İmam Gazali'nin İhyâu Ulûmi'd-Din adlı eserinin "Helak Edici Şeyler" bölümünde ele aldığı Kibir ve Kendini Beğenmişlik (Ucb), insanı manevi yıkıma götüren en tehlikeli ruh hastalıkları olarak tanımlanır. Gazali'ye göre bu iki kavram birbirini besleyen ancak farklı hastalıklardır.1. Kibir (Büyüklenme) Nedir?Tanım: Kişinin kendini başkalarından üstün görmesi, hakikati kabul etmemesi ve insanları küçük görmesidir.Temeli: Kibir, tevazuun (alçakgönüllülüğün) zıddıdır.Örnek: Gazali, şeytanın kibri nedeniyle Allah'ın rahmetinden uzaklaştığını belirtir.2. Kendini Beğenmişlik (Ucb/Ucub) Nedir?Tanım: İnsanın yaptığı ibadetlere, ilme veya iyiliklere güvenmesi, bunları kendi gücüyle elde ettiğini sanmasıdır.Farkı: Kibir başkalarıyla kıyaslama gerektirirken, ucb (kendini beğenme) başkası olmasa bile kişinin kendi nefsine hayran olmasıdır.Tehlikesi: İnsanın başarısını Allah'tan değil, kendinden bilmesi nedeniyle "amelleri yok eden gizli bir zehir" olarak görülür.3. Kibir ve Ucuba Düşme Nedenleriİlahi Lütfu Unutmak: Sahip olunan güzellik, zeka veya takvayı kendi başarısı sanmak.Gaflet: İnsanın acizliğini ve sonunu unutması.Güç ve Mevki: İktidar sahibi olmanın verdiği sahte üstünlük hissi.4. Tedavi YöntemleriGazali, bu hastalıkların tedavisi için şu yöntemleri önerir:Nefs Muhasebesi: İnsanın sürekli kendi eksiklerini düşünmesi.Acizliği Anlamak: Ölümü ve insanın topraktan yaratılıp toprağa dönecek bir varlık olduğunu hatırlamak.
Kibir ve Kendini Beğenmişlik
("Gazali mi Gazzali mi " doğrusu hangisidir? Gazal; köyünün ismi, Gazzal ise babasının mesleğinden dolayı verilen bir isimdir. Her ikisi de kullanılır.)
Gazzali eserinde kelimeleri en ince ayrıntısına kadar okuyucuya nüfuz ettirmeyi başarmış. Eseri okuyucuyu yormadan sade, anlaşılır içerik ve üslup ile beyan etmiştir.
Eser Gazzali'nin baş eserlerinden İhya-ı Ulumiddin'ın bir parçası olarak kitap haline getirilmiştir. İnsandaki manevi hastalıkların en büyük sebebinin kibir ve ucb olduğunu fark ettirip davranışlarımıza ve mizacımıza etki eden bir eser olması hasebiyle Hüccetül İslam'a Allah'tan rahmet diliyorum.
Kibir kelime anlamı ile büyüklenmek, başkasından üstün olmak vaziyetinde olduğu gibi insanı her türlü küçük düşürücü ve dalalete, zayıflığa, düşmanlığa vesile olması açısından aşağı ve iğrenç duruma düşüren vaziyete sevk etmektedir.
Su gibi bütün çatlak ve boşlukları farkında olmadan doldurabilir. Anlamı büyüklük manası hastalık olarak insanı küçültmektir. İlkel ve modern zamanın mikrobu kibirdir. Bakteri gibi binlerce yıl taşın üzerinde bekler temas eden insanı kolonileştirir.
Riya ve idlal bu kelimenin meyveleridir. Ucb ise kibrin hammaddesidir. Nice insan bu hastalığa maruz kalmış, aliminden cahiline güçlüsünden zengin-fakirine her kesim bu kelimenin mağduru olabilecek meyanda yaratılmıştır. Farkına varıp kendimize gelmemizi Allah'tan murad eder vesile olan Gazzali'ye Allah'ın rızasını, affını diliyorum.
Eseri tavsiye eder okumanızı istirham ederim.
