Körpüsalanlar
İlyas EfendiyevYazar:
İlyas Efendiyev
Tahmini Okuma Süresi:
4 sa. 32 dk.
Sayfa Sayısı:
160
İlk Yayın Tarihi:
1960
Yayınevi:
Qanun nəşriyyatı
Orijinal Adı:
Körpüsalanlar
Orijinal Dil:
Azerbaycanca
Orijinal Ülke:
Azerbaycan
ISBN:
9789952369830
Ülke:
Azerbaycan
Dil:
Azerbaycanca
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
KörpüsalanlarEdebiyat
Oldukça akıcı ve sade bir anlatıma sahip, psikolojik çözümlemeler yapan bir kitap. Dostluk, ihanet, sevgi ve bir çok duyguyu içinde barındırıyor. Okurken ise karakterlerin yanında hissediyorsun kendini. İlyas Efendiyev kitaplarını seviyorum ve yazarı okumaya devam edeceğim, tavsiye ederim.
Azerbaycan dönemini ve karakterlerin psikolojik analizini yapan bir yapıt. Azerbaycan kültür bakanlığı tanıtım listesinde. Oldukça akıcı ve sade bir anlatımı var. Bir kaç saatte bitebilecek bir hikaye.
Adil ve Seriye evlidir. Adil yüksek statüde bir ailenin evladı ve aynı şekilde yükselmeye devam eden , kontrolü ,işkolik , her şeye son derece titizlenen bir adam.
Seriye tabiri caiz ise daha Anadolu yaşamından gelen bir kadını. Eşinin yaşam tarzına uyum sağlarken farkında olmadan boğulmuş, tekdüze hale gelmiş.
Adil'in farklı bir alana ataması olunca beraber küçük bir ilçeye gidiyorlar. Orada köprü kuran, yapımında çalışan üç insanla tanışıyorlar.
Adil konumuna göre davranırken, köprü kuranlar Seriye'nin varı yoğu oluyor, onlarla ekip oluyor, eğleniyor, eşine karşı soğukluk hissetmeye başlıyor.
Bunun sebebini ilk zamanlarda anlayamayan Seriye, kitabın sonlarına doğru çözümleyecek.
Kitabın en sevdiğim yanı hep Seriye anlatıyor derken,Adil'in eşinde olanları anlattığı bölümlerin ortaya çıkması idi.
Seriye biraz raydan çıktı sanki:)
Keyifli bir okumaydı.
Hər birimiz, öz həyatımızda bir körpüsalanıq...·160 syf.·Aile - Evlilik
8/10
2024 4. kitabı
Körpüsalanlar... həyatda hər birimiz bir körpüsalanıq . Körpünün qurulması müəyyən məqsədlərə əsaslansa da əsas məsələ , onun təməlini sağlam qurmaqdır. Körpümüz nə qədər məsuliyyətlə qurulmasa, zamanla çat verəcək, dağılacaq və bizi uçuruma yıxacaq. Bu iş mühitində, sosial mühitdə, dost, ailə bağlarının qurulmasında əsas məsələlərdəndir.
Romanın mövzusunda olduğu kimi, doğru təməlsiz qurulan ailənin aralarında soyuqluğun yaranması, bir birini yola vermək və sonda ayrılıq qərarı. Münasibətdə "şəxslər bir-birinin əksi olmalıdır ki, ailə tamamlansın" anlayışıyla barışmıram. Çünki, hərkəs ağ-qara ola bilmir. Ağı məcbur qara, qaranı da ağ etmək yersiz olardı...
Romanın baş qəhramanları yeni ailə quran Səriyyə və Adildir. Səriyyə 20 yaşlı azad fikirli, şıltaq, ərköyün, eyni zamanda realist və açıqsözlü gənc xanımdır. Onun fikrincə istədiyi hər şeyi etmək hüququ var. Adil 31 yaşlı, ağıllı, ləyaqətli, yerini bilən bir gəncdir. Adilin amalı isə, yüksək vəzifə, karyera ali təhsil, yüksəliş idi.
