10/10
"Bir şeyleri yok olmaktan kurtarmak için ümitsizce çabalayarak çölleşen hayatında vaha yeşertmek isteyen yalnız bir adam..."
________𓅪________
Söze şöyle bir girizgah yapayım: Elimizdeki bu kıymetli eser, bir biyografi zannedilip rafa kaldırılacak türden soğuk bir kitap değil ; aksine, biyografinin roman sanatıyla, tarihin kurguyla raks ettiği, kelimelerin notalara dönüştüğü bir “ateş denizi” Tahmin edersiniz ki ismiyle müsemma. Beşir Ayvazoğlu, 
Ateş Denizi ile okuru 1930’ların İstanbul’una, o gri, buhranlı ama bir o kadar da derinlikli kültür atmosferine götürüyor mütemadiyen. Şunu en başta söylemek lazım ki, anlatılanlar tarihi gerçekliklerin üzerine bina edilmiş olsa da , karşımızdaki eser klasik bir biyografi değil; güçlü bir kurgu ve muhteşem bir senaryo. Galip Tahiroğlu’nun Tanburi Cemil Bey’in hayatını yazma serüveni, aslında kendi varoluş sancılarını ve bir devrin kapanışını izlediği bir aynaya dönüşüyor. Gönül rahatlığıyla ve altını çizerek söyleyebilirim ki ; Rafet Elçi’nin 
Şair romanından sonra, kurgusal derinliği, metin içi malzemenin işlenişi ve dönemin ruhunu yansıtmadaki ustalığı bakımından elimizdeki en sağlam, malzemesi en kavi romanlardan biri diyebilirim ve dedim.. Eser, sadece bir müzisyenin hayatını değil, bir medeniyetin musiki üzerinden nasıl “fena fi’l-musikî” olduğunu da usul usul fısıldıyor kulağımıza.
Kitaptaki şahsiyetlere şöyle bir göz atalım, tabiri caizse şampiyon ligi gibi bir kadro var:
Romanın merkezinde, Üniversite Reformu ile “kadro dışı” bırakılmış, küskün ama mağrur bir münevver olan Galip Tahiroğlu var. Galip, sadece bir anlatıcı değil ; aynı zamanda o devrin arada kalmış ruhunun da temsilcisi. Onun hayatına giren ve çıkanlar ise adeta bir resmî geçit töreni gibi: Galip’in büyük aşkı ve nişanlısı Devran,
Ateş Denizi ile okuru 1930’ların İstanbul’una, o gri, buhranlı ama bir o kadar da derinlikli kültür atmosferine götürüyor mütemadiyen. Şunu en başta söylemek lazım ki, anlatılanlar tarihi gerçekliklerin üzerine bina edilmiş olsa da , karşımızdaki eser klasik bir biyografi değil; güçlü bir kurgu ve muhteşem bir senaryo. Galip Tahiroğlu’nun Tanburi Cemil Bey’in hayatını yazma serüveni, aslında kendi varoluş sancılarını ve bir devrin kapanışını izlediği bir aynaya dönüşüyor. Gönül rahatlığıyla ve altını çizerek söyleyebilirim ki ; Rafet Elçi’nin Şair romanından sonra, kurgusal derinliği, metin içi malzemenin işlenişi ve dönemin ruhunu yansıtmadaki ustalığı bakımından elimizdeki en sağlam, malzemesi en kavi romanlardan biri diyebilirim ve dedim.. Eser, sadece bir müzisyenin hayatını değil, bir medeniyetin musiki üzerinden nasıl “fena fi’l-musikî” olduğunu da usul usul fısıldıyor kulağımıza.
Kitaptaki şahsiyetlere şöyle bir göz atalım, tabiri caizse şampiyon ligi gibi bir kadro var:
Romanın merkezinde, Üniversite Reformu ile “kadro dışı” bırakılmış, küskün ama mağrur bir münevver olan Galip Tahiroğlu var. Galip, sadece bir anlatıcı değil ; aynı zamanda o devrin arada kalmış ruhunun da temsilcisi. Onun hayatına giren ve çıkanlar ise adeta bir resmî geçit töreni gibi: Galip’in büyük aşkı ve nişanlısı Devran,
Kesin oku!1000Kitap
Puan vermedi
Kurgusu ve dili çok akıcı akılda kalıcı sayfalar geçtikçe merakınız daha da artıyor. Yazarın 8 kitabı daha varmış çölde keşfedilmiş vaha gibi tavsiye ederim. 
Kübra Kar 
Gölgenin İzi
Kübra Kar Gölgenin İzi
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Melankoli
Bugün sosyal medyanın ve modern yaşamın bize dayattığı "toksik pozitiflik" (her an mutlu görünme, sürekli başarma ve eğlenme zorunluluğu) dalgası düşünüldüğünde, bu kitap bir çölde vaha gibidir. Teber bize şunu hatırlatır: Hüzünlenmek, durup düşünmek, dünyanın gidişatından dertlenmek ve acı çekmek anormal bir durum değildir; aksine bu kadar deliliğin içinde insan kalabilmenin en normal yoludur.
