Yazar:
İsmayıl Şıxlı
Çevirmen:
Yasemin Bayer
Tahmini Okuma Süresi:
10 sa. 32 dk.
Sayfa Sayısı:
372
Basım Tarihi:
Temmuz 2008
İlk Yayın Tarihi:
2004
Yayınevi:
Yıldız Yayıncılık
Orijinal Adı:
Seçilmiş Əsərləri
ISBN:
9786056038211
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Cehaletin oyanışı ve lâl gerçekler..·372 syf.·Düşünce
9/10
2026 9. kitabı
Azerbaycanlı yazar İsmayıl Şıxlı'nın 
Deli Kür romanı hem tarihi hem de çağdaş klasiklerden kabul edilen bir nevi şedevr roman olarak kabul edilir-ki benim içinde öyle diyebilirim. Roman da esasen 19. yüzyılda Azerbaycan’da yaşanan olaylar baş verirken, diğer tarafdan da sosyal ve kültürel yaşam ön plana çekiliyor aslında.
Şıxlı'nın bu romanına 1969 yılında film uyarlaması da yapıldı ve çok başarılı olmuş fikrimce. İzlemenizi tavsiye ederim. Romanda baş veren olaylar Azerbaycan’ın Kür nehri sahilindeki Göytepe köyünde geçiyor. Ana karakterin ismi Cahandar Ağa'dır.
"Deli Kür bir destandır. Cahandar ağa, her şeyden önce, destanın kahramanıdır. Ne geçmiş ne de gelecek onu kabul eder, ama o ebedidir." s.4
Roman, Cahandar Ağa’nın Allahyar isimli birisinin karısını kaçırması ile başlıyor. Bu olay hem Cahandar Ağa’nın kendisinde hem de ailesinde bir çok köklü değişikliğe yol açmaya başlar ki, sonuç olarak karısı Zernigar, üzerine kuma getirilmesine karşı çıkar. Bildiğiniz türk dizisi gibi, değil mi?..
Romanın bir kısmı aile ile ilgili yaşanan sosyal olaylara fokuslanır diyebilirim. Aile içindeki çatışmalar, Cahandar Ağa’nın iki karısı ile ilişkisi, oğulları ile yaşananlar, kızının başına gelenler vb. Ayrıca zengin bir aile olarak nasıl bir yaşam sürdükleri de anlatılıyor. Roman da ayrıca bu köydeki fakir ailelerin de yaşamlarına ışık tutuluyor. Cahandar ağa gibi varlıklı birinin büyük oğlu Şamxal, fakir bir ailenin kızı ile evlenir ki bu babasına ve de köy ahalisi için kabul edilemez bir davranış ve utanç kaynağı idi.
Kitabın türkçeye çevirisini çok beğendim ve tavsiye edebileceğim bir kitaptır kendisi. Her ne kadar çoğu cehalet dolu olaylara dayanamasam da, sonuç olarak bir zamanlar geniş vüset alan bir nevi kara delikti.. Belki de bir çoğumuz hâlâ o kara deliğin
Deli Kür romanı hem tarihi hem de çağdaş klasiklerden kabul edilen bir nevi şedevr roman olarak kabul edilir-ki benim içinde öyle diyebilirim. Roman da esasen 19. yüzyılda Azerbaycan’da yaşanan olaylar baş verirken, diğer tarafdan da sosyal ve kültürel yaşam ön plana çekiliyor aslında.
Şıxlı'nın bu romanına 1969 yılında film uyarlaması da yapıldı ve çok başarılı olmuş fikrimce. İzlemenizi tavsiye ederim. Romanda baş veren olaylar Azerbaycan’ın Kür nehri sahilindeki Göytepe köyünde geçiyor. Ana karakterin ismi Cahandar Ağa'dır.
"Deli Kür bir destandır. Cahandar ağa, her şeyden önce, destanın kahramanıdır. Ne geçmiş ne de gelecek onu kabul eder, ama o ebedidir." s.4
Roman, Cahandar Ağa’nın Allahyar isimli birisinin karısını kaçırması ile başlıyor. Bu olay hem Cahandar Ağa’nın kendisinde hem de ailesinde bir çok köklü değişikliğe yol açmaya başlar ki, sonuç olarak karısı Zernigar, üzerine kuma getirilmesine karşı çıkar. Bildiğiniz türk dizisi gibi, değil mi?..
