osman
@stilgar27
Şu anda okuduğu kitap
Parmenides
öncelikle şunu belirteyim, ''varlık'' en baştan beri felsefenin konusudur çünkü varolan şeyin üzerine düşünülür yokluğun üzerine düşünülmez. yokluk, varlığın zıddıdır. parmenides'in de meşhur savında belirttiği gibi; ''varlık vardır, yokluk varlık değildir.'' bu savdan da anlaşılacağı üzere, varlık tekildir, çokluk yanılsama. birdir, bölünemez ve oluşuma tabii tutulamaz.
şimdi bu bağlamda parmenides'i, platon ve yeni-platonculuk bağlamında incelemek istiyorum;
platon âlemi ikiye ayırır; idealar dünyası ve duyular dünyası. her ne kadar platon'un bu ayrımı dualist olarak kabul edilse de özü itibariyle monisttir yani tektir. çünkü platon'a göre en hakiki âlem; ideler âlemidir. çünkü burası ezeli ve ebedidir. değişmez ve bölünemez. tüm bu ontolojiden de platon'un amacı ''en iyi''ye ulaşmaktır. yani tek'e. platon'un bu metafiziği, plotinos'un kurucusu olduğu yeni-platonculuğun varlık hiyerarşisini oluşturur. plotinos'a göre de varlık sudûr (taşma) yoluyla 3 şeyden oluşur;
bir (teklik, tekillik ve tefekkür)
nous (akıl)
ruh.
ve tüm bunların birleşmesiyle meydana gelen madde (hyle). kimi teist filozoflar buradaki ''bir''in tanrı olduğunu savunmakta ama biz plotinos'un teist olmadığını ve hiyerarşinin en tepesindekiyle tanrı'yı kastetmediğini biliyoruz.
antikçağ felsefesinden, orta çağ'a hatta modern epistemolojiye kadar tüm bu ontolojinin temelinde parmenides'in varlığa kesin ve net bir cevap vermesi vardır.
Reklam
Ksenophanes
doğa filozofları içerisinde ksenophanes'in apayrı bir yeri olduğunu düşünüyorum. bu incelememde filozofun öğretilerinden ziyade bıraktığı etkilerden bahsetmek istiyorum;
bilindiği gibi ksenophanes, elea okulu'nun öncüsü kabul edilir. parmenides'le birlikte şekillenen bu okulun temel savunusu: varlığa monist (tekçi) bir yaklaşımla bakması ve tüm oluşları reddetmesidir. buradan da anlaşılacağı üzere bir herakleitos reddiyesi de mevcuttur. peki ksenophanes'in tüm bu ontolojik ve metafizik bağlamda önemi nedir?
ksenophanes'in en etkili felsefi düşüncelerinden birisi: antropomorfizmi reddetmesidir. antropomorfizmin reddi de etik anlamda çığır açan bir düşüncedir. örneğin; protagoras'ın şu meşhur sözü "insan her şeyin ölçütüdür" aslında bir ksenophanes öğretisidir çünkü filozof; insanı ölçüt alarak insanbiçimciliği reddetmiştir.
ksenophanes'in teolojik alanda önemi nedir?
bilindiği gibi ksenophanes yunan politeizmini de reddetmiştir ve tek tanrı fikrini savunmuştur. buradan da anlaşılacağı üzere ksenophanes'in tevhid'i savunan ilk filozoflardan birisi olduğunu görürüz. yunan felsefesinde tevhid ve iman ilişkisini her ne kadar sokrates'le birlikte görsekte kökleri ksenophanes'e kadar gitmektedir. bundan dolayı filozof; teolojinin (ilahiyat) kurucusu olarak da kabul edilir.
ortaçağ insanları, benim tarih kitaplarına bakış açımı genişleten bir kitap oldu. bunun sebebi; siyasetten ziyade, o dönemin halkına direkt odaklanmasıdır. bir köylüden, derebeyinin mülk defterine, seyyahların hikayelerinden, bir kumaşçının gündelik hayatına dair önemli bilgileri, daha önce elde edilen kaynaklarla anlatıyor.bir ortaçağ düşkünü olarak bu kitap, benim için bulunmaz hint kumaşı.
jules verne'in eserlerine küçükken başladığım için kendimi hep şanslı sayarım. zira jules verne, kendi dalının en büyük öncüsü, ileriyi görebilmiş ve bunu eserlerine başarıyla işlemiş bir yazardır. denizler altında yirmi bin fersah bu ekoller doğrultusunda benim en sevdiğim bilimkurgu/macera kitabıdır.
kaptan nemo'nun kütüphanesini, nautilus denizaltısının muhteşem tasarımını ve aronnax'ın incelemelerini okuyup, daha da ötesinde bu metotları hissedebilmek saf bir mutluluk kaynağı olmuştur benim için.
bu kitap sayesinde filmlerin edebi değeri de en az kitaplar kadar anlaşılır olmuştur. bilimkurguyu -fütüristik bir geleceği- felsefeyle buluşturan blade runner ve blade runner: 2049 filmlerine ilham olan biricik roman. büyük yönetmen ridley scott'a selam olsun.