Adil istəyirdi xanımı özünü ona uyğun səviyyədə aparsın. Qətiyyən məhdudiyyət verən biri deyildi. Səriyyənin azadlığına qarışmır, ona dəstək olmağa çalışır. Onun səhvlərini görməzdən gəlir, susurdu. Amma bu azadlıq , səhvlər həddi aşandan sonra münasibətə xələl gətirirdi...
Səriyyə ailəli xanım olsa da, ailənin məsuliyyətini dərk edə bilmirdi. Onlar arasındakı uyğunsuzluq, yaş fərqi, fikir ayrılığı, məsuliyyətsizlik onların körpüsünün təməlini sarsıtdı. Zamanla isə hadisələrin həddi aşması, ailə bağlarının tellərinin bir-bir qırılması və Səriyyənin son sözünü deyərək, sonuncu teli qırmasıyla nəticələnir.
-Sənin bədbəxtliyin orasındadır ki, gələcəyini görə bilmirsən.
- Bizdən hər birimiz gələcəyi ayn cür görürük. Mən hiss edirəm ki, biz heç bir zaman gələcəyə eyni gözlə baxa
“Körpüsalanlar” İlyas Əfəndiyevin yəqin ki, oxuduğum sonuncu əsəridir. Süjet xətti marağımı çəkən bu əsər artan-enən tempi ilə məni özünə bağlamışdı. Həyatının mənasını tapdığını dediyimiz Səriyyə açığı məndə qıcıq hissi yaratdı. Adilin hissələrində isə ona xeyli yazığım gəldi. Qərib də məndə qıcıq hissi yaradırdı. Çünki Səriyyənin hislərini duymamış deyildi və onun vəziyyətini anlayıb oradan gedə bilərdi. Ancaq Qəribin də Səriyyəyə qarşı boş olmadığını və dostları atmağın da çətin olduğunu fikirləşəndə bəzən bu qıcıq hissim itirdi. Ümumilikdə bu əsər çox xoşuma gəldi. Ətrafımda buna oxşar hadisələrə rast gəlmişəm. Sona yaxın hər 1 səhifəsi, ömrümdən gedən 1 ilmiş kimi hiss etdiyim bu əsərlə belə inceleme ilə sağollaşmağı özümə borc bildim. Bura qədər gələ bildinizsə təşəkkürlər!
İlyas Əfəndiyev qələmindən ikinci əsər oldu oxuduğum. İki əsərlə müqayisədə ilk oxuduğum əsəri daha çox sevmişdim. Körpüsalanlar əsəri Adil və Səriyyənin iş həyatında baş verən hadisələrdən bəhs olunur. Səriyyə obrazını çox da sevmədim, həmçinin Adil obrazı + Qərib obrazını. Səriyyə evli olmasına baxmayaraq yenə digər iş yoldaşları ilə çox səmimi münasibəti, onlarla ova getməsi, şərab içməsi, Qəribə qarşı olan münasibəti və.s bu kimi hərəkətlərinə haqq qazandıra bilmədim. Adil obrazının da müəyyən fikirlərini sevməmişdim, hansı ki, düşünürdü ki, ailədə əsas kişinin sözü keçməlidir, kişinin vəzifəsi qadının vəzifəsindən üstün olmalıdır və.s fikirləri ilə razılaşmadım. Halbuki, ailədə ilk növbədə qarşılıqlı sevgi, hörmət olsa, bu məsələlərdən danışmağa dəyməz. Ancaq buna baxmayaq Adilin səbrli davranışını alqışladım. Digər obrazımız olan Qərib obrazını da sevə bilmədim. Əsərdə ilk dəfə Səriyyə ilə qarşılaşan zaman ona gülümsəməsi, Səriyyənin həmin günü unutmaması və.s kimi hərəkətlər. Məncə, o artıq hiss eləmişdi ki, Səriyyənin ona qarşı müəyyən hisləri var, ancaq buna baxmayaraq Qəribin də ona qarşı hislərini görə bilmək olardı + Səriyyənin evli olmasını bilirdi.