Romanın bir kısmı aile ile ilgili yaşanan sosyal olaylara fokuslanır diyebilirim. Aile içindeki çatışmalar, Cahandar Ağa’nın iki karısı ile ilişkisi, oğulları ile yaşananlar, kızının başına gelenler vb. Ayrıca zengin bir aile olarak nasıl bir yaşam sürdükleri de anlatılıyor. Roman da ayrıca bu köydeki fakir ailelerin de yaşamlarına ışık tutuluyor. Cahandar ağa gibi varlıklı birinin büyük oğlu Şamxal, fakir bir ailenin kızı ile evlenir ki bu babasına ve de köy ahalisi için kabul edilemez bir davranış ve utanç kaynağı idi.
Kitabın türkçeye çevirisini çok beğendim ve tavsiye edebileceğim bir kitaptır kendisi. Her ne kadar çoğu cehalet dolu olaylara dayanamasam da, sonuç olarak bir zamanlar geniş vüset alan bir nevi kara delikti.. Belki de bir çoğumuz hâlâ o kara deliğinHayatımda Okuduğum En İyi Kitaplardan Biri!Edebiyat
YouTube kitap kanalımdaki Azerbaycan edebiyatı videosunda bu muhteşem kitabı önerdim: ytbe.one/FM7RoOXGSok
Son zamanlarda okuduğum en iyi kitaplardan biriyle tanıştırmak istiyorum sizi bugün. Çünkü bu kitabın içinde neredeyse her şey var. O halde neden Deli Kür daha fazla okunmasın?
Şimdiye kadar Azerbaycan edebiyatında 
Anar Rızayev kitaplarıyla birlikte gerçek ve saf sevgiyi, 
Celil Memmedguluzade kitaplarıyla körü körüne birilerinin peşinden giden insanları ve cehaleti, 
Hüseyn Cavid kitaplarıyla madde ve mana arasında kalan insanları ve 
Mirzə Ələkbər Sabir kitaplarıyla da ironinin edebiyatta ustaca kullanımını görmüştüm. Deli Kür kitabının yeri ise çok başka oldu bende...
Bugüne kadar okuduğum hiçbir kitapta karşılaşmadığım bir şey gördüm bu kitapta. Kitaba ismini veren Azerbaycan'daki Kür Nehri, kitabın psikolojisini yönetiyor. Evet, yanlış duymadınız. Kitaptaki karakterler arasında bir tutku varsa Kür Nehri kendisine yansıyan ışıktan dolayı kırmızıya dönüşüyor, öfke varsa gürlüyor, hüzün varsa sakinleşiyor, belirsizlik hakimse suyu bulanıklaşıyor... Gerçekten muhteşem bir düşünce!
Üstelik kitabı okuduğum süreç boyunca aklıma bir zamanlar ülkemizde bulunan köy enstitülerinin ve Hasan Ali Yücel'in gelmesi de bir tesadüf değil. Biz genelde Türkiye İş Bankası Hasan Ali Yücel klasiklerini biliriz. Fakat bu ismin değerini, neler yapmaya çalıştığını ve köy enstitülerini neden kurduğunu hep göz ardı ederiz.
Zamanında ülkemizde kitap yazmış değerli yazarlar olan 
Fakir Baykurt, 
Mahmut Makal, 
Talip Apaydın, 
Adnan Binyazar ve daha nicesinin bu kurumlardan çıktığını biliyoruz. Bu yüzden Deli Kür kitabının bize anlatmaya çalıştıklarıyla bu yazarların kitaplarındaki mesajlar arasında büyük paralellikler yakalanabileceğini düşünüyorum.
Bu kitapta herkes kendisinden bir şeyler bulabilir. Umutsuz olduğunuz bir dönemde bu
Deli Kür daha fazla okunmasın?
Şimdiye kadar Azerbaycan edebiyatında Anar Rızayev kitaplarıyla birlikte gerçek ve saf sevgiyi, Celil Memmedguluzade kitaplarıyla körü körüne birilerinin peşinden giden insanları ve cehaleti, Hüseyn Cavid kitaplarıyla madde ve mana arasında kalan insanları ve Mirzə Ələkbər Sabir kitaplarıyla da ironinin edebiyatta ustaca kullanımını görmüştüm. Deli Kür kitabının yeri ise çok başka oldu bende...
