizin ne kadarının bize ait olduğunu sorgulamayız. Zerdüşt bana, insanın en büyük hapishanesinin duvarlar değil, alışkanlıklar olduğunu hatırlattı.
Üstinsan kavramını da hiçbir zaman güç ya da üstünlük meselesi olarak okumadım. Benim gözümde Üstinsan, kendisini sürekli aşmaya çalışan insandır. Dün inandığı şeyi bugün eleştirebilen, kendi hakikatini yeniden kurabilen, konforunu değil dönüşümünü seçebilen insan... Çünkü Nietzsche'nin dünyasında insan tamamlanmış bir varlık değil, sürekli oluş hâlindeki bir ihtimaldir.
Kitabın en sarsıcı tarafı ise bana göre ebedî dönüş düşüncesiydi. Eğer aynı hayatı sonsuz kez yaşamak zorunda olsaydım, buna razı olur muydum? Bu soru ilk bakışta metafizik görünür ama aslında bütünüyle etik bir sorudur. Çünkü insanın yaşamına verdiği değer, onun tekrarına vereceği cevapta gizlidir. Ben bu soruyu okurken geçmişime değil, bugünüme baktım. Çünkü tekrar yaşamak istemeyeceğim bir hayatın içinde yaşıyorsam, asıl problem kaderde değil seçimlerimdedir.
Nietzsche'nin "Tanrı öldü" sözü de bana hiçbir zaman basit bir ateizm ilanı gibi
Bir ilaç aldığınızı ve tüm kötü anılarınızdan kurtulduğunuzu düşünün. Güzel olur muydu? Ne dersiniz? İşte okuduğum kitap bize bunun hikayesini anlatıyor. Ana karakterimiz Bom unutmayı, reddediyor, anılarından kurtulmamak için bütün çabasıyla elinden geleni yapıyor. Bu esnada Natasha ile tanışıp bir süreliğine hafıza temizlemeye yarayan ilaçların dağıtılması için gönüllü oluyor ve karşılığında da ömür boyu hatıralarını saklamayı vaat olarak alıyor. Bakalım işler yolunda gidecek mi? Bom çok sevdiği dedesinin hatırasını ömrü boyunca saklayabilecek mi? Kitap boyunca yakın geleceğe dair çok fazla soru oluştu zihnimde: "Her zaman mutlu anıları mı hatırlamalıyız?" , "Sevdiğimiz şeyler için her zaman mücadele mi etmeliyiz?", "Modern dünyada biz insanlar birer av mıyız?" , "Yakın geleceği anlatan ütopik/distopik romanlarda neden hep statüler var?" ve "Biz bu sınıfsal ayrılıklardan (ayrıcalıklılar - sıradanlar) kurtulamayacak mıyız?"... Dağınık kurgusu ve yazım yanlışlarına rağmen oldukça sürükleyici ve güzel bir kitaptı. Kore edebiyatının kendine has sürprizleri ve tesadüfleri hikayenin akışı bambaşka noktalara taşıdı. Romanda anlatılanların gerekçesi ise son bölümde açıklığa kavuşturulmuş. Zihnimde hep dizi olarak hayal ettim. Kim bilir belki bir gün ekranlarda dizi olarak karşımıza çıkar. Kore edebiyatı ve distopik kitaplar seven bir gençseniz gönül rahatlığıyla tavsiyemdir.
Gözetimin Gölgesinde Bir Özgürlük Arayışı
1984, yalnızca bir distopya romanı değil; güç, kontrol, gerçeklik ve insan özgürlüğü üzerine düşündüren güçlü bir eser. Orwell, yarattığı karanlık dünyada bireyin devlet karşısındaki konumunu sorgularken, baskının sadece fiziksel değil düşünsel bir boyutu da olduğunu gösteriyor.
Roman boyunca en etkileyici noktalardan biri, insanların yalnızca davranışlarının değil, düşüncelerinin bile kontrol edilmeye çalışılması. Büyük Birader’in varlığı, sürekli izlenme hissi ve gerçeğin değiştirilmesi fikri okuru rahatsız edici ama bir o kadar da düşündürücü bir atmosferin içine çekiyor.
Ana karakterin yaşadığı iç çatışmalar, özgür irade ve insanın kendi benliğini koruma mücadelesi romanın en güçlü taraflarından biri. Bazı bölümlerde yavaş ilerlese de, kitabın verdiği mesaj ve kurduğu dünya uzun süre zihinde kalıyor.
1984, yazıldığı dönemin ötesine geçen; güç sahibi olanların dili, bilgiyi ve hafızayı nasıl şekillendirebileceğini anlatan zamansız bir eser. Bitirdiğimde aklımda kalan en büyük soru şuydu: Gerçekleri kim kontrol ederse, geleceği de o mu belirler?
Puanım: 10/10