osman
@stilgar27
Şu anda okuduğu kitap
Parmenides
öncelikle şunu belirteyim, ''varlık'' en baştan beri felsefenin konusudur çünkü varolan şeyin üzerine düşünülür yokluğun üzerine düşünülmez. yokluk, varlığın zıddıdır. parmenides'in de meşhur savında belirttiği gibi; ''varlık vardır, yokluk varlık değildir.'' bu savdan da anlaşılacağı üzere, varlık tekildir, çokluk yanılsama. birdir, bölünemez ve oluşuma tabii tutulamaz.
şimdi bu bağlamda parmenides'i, platon ve yeni-platonculuk bağlamında incelemek istiyorum;
platon âlemi ikiye ayırır; idealar dünyası ve duyular dünyası. her ne kadar platon'un bu ayrımı dualist olarak kabul edilse de özü itibariyle monisttir yani tektir. çünkü platon'a göre en hakiki âlem; ideler âlemidir. çünkü burası ezeli ve ebedidir. değişmez ve bölünemez. tüm bu ontolojiden de platon'un amacı ''en iyi''ye ulaşmaktır. yani tek'e. platon'un bu metafiziği, plotinos'un kurucusu olduğu yeni-platonculuğun varlık hiyerarşisini oluşturur. plotinos'a göre de varlık sudûr (taşma) yoluyla 3 şeyden oluşur;
bir (teklik, tekillik ve tefekkür)
nous (akıl)
ruh.
ve tüm bunların birleşmesiyle meydana gelen madde (hyle). kimi teist filozoflar buradaki ''bir''in tanrı olduğunu savunmakta ama biz plotinos'un teist olmadığını ve hiyerarşinin en tepesindekiyle tanrı'yı kastetmediğini biliyoruz.
antikçağ felsefesinden, orta çağ'a hatta modern epistemolojiye kadar tüm bu ontolojinin temelinde parmenides'in varlığa kesin ve net bir cevap vermesi vardır.
Reklam
Ksenophanes
doğa filozofları içerisinde ksenophanes'in apayrı bir yeri olduğunu düşünüyorum. bu incelememde filozofun öğretilerinden ziyade bıraktığı etkilerden bahsetmek istiyorum;
bilindiği gibi ksenophanes, elea okulu'nun öncüsü kabul edilir. parmenides'le birlikte şekillenen bu okulun temel savunusu: varlığa monist (tekçi) bir yaklaşımla bakması ve tüm oluşları reddetmesidir. buradan da anlaşılacağı üzere bir herakleitos reddiyesi de mevcuttur. peki ksenophanes'in tüm bu ontolojik ve metafizik bağlamda önemi nedir?
ksenophanes'in en etkili felsefi düşüncelerinden birisi: antropomorfizmi reddetmesidir. antropomorfizmin reddi de etik anlamda çığır açan bir düşüncedir. örneğin; protagoras'ın şu meşhur sözü "insan her şeyin ölçütüdür" aslında bir ksenophanes öğretisidir çünkü filozof; insanı ölçüt alarak insanbiçimciliği reddetmiştir.
ksenophanes'in teolojik alanda önemi nedir?
bilindiği gibi ksenophanes yunan politeizmini de reddetmiştir ve tek tanrı fikrini savunmuştur. buradan da anlaşılacağı üzere ksenophanes'in tevhid'i savunan ilk filozoflardan birisi olduğunu görürüz. yunan felsefesinde tevhid ve iman ilişkisini her ne kadar sokrates'le birlikte görsekte kökleri ksenophanes'e kadar gitmektedir. bundan dolayı filozof; teolojinin (ilahiyat) kurucusu olarak da kabul edilir.
“Duratio est indefinita existendi continuatio.”
“Süre, varolmanın belirsiz şekilde devam edişidir.”
Sayfa 141 - Alfa
“Quicquid est, in Deo est, et nihil sine Deo esse neque concipi potest.”
“Varolan her şey Tanrı'da vardır ve Tanrı olmadan hiçbir şey varolamaz ve kavranamaz.”
Sayfa 59 - Alfa
Reklam