Reklam
10/10
Beğendi
·2025 73. kitabı
️Kibir: Gazâlî’ye göre kibir, insanı hem Allah’a hem de kullara karşı perdeler. İnsanın kalbine yerleştiğinde ibadeti, ahlakı ve insan ilişkilerini bozar. Kibirli kişi hakikati kabul etmez, insanları küçük görür ve kendi üstünlüğüne inanır. Gazâlî, şeytanın da kibri yüzünden Allah’ın rahmetinden uzaklaştığını örnek verir.
️Kendini Beğenmişlik (Ucb): İnsanın yaptığı ibadet ve iyiliklere güvenmesi, bunları kendi gücüyle elde ettiğini sanmasıdır. Gazâlî, bunun tehlikesini “amelleri yok eden gizli bir zehir” gibi tarif eder. Çünkü insanın kurtuluşu amellerinden değil, Allah’ın lütfundandır.
️Gazâlî, bu hastalıkların tedavisi için nefsin sürekli muhasebesini, ölümü ve insanın aslında acizliğini düşünmeyi, tevazu sahibi olmayı ve yapılan iyilikleri Allah’ın lütfu olarak görmeyi önerir.
Nefis Denilen HayvanTasavvuf
İnsandaki nefsi emmarenin hayvansal sıfatları mevcuttur. Bir insanda aşağıdaki nefse ait hangi sıfatlar galipse o kimse o hayvanın vasıflarına sahip olur. Kemale erişmek ve hakiki adem olmak için nefis terbiyesi şarttır. Aksi takdirde kişide nefsi emmare galip olur ki hakiki insan olma ve eşrefi mahlukat olma vasfına sahip olamaz.
Akreb azap, başkasına haksız yere eziyet etmek ; nifak, düşmanlık ve soğukluktur.
Aslan, zulüm, tekebbür , kin ve kibirdir.
At, sûfînin iç dünyasıdır.
( nefsi levvamede At görse, sâkin olursa nefse hâkimiyyet, azgın olursa nefsin galebesine işâretdir.)
Ayı (pars) öfke ve kendini beğenmek (ucb) ; bir şeye zarar vericilikdir. Gazab eden.
( nefsi levvamede Balık görse, helâl kazanca işâretdir. )
( nefsi levvamede Bal arısı gömek, ahlâk-ı hamîdeye işâretdir. )
Boğa, çok yemek ve içmekdir.
Çekirge, havâtır-ı şeytaniye ve bozuk fikirler
Deve, kin ,buğz , haset ve katilliktir.
(Nefsi levvame’de Deve görse bir kimsenin yükünü yüklenmesine işâretdir. )
Domuz (hınzır) haram kazanma ve eşini kıskanmamak ; haram, dünya sevgisi, cinsel arzu ve ehlullahtan gâfil olmaktır.
Eşek arısı, faydasız iş tutmak, havâtır-ı şeytaniye ve bozuk fikirlerdir.
Eşek, şehvet çokluğu, inat, yemeğe ve cinselliğe düşkünlük ve Allah yolunda tembelliktir. Yarar sağlamayan bir işe (yere gitmek) başlandığına ya da başlanacağına yorumlanır.
Herkese selamlar,
Bugün Ömer Tuğrul İnançer'in Kalbî Selim adlı eseri ile karşınızdayım. Yazarımız 4 Eylül 2022 yılında hakkın rahmetine kavuşmuştur. Eserde 7 konu üzerinde durulmuştur.Bunlar;
1.Benlik-Enayet
2.Riya
3.Gıybet
Haset
Ucb
Kavmiyetçilik - Milliyetçilik
Kalp Hayatına Dair Kısa Nükteler
olarak sıralı bir şekilde ele alınmıştır.
Benlik -Enâyet: Benlik duygusuna mahkûm olanlar kendi özünü kaybeder.Bir insan bir namazı kaçırdığında şöyle düşünmesi gerek; Belki Allah beni huzuruna kabul etmedi!! Bir kişinin kendini beğenmesi başkasını beğenmemesi ona en büyük kusur olarak yeter.
Riya: Riyadan sıyrılmak için mutlaka samimiyet, samimiyeti temin edebilmek için de mutlaka muhabbet gerektir.Muhabbet olmayan bir yerde samimiyet de yoktur.Herşeyi insan için, insanı da kendisi için yarattı Rabbimiz.