Körpüsalanlar əsərinin adı da simvoldur. Burada körpü insanlar arasında yeni münasibətlərin qurulmasını əks etdirirdi. Bu körpü bəzi insanları bir-birinə yaxınlaşdırdı, bəzilərini isə əksinə uzaqlaşdırdı. Ümumi götürsək,günümüzə xitab edən fikirləri özündə cəmləşdirdiyinə görə əsər xoşuma gəldi.
Bəzi kitablar var, sadəcə oxunmur… hiss olunur. Körpüsalanlar da elə o kitabdandı.
İlyas Əfəndiyev sətirləri elə yazır ki, bir anlıq elə bil kəndin o daşlı yollarında sən özün gedirsən, o çayın səsini sən eşidirsən, o körpünü sən salırsan.
Bu kitabda sadəcə bir kəndin həyatı deyil, insanların içində qurduğu və ya yıxdığı körpülər danışır.
Kərim xan, Səriyyə, Buldorzerci, Qərib, Adıl… hər biri öz dərdini içində daşıyan, amma həyatdan dönməyən insanlardır. Onlar danışmır, amma baxışlarıyla çox şey deyir.
Əfəndiyev göstərir ki, bəzən körpü salmaq üçün təkcə daş, taxta yox… cəsarət və vicdan da lazımdı.
Bəzən bir söz, bir seçim illərlə daşıyacağın yükə çevrilir. Hər kəsin içində bir körpü var — keçmək istədiyi, amma qorxduğu.
Bu əsərdə dostluq da var, xəyanət də… sevgi də, sükut da. Hər səhnə səni bir az sarsıdır, bir az düşündürür.
Oxuduqca elə bil o insanların yanında oturursan, onların taleyinə şahid olursan.
Və kitab bitəndə anlayırsan ki, Körpüsalanlar sadəcə bir hekayə deyil — vicdanın, səssiz ağrının və insan olmağın dərsidi.
Əlində kitab qalır, amma içində bir körpü qurulur — keçmişlə bu günün, insanla insanın arasında.
Körpüsalanlar
Adil və Səriyyə yeni ailə qurmuş iki gəncdir. Adilə gənc demək nə dərəcədə doğrudur (30 yaşındadır) bilmirəm amma bu dəfəlik belə olsun.
Adil işində yüksəlmək üçün çabalayır, özünü işinə verir, əlindən gələni edir. Bunda da uğurlu olur - rayonlardan birində yol rəisi vəzifəsinə yüksəlir. Bu səbəbdən yoldaşı Səriyyə ilə müvəqqəti olaraq rayona köçür. Problemlər də bu hissədən sonra başlayır.
Adil hərşeyi ölçüb biçən, nə zaman güləcəyini nə zaman ciddi qalacağını bilən birisdir. Yoldaşının da özünə bənzəməsini istəyir çünki doğru olanın bu olduğunu düşünür və işi üçün də bu tərz davranmaq uyğun gəlir.
Səriyyə başlarda ona haqq verir amma zamanla onun "qaydalarını" yox sayır öz bildiyini edir. Getdikləri rayonda körpüsalanlarla - Soltan, Kərəmxan və Qəriblə yaxınlaşır, onlarla "dostlaşır". Belə deyim yoldaşını qoyub 3 cavan oğlanla birgə vaxtını keçirir: tenis oynayır, ayı ovuna gedir, hətta şərab içir!?
Adil ondan bu barədə soruşduqda "biz bir briqadanın üzvləriyik" deyir.
Axı briqada üzvü olmağın etdiklərinin hansına bəraət qazandırır?
Yoldaşı olduğu halda Buldozerçi Qəribə qarşı hisslər bəsləyən bir insan, özünə bu cümlə ilə necə bəraət qazandıra bilər?
“Nə üçün bizim duyğulanmız getdikcə bir-birindən bu cür uzaqlaşır? Nə üçün, o, mənim isinişdiyim, dost və yoldaş hesab elədiyim adamlara bu qədər yaddır? Bəlkə mən heç işləməyəydim? Lakin bu necə ola bilərdi? Mən özümü vətəndaşlıq hüququndan necə məhrum eləyə bilərdim?"
