Yalnızca Bir Salgın Hikayesi Değil1000Kitap
Puan vermedi
Orhan Pamuk’un Veba Geceleri adlı eseri, bana bir yazar olarak yalnızca bir roman değil, aynı zamanda bir vicdan muhasebesi gibi görünüyor. Pamuk’un kaleminde tarihsel olayların kurguyla birleşmesi, bana adaletin ve hakikatin nasıl bir edebi zeminde yeniden üretilebileceğini düşündürüyor. Kitabın künyesi, Osmanlı’nın son dönemlerinde kurgusal bir ada olan Minger’de veba salgınıyla birlikte yaşanan toplumsal ve siyasal dönüşümleri anlatıyor. Bu bağlamda eser, yalnızca bir salgın romanı değil; aynı zamanda devlet, otorite, halk ve birey arasındaki ilişkilerin derin bir çözümlemesi. İşte bu noktada, benim için en çarpıcı olan Pamuk’un şu satırlarıdır: “Veba yalnızca insanları öldürmüyor, devletleri de çökertiyor.” Bu cümle, adaletin ve yönetim anlayışının kriz anlarında nasıl sınandığını gösteriyor ve benim için Hz. Ali’nin adalet anlayışını hatırlatan bir uyarı niteliği taşıyor.
Pamuk’un olay örgüsü, salgının yayılışıyla birlikte halkın korkularını, yöneticilerin çaresizliğini ve bürokratik düzenin çöküşünü gözler önüne seriyor. Ancak bu anlatı, kuru bir tarihsel aktarım değil; sosyolojiyi, dili ve kültürel mirası bir bütün halinde ele alan bir bakış açısına sahip. Bu yönüyle bana kendi yazın disiplinimi hatırlatıyor: olayları yalnızca kronolojik bir sırayla değil, toplumsal bağlamlarıyla birlikte değerlendirmek. Pamuk’un romanında halkın eğitime, liyakate ve kültüre olan ihtiyaçlarının altını çizmesi, benim yıllardır savunduğum entelektüel standartların önemini bir kez daha doğruluyor. Çünkü salgın yalnızca bir hastalık değil, aynı zamanda cehaletin ve liyakatsizliğin de bir göstergesi olarak karşımıza çıkıyor.
Eserin güçlü yönlerinden biri, Pamuk’un aristokratik bir mesafeyle değil, halkın içinden bir gözlemci gibi yazmasıdır. Bu tavır, benim Safranbolu’da halkla iç
Orhan Pamuk'un eserlerini genel olarak merak ederek okuyan biri olsam da, Veba Geceleri benim için beklentilerimi tam anlamıyla karşılayamayan kitaplardan biri oldu. Kitaba başlarken hem salgın temasının hem de tarihî atmosferin güçlü bir şekilde işleneceğini düşünmüştüm. Özellikle adından dolayı, vebanın insanlar üzerindeki etkisini, korkuyu, çaresizliği ve salgının yarattığı karanlık atmosferi daha yoğun hissedeceğimi sanıyordum. Ancak okudukça karşılaştığım şey daha farklı bir anlatı oldu.
Kitabın en büyük sorunu benim için hikâyeden çok tarih anlatmaya odaklanmasıydı. Elbette tarihî romanlarda dönemin koşullarını, siyasi yapısını ve toplumsal olaylarını öğrenmek güzeldir. Fakat burada zaman zaman roman okuduğumu unuttum. Sayfalar boyunca süren bilgi aktarımları, karakterlerin ve olayların önüne geçti. Bir noktadan sonra hikâyenin nasıl ilerleyeceğini değil, sıradaki tarih dersinin ne olacağını bekler hâle geldim.
Oysa başlangıç oldukça ilgi çekiciydi. Adada ortaya çıkan salgın, Bonkowski Paşa'nın ölümü ve bunun etrafında şekillenecek gizem beni heyecanlandırmıştı. Ancak ilerleyen bölümlerde cinayet meselesi de salgın atmosferi de geri planda kaldı. Sürekli başka konulara geçilmesi nedeniyle merak duygum canlı kalamadı. Bir romanın beni en çok etkileyen yönlerinden biri karakterlerle bağ kurabilmek ve olayların içine girebilmektir. Bu kitapta ise kendimi çoğu zaman dışarıdan bir tarih anlatısını dinliyormuş gibi hissettim.
