Püritenizm batı geleneğini ama özellikle Amerika Birleşik Devletleri'ni ve onun üzerinden modern dünyayı şekillendirmiş bir dini mezhepsel harekettir. Püritenizm aslında Protestanlığın bir koludur.
Türkler Müslüman olduktan sonra kendi eski inançlarını biraz İslami renge boyayarak, en azından bazı yerlerde devam ettirmişler. Örneğin pek çok metinde geçen Türklerdeki her şeyin üzerinde bir gök tanrı inancı kavramı, biraz da Müslümanlaşan Türklerin kendi ulu gök tanrılarını İslam'ın tek tanrısına benzetme çabalarından kaynaklanıyor. Elbette eski Türklerde Göktanrı önemli ama tek tanrı değildi.
Türkler yazıyı geç kullandı. En azından çok yaygın bir şekilde ve büyük oranda da Göktürklerle birlikte kullandı. Dolayısıyla bildiğiniz klasik yazıtlar önemli. Ve aşağı yukarı 9. yüzyılda yazılmış olan Irk Bitig denilen bir fal veya kehanet metni var. Bazen dolaylı, bazen net cevaplar var içinde aslında. Doğu Türkistan'da yazılmış olan bir metin, bir fal veya kehanet metni var. O metin de bize bu eski şaman gelenekleriyle ilgili birtakım bilgiler veriyor.