Gıybet: Gıybet öyle bir şeydir ki kimin hakkında konuşuyorsan onun çiğ olarak etini yemiş gibi oluyorsun. Ne kadar kötü bir durum.Günümüzde birbiri arkasından konuşmayan nadir insan vardır. Onlardan olmak temennisiyle.
Haset:Mevlana Hazretleri buyuruyorlar ki; Haset ateşini odunla besleme,tersini yap su dök! Peki insan kendinde var olanları hiç düşünür mü?
Ucb: Kişi merkezli bir kibir diyebiliriz.Alimde ve zenginde ortaya çıkan bir özel gurur çeşididir Ucb. Ben diye başlayan her cümle noksandır,eksiktir. Hâlbuki insan eksiktir, yarımdır.
Kavmiyetçilik - milliyetçilik: Korktuğundan kaçar sevdiğine sığınır insanoğlu.Çünkü nefse uymak kolaydır amma Hakk'a sığınmak herkese nasip olmaz.
Kalp bir devlet gibidir. Kırılırsa başkentin yıkılır. Kalbimize çok iyi bakmalıyız. Onu güzel olana,iyi olana yönlendirmeliyiz. İnsanın temizliğe kalbinden başlaması gerektiğini düşünüyorum. Kalbî temiz olan bir insandan kötülük beklenmez çünkü. Kalbî temiz insanlardan olmak temennisiyle.
Kitapla
İNSANA TUTULAN AYNAPsikoloji-İnceleme
Herkese merhabalar
Harikulâde bir eser ile buradayım. Diyarbekirli Mehmet Sait Paşa'dan "İnsana Tutulan Ayna" Tapsıratü'l İnsan diyeceğim.
Yazarımız ile bir giriş yapalım istiyorum
Diyarbekirli Mehmet Sait Paşa, bilgi yüklü bir hazinedir. Kendisi divan edebiyat'ına sahip bir ailenin içinden kopup gelen , kendini dil , eğitim, din ve birçok mertebelerde geliştiren önemli kişilerdendir. Kaleminin gücüyle ve kendi çabalarıyla devlet rütbesinde çok güzel makamlarda bulunan ve bu makamlarda başarı sağlayan önemli zatlardandır. Mehmet Sait Paşa bazı kaynaklarda çok kısa bilgilerin dışında tekmil bir biyografisi olmayan tam bir Osmanlı aydınıdır. Bu önemli eksik Harvard Üniversitesi tarafından yayınlanan Bedri Mermutlu'nun çalışması ile ortadan kalkmıştır. 1832 ve 1891 senelerine vurgu yapmak istiyorum. Bu seneler yazarımızın doğum ve ölüm tarihleridir, bu tarihler arasında kendi çabaları ve gayretiyle çok iyi derecede dört dil bilen değerli bir şahsiyettir.
Eserimiz ; ahlak ve erdemler üzerine yoğrulan bir eserdir. Yazarımız burada insanda bulunan her bir sıfatı ve vasıfı kişiselleştirerek kaleme almış ve bizlere sunmuştur. Eserimiz dört bölümden oluşur. Takdim ,Diyarbakırlı Sait Paşa ve eserleri hakkında bilgi, İnsana tutulan ayna ve açıklamalar bölümdür. Eser birçok kelime dağarcığı ile harmanlanmış ve anlamları ile beraber okuyucuya sunulmuştur. Bu yönü ile geniş bir hazinedir. Tabii ki alabilene
İnsanda bulunan sıfatlar ve vasıflar eser içinde şu sekilde sıralanmıştır. Akıl, nefs, tevfik, şehvet, cehalet, aşk, güzellik, ırz, namus, vicdan, edep, gayret, haya, hicâp, gençlik, haset, işret, adâvet, kibir, ucb, basîret, intibah, tevâzu, pişmanlık, rifk, mülâyemet, istihzå, adalet, heves, gazap, iştiyâk, hırs, irtikåp, hûlya, uzun emel, tevbe... gibi
İnsana Tutulan Ayna - Tabsıratü'l-İnsanDiyarbekirli Mehmed Said Paşa · Büyüyen Ay Yayıncılık · 201711 okunma
Reklam
Reklam