Karakterler konusunda da benzer bir durum yaşadım. Kitap boyunca çok fazla isim, siyasi figür ve tarihsel ayrıntı karşımıza çıkıyor. Ancak bunların çoğu bende güçlü bir iz bırakmadı. Karakterlerin duygularını, korkularını ve yaşadıkları dönüşümleri görmek isterken daha çok olayların tarihsel boyutuyla karşılaştım. Bu yüzden karakterlerle aramda
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
"Papalagi" (veya orijinal adıyla Der Papalagi), Alman yazar Erich Scheurmann tarafından 1920 yılında yayımlanmış oldukça sıra dışı ve düşündürücü bir kitap.
Papalagi denince beyazlar ya da yabancılar anlaşılır. Ama sözcüğü sözcüğüne çevrilirse göğü delen anlamına gelir.
Samoa'ya ilk misyoner bir yelkenliyle gelmişti.
Yerliler bu beyaz yelkenliyi ufukta bir delik olarak gördüler, beyaz adamın içinden çıkıp kendilerine geldiği bir delik.
O, göğü delip geçmişti.
Kapitalizmin yaşatıldığı sekuler toplumu daha yakından tanımak için, modernliğin medeniyet diye pazarlandığı sistemi görmek istediğimizde tüm açıklığı gerçekliği ile "Papalagi" karşımızda.
Kitap ismi ile iddialı ve dikkat çekici olduğu kadar, kısa olmasına rağmen yine de anlamlı, bakış açısı sunması, düşündürücü olmasıyla beni kendine çekti ve okurken içimden tebrikler sunduğum bir kitap oldu adeta.
Özellikle Afrika Dramını okuyup bu konuda bir ders aldıktan sonra, kapitalizm ve demokrasi gibi, "Kur'an'ın da ifadesiyle; yaldızlı sözler" ile insanların nasıl kandırıldığını, insanların peşinden koştukları dünya ve içindeki nimetlerin aslında aracı iken nasıl yegane amaca dönüştüğünü anlatan ve yeniden anladığım çok güzel bir kitap.
İnsanoğlu tabiatı gereği unutan, dalan, günaha meyilli bir varlık olması nedeniyle kendine hakikati anlatacak, yaşamının içindeki yaratılanların amacını hatırlatacak türden kitaplar okumaya muhtaç. Özellikle de mana ile maddenin yer değiştirdiği, anlam kargaşası yaşandığı, duyguların renginin kaybolduğu bir çağda, bir zaman diliminde Batıyı ve batının bize sunduğu ya da dikte ettiği kültürü, bugün özenilen o Avrupai yaşamın aslında arka planını çok güzel anlatan bir kitap ve her insanın okumasını istediğim, dili hafif bir kitap oldu benim için.
Papalagi yani beyaz adam, sömürünün
Dulluk ve zorlukları
Bu romanı çok beğendim. Sizlerin de beğeneceğini düşünüyorum.Tanzimattan beri kötü kadın tiplemesi edebiyatımızda var. Genelde gayri-müslüm kadınlardan oluşturulur zaten kötü kadın karakterler. Namık Kemal’in “İntibah”ı mesela. Nefret etmiştim. Amaç toplumu eğitmek olduğundan, iyiyi/kötüyü yazar, kendi bakışından kendi ahlakından yerleştirir, bariz taraf tutar. Ben de bunu hiç sevmem. Bana göre bu kötü bir edebiyattır. Ahmet Mithat’ın “Dolaptan Temaşa”sını da epey eleştirmiştim. Yine bir tanzimat eseri olan “Dolaptan Temaşa” incelememde bu topraklardaki namusun psikolojik yansıması adında bir bölüm paylaştım. Orada neden sadece kadınların bu psikolojik ve toplumsal baskıyı yaşadıklarını anlatmıştım. İşte o roman kötü bir roman örneğiydi. Bu romansa, “Siyah Gözler” ise aynı toplumsal baskıdan çıkmış iyi bir roman.
Romandan önce “Cemil Süleyman’ı” kısa bir tanıyalım. 1886 İstanbul doğumlu. Babası Kaymakam. Dönem karışık bir dönem olduğundan babası bir sürgün, bir görev derken Beyrut - Halep - Sidon dolaşıyorlar ailecek. Ta ki Cemil Süleyman’ın Beyrut’ta TIP okumaya başladığı zamana kadar. O sene annesi kollarında vefat edip, babası da 2 ay bile olmadan akrabadan biriyle evlenince Cemil Süleyman’a Beyrut dar geliyo ve Tıp eğitimini İstanbul’a Mekteb-i Tıbbiye’ye aldırıyor.