Bugüne kadar okuduğum hiçbir kitapta karşılaşmadığım bir şey gördüm bu kitapta. Kitaba ismini veren Azerbaycan'daki Kür Nehri, kitabın psikolojisini yönetiyor. Evet, yanlış duymadınız. Kitaptaki karakterler arasında bir tutku varsa Kür Nehri kendisine yansıyan ışıktan dolayı kırmızıya dönüşüyor, öfke varsa gürlüyor, hüzün varsa sakinleşiyor, belirsizlik hakimse suyu bulanıklaşıyor... Gerçekten muhteşem bir düşünce!
Üstelik kitabı okuduğum süreç boyunca aklıma bir zamanlar ülkemizde bulunan köy enstitülerinin ve Hasan Ali Yücel'in gelmesi de bir tesadüf değil. Biz genelde Türkiye İş Bankası Hasan Ali Yücel klasiklerini biliriz. Fakat bu ismin değerini, neler yapmaya çalıştığını ve köy enstitülerini neden kurduğunu hep göz ardı ederiz.
Zamanında ülkemizde kitap yazmış değerli yazarlar olan Fakir Baykurt, Mahmut Makal, Talip Apaydın, Adnan Binyazar ve daha nicesinin bu kurumlardan çıktığını biliyoruz. Bu yüzden Deli Kür kitabının bize anlatmaya çalıştıklarıyla bu yazarların kitaplarındaki mesajlar arasında büyük paralellikler yakalanabileceğini düşünüyorum.
Bu kitapta herkes kendisinden bir şeyler bulabilir. Umutsuz olduğunuz bir dönemde bu
Evvel kitab Goytepe kendinde Cahandar aganin eve basqa bir kendden Melek adlı bir qizi getirmesi ve evde xanimi Zernigar ve oğlu Şamxalla olan mubahise ile başlayir.Sonra oxuduqca göreceksiniz ki,mesele bu qeder besit deyil.19-cu esrde Azerbaycan ve esas problemler kitabda öz eksini tapir.Oxumaq maariflenmek o dovrun en boyuk problemi olaraq qarsiya qoyulur.Sahnigarin,Salatinin,Guleserin başına gelenler ise burada qadinlarin bu dovrde huquqsuz olmaqlarini göstermiştir.Rus Ehmed ve Aleksey Osipovicde oxumaga Qoriye yalnız oğlanları aparmagi da,bu dovrde qadinlarin oxumagindan sohbet bele getmediyini gösterir.İsmayil Şixli bütün bu problemleri çox gözel şekilde Deli Kurdə göstermiştir.Cox beyenerek oxudugum bir kitab oldu.
En sevdiğim Azerbaycan romanlarından bir tanesi. Yazarın çoğu eserinde beylik döneminin çöküşü anlatılır. Deli Kür gibi. Eser köyün beyi olan Cahandar ağa diğer köyden bir adamın karısını kaçırması ile başlar ve bu işinden git-gide pişman olmasını anlatır. Aynı zamanda yeni yaranmış eğitim sistemine karşıdurmalar ve onu destekleyenler de romanın ayrı bir konusudur.
Herşey belliydi. Atın yelesini, kuyruğunu kesmişlerdi. Bir kez daha sataşmışlardı, onu aşağılamışlar gururuna dokunmuşlardı. Erkeğin namusu iç şeydir: At, avrat şapka. Bunlara dokunmak, onun namusunu ayaklar altına alıp çiğnemek demekti. Onu diri diri kabire sokmak demekti. Şimdi buna nasıl dayanacaktı.
Güneşin ışığı aşağılara vurdu. Derelere çöken koyu gölge, dağların yamacıyla yukarıya çıktı. Cahandar Ağa'nın durduğu yer birdenbire güneşin ışığına boğuldu. Otlar parladı. Çiyler göz kamaştırdı. Adam atın başını yukarı kaldırdı. Gözlerine baktı. Kalın, habeşi dudaklarını atın gözlerine yaklaştırdı. Kamer'in gözlerinden öptü. Boynundaki ipi açtı. Dikkatlice kayanın kenarına doğru çağırdı. Kamer durdu. Ceylan gibi boynunu dik tutup bakındı. Sanki gözleri yaşardı. Burun delikleri genişledi...
