Edebiyata Kurdî bi berhemên xurt tije ye ku hest û jiyana mirovan bi awayekî kûr nîşan didin. Pirtûka helbestan a “Jan Yekta Xem” jî yek ji wan mînakên balkêş ên vê kevneşopiyê ye. Ev pirtûk ne tenê bi helbestan xwendevan re têkiliyê dike, lê her weha ew rêwîtiyek e ku mirovekê dibe nav cîhana hundirîn a mirovan.
Di helbestên pirtûkê de hestên wekî xem, bîranîn, tenêbûn û hêvî bi awayekî xurt têne hîs kirin. Helbestvan bi zimanekî sade lê bandorbar kar dike û dikare dilê xwendevanan bigire. Her helbest wekî dengê hestên bêdeng ên di dilê mirovan de ye. Dema mirov dixwîne, carinan parçek ji jiyana xwe tê de dibîne û carinan jî bi hestên ku berê belkî nizanibû re rû bi rû dibe.
“Jan Yekta Xem” ne tenê pirtûkek helbestan e; di heman demê de cîhanek hestan e ku êş, hêvî û têkoşîna jiyanê ya mirovan vedibêje. Peyvên helbestvan xwendevanan dikin ku kûrtir bifikirin û her rûpelê wateyeke nû derdikeve holê.
Dema ku mirov vê pirtûkê dixwîne, dikare dewlemendiya edebiyata Kurdî û awayê ku helbest dikare dil û ruhê mirovan bi dest bixe bibîne. “Jan Yekta Xem” ji bo kesên ku hez ji helbestê dikin, xwendinek hêstyar û bi fikir e ku nirxek taybet heye.
Kürt edebiyatı, duyguların ve yaşamın derin izlerini taşıyan güçlü eserlerle doludur. “Jan Yekta Xem” adlı şiir kitabı da bu geleneğin etkileyici örneklerinden biridir. Bu kitap, okuyucuyu yalnızca şiirlerle değil; aynı zamanda insanın iç dünyasına yapılan bir yolculukla karşılar.
Kitaptaki şiirlerde hüzün, özlem, yalnızlık ve umut gibi duygular güçlü bir şekilde hissedilir. Şair, sade ama etkileyici bir dil kullanarak okuyucunun kalbine dokunmayı başarır. Her şiir, adeta insanın içindeki sessiz duygulara ses verir. Okurken insan bazen kendi hayatından parçalar bulur, bazen de daha önce fark etmediği duygularla karşılaşır.
“Jan
"Deng sestir. Bej ise sese biçim verendir, sesi söyleyendir. Sese ruh kazandıran, sesi canlı hale getirendir. Sesi meslek edinmiş usta, mekânı ses olmuş insandır.
Dengbêj, sese nefes ve yaşam verendir.
Dengbêj, sesi kelam, kelamı kılam, türkü haline getirendir.
Dengbêj, söyleyendir, anlatandır."
Dengbêjlerim, insanın bilincine ve yüreğine damla damla akıyor. Yaralı bir dili, kanatları kırılmış bir kültürü hatırlatıyor.
Bir denemeden çok daha fazlası; bir mektup, bir vasiyetname. Her cümlesi hüngür hüngür akıyor bilince.
Her yıl okurum Dengbêjlerimi. Bu yıl da bu aya denk geldi. Her okumamda da farklı bir tat, farklı bir his duyar; bir araştırma ve öğrenme gücü edinirim.
Dili, anlatımı oldukça açık, anlaşılır, yalın; hem okuyor, hem dinliyorsunuz. Hem gözleriniz hem kulaklarınızla ruhunuza deng veriyorsunuz.
Diliniz hafızanızdır, kimliğinizdir, tarihinizdir, geçmişiniz, geleceğinizdir; sahipsiz bırakmayın, kaybetmeyin, kaybolmasına izin vermeyin, hatırlayın, hatırlatın diyor sanki Dengbêjlerim; gür ama incinmiş, kırılmış, gözyaşıyla dolu bir deng ile...
Babamla karşılıklı kılam ve stranlar söylerken hep Dengbêjlerim gelir aklıma. Yıllar önce babama Dengbêjlerimi okuduğumda ağlamıştı.
Ve "Xem û keder giran in. Ew di dil de dikelin û dikelin; ew diherikin nav hişmendiyê. Ew dibin peyv, ew dibin peyv. Ew nahêlin em ji bîr bikin" (hüzün ve keder ağırdır. yürekte kaynar da kaynar; bilince taşar. Söz olur, kelam olur. Unutturmaz) demişti..
Çok kıymetli, çok keyifli, Dengbêjce, çok özel bir eserdir Dengbêjlerim.
"Dil duyguların anayurdu."
"Önce söz ve kelam vardı."
Okunmasını kesinlikle tavsiye ediyorum.
Huzurlu ve faydalı okumalar dilerim..
Reklam
Puan vermedi·135 syf.··
Beğendi
·2025 13. kitabı
·322 günde okudu
·Okunma: 10 Ekim 2025 21:46
Slav û rêz...