İşləməyin bir əxlaqı olmalıdır. Adil sənin işləməyinə başdan razı idi sadəcə insanlara qarşı münasibətindən narahat idi və bunda haqlı imiş.
"Yox, Adil, bu mümkün deyil! Mən bunu bacarmaram. Mən özümü sənin və körpüsalanlann gördüyü işdən təcrid eləyə bilmərəm. Bəlkə sən özün bir yol tapasan? Nə üçün sən heç öz hərəkətlərin barədə düşünmürsən? Axı,
"Körpüsalanlar"...İlyas Əfəndiyevdən növbəti bir əsər daha.
Nə təəssüf ki, bəlkə də ən bəyənmədiyim qadın obrazı məhz baş qəhrəman Səriyyə oldu...
Əsər Səriyyə və Adilin dilindən ardıcıl verildiyi üçün biz hər iki qəhrəmanın daxili aləmi ilə tanış oluruq. Və açığı, mən nə Səriyyəni nə də Adili haqlı çıxara bildim.
Adil daim gələcəkyönümlü, gözü ancaq yuxarı rütbələrdə olan, eynilə xaraktercə daha ciddi, qaraqabaq, sərt görünüşlü biridir. Onun ailə münasibətlərindəki fikirlərində olan naqislikləri oxucu asanlıqla müəyyənləşdirə bilir. Həyat yoldaşı Səriyyəni özünə uyğunlaşdırmağa çalışması, ailədə daim üstün, sözü kəsərli mövqedə durmaq istəyi, həyat yoldaşını özündən aslı vəziyyətdə görmək arzusu ilə alışması, bir növ "ailə iplərini" əlində möhkəmcə tutmaq cəhdi Adilin heç də özünün dediyi kimi ideal bir ailə başçısı olmadığı gerçəyini aşkar edir. Amma hər halda Adilin mənfilərini görüb göstəririksə gərək ki, bir qadın kimi Səriyyənin səhvlərini də görməzdən gəlməyək.
Səriyyə əsərin əvvəlində öz həyat yoldaşı Adili elə şəkildə təriflərə sığdırır ki, birdən-birə körpüsalanlarla olan tanışlıqlarından sonra yaranan soyuqluq mənə bir qədər təəccüblü gəlməyə bilmir. Adilin dili ilə "Mən həyat yoldaşımla bağlı belə düşünməyi ar bildim" cümləsi əslində çox şey ifadə edir. Və Səriyyənin Adilin də dediyi kimi evli bir qadının mövqeyini, hərəkətlərini- misal üçün kişilərlə birgə ova çıxması, teniss oynaması şərab içməsi, gecə ikən buldozerçini xəlvət izləməsi, hələ göz təması, buldozerçi ilə bağlı ağlından keçənlər (subay olsaydım...) O cümlədən (özümü bir anlıq subay zənn etdim) kimi ifadələr işlətməsi, öz yoldaşı ilə getməyi rədd etməsi və bunun kimi bir çox şeylər bir qadına əsasən də evli bir qadına yaraşmayan xislətlərdir ki, bu da Adilin bu nöqtədə daha üstün mövqedə
Azərbaycan ədəbiyyatının qadın obrazları, fikrimcə, yüksək koloritli və orjinaldırlar (ən azından bayağılaşmış və klişe halına gəlmiş rus ədəbiyyatı qadınlarından). İstər C. Cabbarlının "Almaz"ı, "Sevil"i istər də İ. Əfəndiyevin Səriyyəsi. Baxmayaraq ki, bu əsərə Mərkəzi Komitə tərəfindən Səriyyənin "əxlaq qaydalarını pozduğu" üçün qadağa qoyulub zamanında, baş qəhrəmanın cəsarətlə, riyakarlıq etmədən verdiyi qərarlar və düşüncələrinə dilə gətirməsi, ümumiyyətlə, bunu bacarması (ola bilər ki, bir az yöndəmsiz tərzdə) diqqətə layiq məqam və keyfiyyətdir, nəinki 1 qadında, bütün insanlarda olması lazım olan 1 nüans. Bəlkə də (əslində, çox güman), Səriyyənin Adildən tədricən soyuyub üz döndərməsinə səbəb olan da onda məhz bu xarakterin olmaması idi. Sözdə 1 cür, əməldə başqa cür. Bəli, Səriyyə haqlı idi: "Nə üçün biz insanlar bu həyatdan 1 şey qoparmaq üçün bu cür ikiüzlülük edirik? Yalançı bayağı sözlər danışırıq... Yalandan gülümsəyərik... Yalandan tərifləyirik... Doğrudanmı, bunlarsız mümkün deyil?.." ...Saxtakarlığı, rəzilliyi, ikiüzlülüyü sillələmək lazımdır. Çünki bunlar təbiətin ahənginə ziddir".