Üniversite sınavına hazırlanırken okumam gereken kitablar sırasındaydı. O kadar çok sevmiştim ki hiç bitmesin istedim ve dilimden düşmeyen bir kitap oldu ve hayla da öyle hep öneririm bu kitabı yakın çevreme.
Her şey Cahandar ağanın karısı Zernigarın üzerine evli bir kadını kaçırıp kuma olarak getirmesi ile başlar. Evli bir kadını kaçıran Cahandar ağa öz ablasını namus üzerinde öldürür. Ve sizce bu kişinin hayatında daha sonrasında neler olur? Karısı kaçırılan kişi intikam için neler yapacak?
Bence okuyun da görelim))
Ədəbiyyatımızın ən dəyərli nümunələrindən
Əsərdə müxtəlif obrazların həyatı fonunda 19-cu əsr Azərbaycanının ədalətsizlikləri, rus müstəmləkəçiliyi, cahillik və sadə kəndlilərin həyatının çətinliklərini görürük. Təhsilin insana qatdıqları iki qardaş olan Əşrəf və Şamxalın təzadlıqlarında müşahidə olunur. Cahandar ağa, Şamxal, Mələk kimi obrazların həm mənfi həm müsbət tərəfləri insan təbiəti çox gözəl təsvir edir. Əsər ilk başda sadəcə bir ailənin həyat hekayəsi kimi görünə bilər amma əsas da əsərin sonuna doğru yüz illər əvvəldən bugünə kimi cəmiyyətimizdəki qüsurlar və problemlər kitabda baş rolu oynayır. Mütləq oxunmalıdır
Axı, deyirlər insanlar bərabərdirlər. Əgər belədirsə, hamı təbiətin övladıdırsa, nə üçün biri kasıb, o biri varlıdır?
( İsmayıl Şıxlı Dəli Kür'dən alıntı)
10/10
2019 49. kitabı
Roman Cahandar ağa Allahyarın arvadı Mələyi görüb qaçırtması ilə başlayır.Mələyi evinə gətirməsi ilə evdə münaqişə baş verir.Cahandar ağanın böyük oğlu Şamxal atasına küsüb evlərini tərk edir.Şamxal atası kimi inadcı,sözündən dönməyən biridir və dostlarının və kəndlilərin köməyi ilə özünə ev tikir. Vəəə əsərin ən sevdiyim yerləri bununla başlayir.Şamxal Güləsəri Kürə su gətiməyə gedəndə qaçırır.Şamxalın bibisi olan Şahnigarin gülməli zarafatları məni məndən aldi,romana ayrıca rəng qatdı(amma yazığın sonuna çoxx pis oldum).Qeyd etməsəm olmaz Qoca dayı ən çox səni sevdim.Böyük ürəyə sahib olan şəxsiyyət Cahandar ağa nə qədər də köhnə kişilərdən olsa da,onda ən sevdiyim xüsusiyyət təhsilə önəm verməyi,kiçik oğlu Əşrəfi Qoriyə oxumağa yollamağı oldu.Keçək Allahyara - Mələyin qaçırılmasından sonra Cahandar ağadan heyif almaqdan ötrü hər üsula əl atir.(Qəmərə etdiyi insafsızlık əsəblərimə toxundu).Hətta Cahandar ağa ilə sözləri üst-üstə düsməyən kəndin mollasi ilə də əlbir olur.(Allahyarda da səhv yoxdu durduq yerdə ona sataşılmış- arvadını qaçırtmışdılar).Romanda təhsilə,mədəniyyətə,maarifə,xalqım gözünün açılmasına önəm verilmişdir.Rus Əhmədin,Əşrəfin,Aleksey Osipoviçin,Kipianinin elm,təhsil vermək üçün hər şeylərindək keçməkləri təqdirə layiq idi.Həmin dövrdə molla adı ilə xalqı oyanmağa qoymayan,din deyə-deyə xalqı qorxudan, yalançı,ikiüzlü,savadsız mollaların tənqidi də ön plandadır.Kitabın sonunu gözləmədiyim sonla bitdi.Kitabda obrazlar çoxdu və uzun uzadi danışıb sizi yormaq istəmirəm amma mən bu əsəri çoxxx bəyəndim,kəşkə daha əvvəl oxusaydım.