OKUDUM - BİTTİ! |
MARİO BENEDETTİ - MOLA
Kitap Adı: MOLA
Yazar Adı: MARİO BENEDETTİ
Sayfa Sayısı: 205
Kitap Puanım: 10 / 8.5
Kitap İncelemem:
Bazı kitaplar vardır, bittiğinde sizi bir boşluğa bırakır ama bir inceleme yazacaksanız o boşluğun içindeki teknik boşlukları da görmek zorundasınızdır. Uruguay edebiyatının devi Mario Benedetti’nin kült eseri "Mola" (La Tregua) ile olan randevum az önce sona erdi.
Puanım: 8.5 / 10
Gelelim o 1.5 puanı neden kestiğime... Bir başyapıtı eleştirmek zordur ama imkansız değildir. Benedetti, Martín Santomé’nin o boğucu, bürokratik monotonluğunu o kadar kusursuz bir şekilde "rutinleştirmiş" ki; kitabın ilk üçte birlik bölümündeki o hantal ve gri hava, zaman zaman metnin edebi ritmini aşağı çekiyor. Okuyucuyu Santomé’nin iç dünyasına hapsetme tercihi çok güçlü olsa da, yan karakterlerin (özellikle çocuklarının) derinliği, başkahramanın devasa iç sesinin yanında biraz fazla "siluet" kalmış. Bu karakterlerin Santomé’nin dönüşümündeki potansiyel etkisinin daha kemikli işlenmesini beklerdim.
Ancak bu teknik detaylar, romanın dehasını gölgelemiyor. Santomé’nin 49 yaşında, emeklilik kapısındayken Avellaneda ile bulduğu o "tregua" (mola), aslında hepimizin hayat boyu kovaladığı o kısa nefes alma alanı. Benedetti, aşkı romantize etmek yerine onu bir "varoluşsal sığınak" olarak sunuyor. Günlük formatının sağladığı o çiğ dürüstlük, okuru bir röntgenci gibi karakterin en mahrem korkularına ortak ediyor.
"Mola", sadece bir aşk hikayesi değil; zamanın acımasızlığına, yalnızlığın kurumsallaşmasına ve kaderin en beklenmedik anlarda attığı o sert tokatlara dair bir manifesto.
Sonuç olarak:
Eğer edebiyatta süslü cümleler yerine, ruhun en kuytu köşelerine sızan keskin bir sadelik arıyorsanız, bu mola size çok iyi gelecek. Ama hazırlıklı olun;
İran edebiyatının en cesur, en sarsıcı kalemlerinden biri olan Shahrnush Parsipur bu novellasında okuru alışılagelmişin dışında bir dünyaya itiyor. Kitap; yaşları, toplumsal statüleri ve karakterleri birbirinden farklı beş kadının yollarının gizemli bir bahçede kesişmesini konu alıyor. Ancak bu kesişme, bildiğimiz doğrusal ve realist bir anlatıyla değil; gerçekliğin büküldüğü, “büyülü gerçeklik” akımının sınırlarında gezen masalsı bir dille aktarılıyor.
Paraipur, karakterinin iç dünyasını ve maruz kaldıkları toplumsal baskıları anlatırken metaforlardan besleniyor. Kadınların her biri; özgürlük, aidiyet, cinsellik ve varoluş sancılarıyla boğuşurken, kendilerini Kerec kentinindeki o mistik bahçeye atıyorlar.
Bu bahçe, ataerkil sistemin ve toplumsal normların sınırlarından kaçıp sığınılan, adeta zamanın ve mekanın ötesinde bir vaha.
Kitapta; evlilik kıskacındaki bir kadından, toplumsal ahlak algısının dışına itilmiş bir diğerine kadar beş kadından söz ediliyor.
Hikayelerin ilginç gelmesinin temel sebebi de bu: yazar, karakterlerin acılarını veya arzularını ajite ederek anlatmak yerine; onları ağaçlaşan, çiçek açan ya da rüzgarla savrulan sembollere dönüştürüyor. Karakterlerin hikayeleri, doğanın döngüsüyle iç içe geçtikçe gerçeklik algımızda bir kırılma yaşanıyor.
Nietzsche bayağı sarhoş bu kitapta, biraz da ateşi var gibi.
Şahsen şair yönünü çok başarılı bulamadım. Şiirlerinde de bir anlam bütünlüğü yok bence. Benim şiir tanımıma pek uymuyor, zevk almadım okurken. Çünkü şiirler klasik bir hikâye anlatmıyor. Yazıtları daha çok coşku nöbetleri, sarhoşluk anları. Sizde benim gibi mantık ararsanız bulamazsınız. Ama duygu ararsanız, o vahşi hayat onayını, acıyla karışık hazzı yüksek ihtimal hissedeceksiniz.
Şiirlerinde en basitinden mide dahi kutsanmış, çünkü Dionysos’ta beden, açlık, haz hepsi kutsal.
“Selam olsun midesine,
eğer o mide de
böyle sevimli bir vaha gibi idiyse
tıpkı bunun gibi: ne var ki kuşkuluyum bundan,
— Avrupa'dan gelmeyim ne de olsa, o Avrupa ki,
bütün evli kadınlardan daha tiryakisidir kuşkunun.”
Dionysos DithyramboslarıFriedrich Nietzsche · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 20191,720 okunma