Mehmed Uzun ne tenê nivîskarê Kurd e, lê dîroka xwe bi gotinên xwe nû kîr.
Waxtê ku em pirtûkê wî dixwînin, em dibînin ku nasnameya me wisa, bi pên û dîl tê nivîsîn...
Ji bo min Mehmed Uzun wek rojeke yê. Rojê ku ji dora çiyayên tarî derdikeve. Ew rojê gelê Kurd germ dike û jiyan dide. Ruhê wî hertim di ronahiyê de bimîne..
Di Mirina Kalekî Rind de, Çîroka Kalo û Serdar tê gotin — çîroka xemgîn û hêja ye..
Serdar, li rêya surgunê yê; ji welatê xwe dûr darê û nav derd û bîranînê de dijî.
Kalo, mêrê ku rastî û dilpak e.
Jiyana wî hemûyî bi deng û stran re tê şopandin.
Ew dengbêjek e ku di her gotinê de hest û dîroka xwe dişopîne.
Di nav xelkê de bi rûmeta xwe tê nasîn — mirovê ku ji xwe, ji stran û ji dilê xwe nakeve.
Billurê Kalo navê dengê wî ye; dengê paqij û nerm ku her kesê ku bihîst, di dilê xwe de dihewîne.
Kalo wek deng û stran e ; Serdar jiyana nû, berxwedan û bêhna rojê ye...
Serdar li rêya surgunê de , li gundekî Kalo dibîne.
Nasbûna Kalo û Serdar gelek taybet û ma'nedar e.
Serdar, dema ku Kaloyê nas dike, cîhanê kê nû keşf dike.
Piştî wê, Serdar ji gund derdikeve û dare welatekî biyanî de dijî. Dengê Kalo hertim di dilê Serdarê de dijî...
Gava paşê dîsa vegere gundê xwe û dibîne Kalo mirîye.
Kalo mirî, lê Serdar ne karîbû wî careke din bibîne... Ev e ku çîrokê bi xem û bêdengî tê dawî.
"Kî Jan bû, kî fikr bû, kî şer bû?"Kurdî
Ev pirtûk wêneya wêkesî yên dîroka nûjen a gelê Kurd e, kesên ku di siyaseta Kurdî de rolê girîng lîstin, û hêj ji bo gelê xwe rûmet û nîşanê şer û raman bûn. Lê ev pirtûk tenê jiyannamek nîne; her wêne têkeve serdema xwe, têkoşînê, girêdanên fikrî û zexmên neteweyî.
Di nav pirtûkê de em bi navên wisa re dîtin: Idîrsê Bidlîsî, Celadet Alî Bedirxan, Şêx Seîd, Mehmed Uzun, Cegerxwîn û çend kesên din yên mezin yên ku bi rengê xwe di dîroka Kurd de xêz dan. Ew kesan tenê mirovên herêmî tunin; wan rê digel demê digerin, felsefeya xwe digel şer û rêya azadî digel şehsiyeta xwe bi hev re tê de destnîşan dikin.
Ya ku min gelek bi dil girt, ev e: ev pirtûk qehremanên romantîk nîne; lê pirraniya ramana Kurdî û şûngehên fikir û siyasî di demeke zexmî de nîşan dide. Wêneyan ne bi rêya xeyal ve têne nîşandan; têne xwendin û fêmkirin bi hemû xwedîtiyên xwe re — çewtiyê, raman, rûmet û xeta şer.
Ji bo yên ku dixwazin siyaseta nûjen a Kurd fêm bikin û bi awayekî kurt bixwînin, ev pirtûk biqasî wateyê xwe qedexeyê nîne.
Lê di heman demê de, tiştê ku ji min re kêm hatibû wisa bû: li pirtûkê de rêjeya jinan pir kêm e. Belkî ev jî nîşana vê ye ku dîroka Kurdî di nivîsandina xwe de hîn jî temam nebûye. Lê herçiqas ev re, Wêneyên Dîrok û Siyaseta Kurdî di bîr û bîranîna neteweyî de şandinêkê hêzdar dide.
Bîra gelê Kurd ne tenê bi xem û xewna şer e; belkî bi têkoşîn, bi raman, bi kesên ku rê vekirine jî ye. Ev pirtûk jî ji wan kesan e ku rê vekirine û ji bo yên ku dixwazin wan fêm bikin, çavkaniyekê girîng e.
Spasên xwe yên dilsoz pêşniyar dikim berhevkaran Yalçın Çakmak û Tuncay Şurê, ku bi vê karê xwe bîra me xurt kir. Hêvî dikim ku bernameya çapê duyemîn bi nav û bernameyên nû têkeve ber xwêndekarên Kurd.