Yığışın dərdini aldıqlarım. Bu gün yasdı.Edebiyat
İlk öncə deyim ki, belə təsirli olacağını düşünmürdüm. Bu kitabı mən üç günə bitirə bilərdim, amma həqiqətən də balaca uşaq kimi sadəcə yavaş-yavaş, çeynəyərək həzz almaq istədim. Son 100 səhifəni bu gün saat 6-da kafeyə gəlib, qulaqcıqlarımı taxıb, bütün sətirlərə olan hörmətimlə oxuyub bitirdim. Bu kitabda hər şey var: siyasət, iqtisadiyyat, fəlsəfə, sevgi və bla bla bla.
Mütləq ki, nə zamansa ikinci, bəlkə də üçüncü dəfə oxuyacam. Əminəm ki, hər dəfə də eyni həzzi alacam. Bu kitab, vətən həsrəti çəkdikdə, başınızı başqa şeylərlə yormadan fikrinizi dağıtmaq üçün oxunacaq bir əsərdir.
Tək nüans: Cahandar yaxşıdır, yoxsa pisdir? Məncə, o dövr üçün yaxşı oğlan olub :D. Doğrudur, başqa qadın gətirməsinə razı deyiləm, amma açıq danışsaq, o dövr üçün pis də olsa, göz yumub yola verilən bir şeydir bu. Kişi sadəcə ağalığın verdiyi “hype” ilə bir az irəli getdi, amma bu, onun qadınını və ya ailəsini sevməsinə, onları qorumasına təsir etmədi (ki fikrimcədə o dövür üçün bu ən önəmli şeydir). Daim onları düşündü və iztirabında kiçildi. Mənim sevmədiyim tək cəhəti isə yargısız infaz etməsi idi. Atını və Şahnigarı öldürməsi bir az toxundu, amma bunu o zaman üçün və elə biri üçün başa düşmək olar.
Bu kitabı oxuyun, oxutdurun.
Yazar Hakkında
İsmayıl ŞıxlıYazar · 16 kitap
İsmayıl Şıxlı (İsmail Kahramanoğlu Şıhlinski), 22 Mart 1919'da Kazak bölgesinin Şıhlı köyünde dünyaya geldi. 1933'te Kazak Pedagoji Okulunda eğitim aldı. Bir yıl Kosalar köy ortaokulunda baş grup rehberi ve öğretmen olarak çalıştı. 1941'de Azerbaycan Pedagoji Enstitüsü Dil ve Edebiyat Fakültesinden mezun oldu. 1941'de Kazak'ın Kosalar köyünde okul müdürü olarak çalıştı. İkinci Dünya Savaşı döneminde Sovyet Ordusu terkibinde ön cephelerde mücadele etti. 1946'da Terhis edildikten sonra altı ay Kosalar köy okulunda tedris hisse müdürü olarak çalıştı. Yine aynı yıl Azerbaycan Pedagoji Enstitüsü Filoloji Fakültesinde asistan, 1949'da öğretmen, başöğretmen oldu. 1965'te bir müddet Azerbaycan Yazarlar Birliğinin kâtibi olarak çalıştı.
1976'da Azerbaycan gazetesinde baş redaktör, 1981'de Azerbaycan Yazarlar Birliğinin ilk kâtibi, 1987'de Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Yazarlar Birliğinin kâtibi oldu. İlk şiiri Kuşlar, 1938'de Edebiyyat gazetesinde neşredildi. Edebi yaşamına 1947de İnkılap ve Medeniyyet dergisinde yayınlanan Hekimin Masalı hikâyesi ile başladı. Eserleri birçok dile tercüme edildi. Hizmetlerinden dolayı 1979'da Kırmızı Emek Bayrağı, 1985'te İkinci Dünya Muharebesi gibi nişan ve madalyalar ile ödüllendirildi. Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Yüksek Sovyet fahri fermanını aldı. 1949'da Azerbaycan Yazarlar Birliğine üye oldu. 26 Haziran 1995'te Bakü’de vefat etti.
Detay için: academia.edu/46636022/Romanc...
