İNÖNÜ VE DIŞ TÜRKLER s.92- 100
Eldeki bilgiye göre, bu teslim hadisesi çok acıklı olmuştur. Azerbaycanlı Türkler, kendilerinin Ruslara verilmemelerini, mutlaka yok edilmeleri gerekiyorsa, Türkiye topraklarında Türk kardeşleri tarafından öldürülmelerini istemişlerdir.
…
Azerbaycanlı Türkler Ruslara teslim edilmişler ve hepsi sınır boyunda boğazlanmışlardır. Bu acı teslimin bir başka acı yönü de, ölüme giden Azerbaycanlı Türklerin, soyunup elbiselerini, anavatan saydıkları Türkiye'ye hâtıra olarak bırakmalarıdır.
Azerbaycanlı Türkçü şair rahmetli Elmas Yıldırım'ın, bu teslim hadisesi dolayısıyla yazdığı "Dönek Kardeş" başlıklı bir acı şiiri vardır ki, hiçbir Türkiye Türk'ü onu, yüzü kızarınadan okuyamaz. -N.Sancar
-
Türk denince özü, sözü mert olur,
Dost deyince ayrılmaz bir fert olur,
Kardeş deyip dara düşsem, sığınsam,
Şimden geru bu bana bir dert olur.
Ben ne diyem bu vefasız dağlara,
Öz kardaşı dönek olan ağlara!
Türk; o Altayların dünkü eri mi?
Yolunda can koydum, verdim serimi,
Düştüğü ağlardan kurtulsun diye,
Serdim ayağına doğma yerimi…
Kardaş armağanı, dökülen kanlar,
Bana mükâfat mı giden kurbanlar?
Ben diyorum, Kayıhan’dır soyumuz,
Bir kaynaktan varlığımız, boyumuz,
Dilim dili, yolum yolu, emel bir,
Bir bayrakta, yıldız’ımız, ay’ımız.
Azerî, Türk, Türkmen; var mı ayrılık,
Nerden doğdu bu imansız gayrılık?
Alnımın yazısı, karadır kara,
Karadan bir mendil yolladım yara,