Hələ bu qədər axıcı kitab oxumamışdım. O qədər gözəl nəql edilib ki. Əsərə gəldikdə isə Səriyyə heç vaxt ideal qadın obrazı ola bilməz. Azadlıq axtarışında olmağı bir yandan doğrudur, bir yandan da yox. Çünki bu həyatı özü seçmişdi, özü boyun əyirdi Adilin istəklərinə. Adilin də düşüncəsi sağlam deyildi. Qadının özündən aşağı olmasını istəməsi, el nə deyər fikirləri ilə yaşaması və şiddətə meyilli olması onun mənfi yönlərindəndir. Lakin ayrı-ayrılıqda bəzi şeylərdə həm Səriyyəyə, həm də Adilə haqq qazandırmaq mümkündür. Buldozerçi də nəfsinə yiyə dura bilmədi. Xarakterlərin hər biri məndə müəyyən dərəcədə qıcıq yaratdı. Ümumiyyətlə, əsərdə ideal obraz yoxdur.
İlyas Efendiyev
Körpüsalanlar
İlyas Efendiyev
KörpüsalanlarYazar Hakkında
İlyas EfendiyevYazar · 37 kitap
Azerbaycanlı yazar. 1972 Azerbaycan Devlet Ödülü ve 1979 Azerbaycan Halk Yazarları ödülünün sahibidir.
İlyas Muhammed oğlu Efendiyev 26 Mayıs 1914'te Qaryaginde (şimdiki Füzuli şehri) tanınmış ve saygın tüccar ailesinde doğdu. Nesillerce okumuş ruhani ve zengin tüccar ailesinden çıkmış babası Muhammed 1884 yılında doğdu. Onun anne ve babası tüm Karabağ'da bilinen, fakire, yoksula el tutan, iyi ve asil bir toplum idiler. Bu ailenin bir kolu tüccar soyuna mensup olup alım işleriyle meşgul olmuştur. Diğer kolu ise ruhani eğitimi almış, bilgili hoca ve ulemadan ibaretti.
Yazarın babası Muhammed Efendiyev bu ailenin ticaretle uğraşan koluna mensup olmuştur. O, 7-8 yaşında iken babası vefat etmiş, annesi kocaya gitmeyerek tüm ömrünü dört küçük oğlu ile bir kızı yetiştirip ulaştırmaya geçirdi. Muhammed Efendiyev köyde beş yıllık Rus-Tatar okulunu mükemmel fiyatlarla bitirmiş, Rus dilini mükemmel öğrenmiştir. Okulu bitirdikten sonra Qaryaginə taşınarak damadının yanında tarım aletleri satan mağazada çalıştı. Bir süre sonra o ticaretle bağımsız meşgul olmuştur. O, Rusya'nın çeşitli şehirleriyle, Tebriz ve İstanbul'da ticaret ilişkilerine girmiş, birkaç meslektaşı ile birlikte mal getirip satarak servet sahibi olmuş ve büyük saygı kazanmıştır. 1920 yılında Azerbaycan Bolşevikler tarafından işgal edildikten sonra Muhammed çeşitli işletme kontrollerinde çalışmıştır.