ROMANEKE XWEŞ û ZİMANEKÎ PİRSÎSTEMÎKurdî
Puan vermedi·88 syf.··
Beğendi
·2025 9. kitabı
·32 saatte okudu
·Okunma: 06 Haziran 2025 17:39
“Deng ji xwe birîn û bêdengî rihê mirovan dike nava kundir-7”
Roman bi vê hevoka bi pirsgrêk dest bi rêvîtîya xwe dike û piştre hiş diherike; kuxika bav a bêkeys, şîşikên dayê, X, Y, Z û feminîzmeke nêr ( Hewce ye em hevparîyên vê romanê û romana Eyşana Beravî ya bi navê NOWA binêrin ji bo em karibinj femînizma li edebîyata kurdî nas bikin.)
1- !
Herî pêşî li romanê xalebang bala mirov dikêşe. Çikû xalebang heyecana nivîskaran an jî heyecana nivîskar dixwaze bide xwendeyan temsîl dike. Gelek nivîskar ji bo xalebangê dibêjin “fiyaskoya uslûbê” ye, “bêzewkî” ye, “karektera lawazîyê” ye. Li gorî min jî nehewceyîyek e. Em dikarin xalebangê nola emojîyên li sosyal medyayê ên bi xalbendîyan têne çêkirin bibînin.
Mînak:
:-)
Scott Fitzgerald ji bo xalebangê dibêje “Nola mirov henekekê bike û xwebixwe bi heneka xwe bikene.” Belê, li romanê kesekî bi sê dengan gotîbe “hawar” ma hewce ye ! li dawîyê hebe.
2 - WEKÎ
Li edebîyatên cîhanê gelek caran tişt bi şibandinan têne tasvîrkirin û têne vegotin. Li edebîyata tirkî teşbîh/şibandin bi piranî bi peyvekê(daçeka şibandinê “GİBİ”) tê kirin. Loma em di piranîya berheman de rastî hevokên qalib tên.
Mînak:
"Kendimi sonradan diskotek haline getirilmiş bir huzurevinin tavanı arasında unutulan yaşlı BİR adam GİBİ hissediyordum."ÖLÜ KELEBEKLERİN DANSI-Hüsnü Arkan-14
"Kendimi bir an şehirlerarası terminalde unutulmuş, terk edilmiş bir bavul GİBİ hissettim."RÜYASI BÖLÜNENLER/yavuz Ekinci(r.135)
"O gün kapıyı açmamla kardeşimin sırtlan GİBİ üzerime saldırmasını ve babamın sinek kovar GİBİ beni odadan kovmasını anımsadım. O günün kırgınlığı gırtlağıma saplanmış bir balık kılçığı GİBİ beni rahatsız ediyordu.( RÜYASI BÖLÜNENLER/yavuz Ekinci-131)
Li kurdî jî li gelek berheman em rastî gelek şibandinan tên û gelek hevokên
Balindeyên dilhênik vê carê lap şerîdine, bune qêrîn ketine gewriya şevê :Bi rêwiyê şoreşker, bi tramvayê takekesî, malbatî û civakî,şerê hebûnê, xîzanî, bêzarî, tunebûn û wunda bûn. Her çîrokek portreya hêleke civakî û rewşa welêt e. Dibe ji ber wê ye berhem serdanpê tijî tirs û xof û bêzariye. Nepenî an jî eşkere, di pişt perdê de babeta sereke şerê, Îran û Îraqê û ê Kendavê ye.
Alîkî va,bandora wan şerê giran a li ser Kurdan: Tekoşerê Kurd ê ku hatine desteserkirin ê ku hatine windakirin.Alîkî din va hevokên xwe wek tevneke tingûz, arxaîn arxaîn lê kirî,xwêner wetrê hevokekî jê derxe nexş û nemûşê tevnê têk here. Xwêner bi şayesandin remze û metaforên ( #274081375)cihêreng wusa kaşî nava atmosfera çîrokan dibe. Destê xwêner dinya derve diqete. Çawa ku Kurdistana me azade, tu dert û kûlên me'y netewî tunene. Em jî wek hemî xelkê dinyayê ketine derd û keserê takekesî. Bawerim cara yekemin e ez wek xwêner ketime nav van xem û xeyalan. Hesteke pir xweş û balkêşe. Bi min axiriya van herdu hêmanan xwe gihande"Berxwedan jiyane " yê.
Nehayî wek her car çîrokên xwe bi hêmanên çandî ( "Porê xwe yê spî bi diyarî dihûnim. Bi kes û kar û xelkê nîşan didim ku bêbavtiya wan tê dernakeve, bê Fetah nînin.")xemilandiye. Bi karanîna ziman dîsa hêmaneke din a balkêşe
(#274007080)
Di çîroknûsiya Eta Nehayî de yek ji a herî berbiçav û kêfa min jî pir jê tê nediyariya dem,cîh û rewşê ye. Yekî zêdetir vêbêjer heye rêbaza dahatu(lashforward)û a rabirdu(flashback) dem û dewran dikevine rêzikeke xweser û rastiya efsûnire çav diqirpîne. Heta vê carê karakter bi miriyan re jî xeberdide(Nekromansi)
Di nava van hêmanan de Çîrokbêj ev çîrokbêj be,çawa û çima divê filankesê got nizam bêvankesê got.Ev jî pir
Reklam
Reklam