Edebiyatla ilgili olduğundan İstanbul’da Servet-i Fünun ile yolları kesişiyor. Edebiyat hayatı böyle başlıyor. Ama Cemil Süleyman için hekimlik ve vatani görevler her şeyden önemli hele ki veba salgını varken. Cidde, Karaman, Hicaz, 1.Dünya Savaşı, Yanya, Arabistan, Batum, Kurtuluş Savaşı Antalya, Cumhuriyetten sonra Çanakkale, Samsun. Buralarda hem hekimlik hem askerlik yapmış, Harp Madalyası, Demir Salip Nişanı kazanmış… velhasıl görmüş geçirmiş bir adam.
Zaten işte bu doktor olmasından ve Servet-i
Veba Geceleri, okuduğum Orhan Pamuk kitapları arasında altıncısı ve bitirmekte en zorlandığım roman diyebilirim. Tarih, polisiye, salgın ve siyasi katmanların iç içe geçtiği oldukça yoğun bir atmosfer sunuyor. Bu yoğunluk, romanın bazı bölümlerinde akıcılığı zorlaştırıyor.
Roman, tarihi karakterler ile kurmaca karakterleri ve olayları iç içe geçirerek zaman zaman okuyucuda “gerçek mi kurgu mu?” sorusunu uyandırıyor. Bu durum, metni araştırma hissi veren bir hale dönüştürüyor. Ancak bu yoğun yapı içinde ben metni hızlı ilerleterek okuyamadım bu benim okuma alışkanlığım ile ilgili de olabilir.
Kitapta genel olarak bilim ile dini bağnazlık arasındaki çatışma, dinin siyasi bir araç olarak kullanılması, Doğu–Batı gerilimi, ulus-devletlerin ortaya çıkışı ve tüm bu süreçlerin merkezinde yer alan veba salgını işleniyor. Özellikle Mingerlilerin “resmi tarih” oluşturma süreci, tekrar eden anlatımlar ve yer yer benzerliklerin yoğunluğu nedeniyle zaman zaman rahatsız edici bir etki yaratıyor.
Orhan Pamuk’un diline alışık olmama rağmen romanın temposu benim için yavaş ilerledi. Kurgu açısından merak unsurunun zayıf kaldığını, metinler arasında zaman zaman kopukluk hissi oluştuğunu ve duygusal geçişlerin yeterince güçlü kurulmadığını düşündüm. Yazarın diğer bazı romanlarının aksine, karakterlerin psikolojik derinliğini yeterince hissedemedim. Sadece son otuz sayfada Mina Mingerli’nin kendine dair anlatımları bu açıdan daha dikkat çekiciydi.
Bununla birlikte romanın mekân olarak bir adada geçmesi, sıkışmışlık hissini ve dünyayla bağlantının kesilmesini başarılı şekilde yansıtıyor. Limanların kapatılması, karantina ve izolasyon atmosferi salgının ruhunu oldukça güçlü biçimde kuruyor.
Genel olarak benim için zor ilerleyen bir kitap oldu. Orhan Pamuk okumaya yeni başlayacaklara ise
Roman, Osmanlı İmparatorluğunun son dönemlerinde ki yazarın hayali olarak kurduğu Minger adasında geçer. Kurmaca bir tarih ve devlet kullanılmıştır.
Minger Adasında gerçekleşen veba salgını anlatılır. Zaten burda tarihi gerçeklik payı vardır öyle ki Osmanlı İmparatorluğu da 20.yy başların da veba ve kolera salgını yaşamıştır.
Veba salgınının insanlar üzerinde ki etkilerinden bahsedilmiştir. Halk bu salgını başlarda kabullenmez gizlemeye çalışır ancak zamanla karantinaya alışır, bazıları ise karşı çıkar.Bu bölünme toplumun düzenini de zamanla bozar. Devlet otoritesi sorgulanır. Toplum zamanla değişir. Bilim ile inanç arasında kalmış topluma dönüşür.
Daha çok II.Abdülhamit Dönemini yansıtan bu kitap bir tarih kitabı olmadığı için aktarılan her bilginin doğru olup olmadığı ve gerçekle ne kadarının ölçüştüğü konusu hava da kalıyor,araştırma yapmak durumunda kalıyorsunuz sürekli bu da kitabın akıcılığını zayıflatıyor.