Honore Daumier’nin başlangıcı pek parlak olmamıştır; çizmeye ihtiyaç duyduğu, bu kaçınılmaz bir eğilim olduğu için çizdi o. Önce William Duckett’in yayımladığı küçük bir gazetede birkaç eskiz yayımlamış; ardından o sırada estamp ticareti yapan Achille Ricourt ondan birkaç parça eskiz satın almıştır. 1830 Devrimi diğer bütün devrimler gibi bir karikatür salgınına yol açmıştır. Karikatüristler için gerçekten güzel bir dönem olmuştur. Hükümet ve bilhassa kral aleyhine girişilen kıyasıya mücadelede herkes varını yoğunu ortaya koymuştu. Adına La Caricature denen o upuzun tarihî dizi, biraz yeteneği olan bütün sanatçıların katkıda bulunduğu o büyük komik arşiv bugün incelenmeye değer, gerçekten ilginç bir eserdir. Gerçek bir hayhuy, tam bir karmaşa, devrin bütün siyasi kodamanlarının çeşit çeşit grotesk kılıklara sokulmuş vaziyette geçit yaptığı kâh gülünç kâh kanlı olağanüstü, şeytani bir komedidir bu. Doğmakta olan monarşinin bütün o büyük adamlarının arasında şimdi unutulmuş ne çok isim var! Bu fantastik destan, durmadan dava konusu edilmiş, o piramit şekilli, azametli Armut’la taçlanır. Kraliyetin yargı sistemiyle sürekli sorun yaşayan Philopon’un bir defasında mahkemeye o rahatsız edici, can sıkıcı armudun aslında dünyanın en masum şeyi olduğunu kanıtlamak için hemen orada bir dizi eskiz çizdiği hatırlanacaktır. Bu eskizlerin ilki tıpatıp kralın yüzüdür, diğerleri ise teker teker bu özgün tipten yavaş yavaş uzaklaşarak o uğursuz kelimeye, yani armuda yaklaşır. “İşte bakın”, der Philipon, “bu son eskizle ilk eskiz arasında ne gibi bir bağlantı görüyorsunuz?” İsa’nın ve Apollon’un yüzleri üzerinde de benzer deneyler yapılmış ve sanırım ikisinden biri, bir karakurbağasına benzeyecek şekilde dönüştürülmüştür. Bu hiçbir şeyi kanıtlamaz. Hoş bir analojiyle bir sembol
Özel bir örnek vermek gerekirse, dine itaate en etkili şekilde zorlayan öğreti parçası, cehennem ateşi tehdididir. Birçok çocuk ve hatta bazı yetişkinler, dini kurallara uymazlarsa ölümden sonra korkunç azaplar içinde yanacaklarına inanırlar. Bu, Orta Çağ boyunca ve hatta günümüzde bile büyük psikolojik acılara neden ollut olan dikkat çekici çirkinlikte bir ikna tekniğidir. Ancak son derece etkilidir. Adeta psikolojik telkin teknikleri konusunda derinlemesine eğitilmiş, sinsi ve hilekar din adamlarınca kasıtlı olarak planlanmıştır. Ancak eski papazların bu denli zeki olduklarından şüpheliyim. Çok daha olası olan şey, bilinçsiz memlerin, başarılı genlerin sergiledikleri sahte acımasızlık benzeri nitelikler yüzünden kendi hayatta kalımlarını garantilemiş olmalarıdır. Cehennem ateşi düşüncesi, oldukça basit bir şekilde, derin psikolojik etkisi nedeniyle kendi kendini sürekli kılıcıdır. Tanrı memi ile bağlantılı hale gelmiştir, çünkü her ikisi de birbirini güçlendirir ve mem havuzunda birbirlerinin hayatta kalabilmelerine yardımcı olurlar.
Dini mem kompleksinin bir başka üyesi inanç olarak adlandırılır. İnanç, kanıt olmadan körlemesine güvenmek demektir; hatta bazen karşıt kanıta rağmen güvenmektir. Şüpheci Tomas öyküsü, Tomas'ı takdir edelim diye anlatılmaz, aksine ona bakarak diğer havarileri takdir edebilelim diye anlatılır. Tomas kanıt talep etti ve bazı mem türleri için kanıt arama eğiliminden daha öldürücü bir şey olamaz. Diğer havariler, yani inançları kanıta ihtiyaç duymayacak kadar güçlü olan diğer havariler, bize, onları taklit edelim diye sunulurlar. Kör inanç memi, bireyin akılcı bir sorgulama yapma cesaretini kırmak şeklindeki basit bilinçaltı tedbirle kendi devamını güvenceye alır.
Kör inanç her şeyi haklı çıkarabilir. Bir adam farklı bir tanrıya inanıyorsa
Dünkü casus ve rüşvetçiler başımıza özgürlükçü,yenileyici ve vatansever kesildiler. İşsiz ve geveze adi bir avukat kamunun şiddetli savunucusu oldu. Aciz rüşvetçi memur da hararetli politikacı kesildi. Sanki bütün ülke üzerinde cinnet rüzgârı esiyordu.