Dario Fo

Dario Fo

Yazar
8.9/10
40 Kişi
·
154
Okunma
·
25
Beğeni
·
2.487
Gösterim
Adı:
Dario Fo
Tam adı:
Dario Fo Franca Rame
Unvan:
İtalyan oyun yazarı, tiyatro yönetmeni ve oyuncu
Doğum:
Sangiano, 24 Mart 1926
Dario Fo (d. 24 Mart 1926, Sangiano) İtalyan oyun yazarı, tiyatro yönetmeni ve oyuncu. 1997 yılında Nobel Edebiyat Ödülü kazanmıştır.

Oyunlarındaki temalar güncel sorunlara dayandığı için tiyatro karikatürcüsü, toplumsal ajitatör ve radikal palyaço olarak da nitelendirilen Fo, kariyerine küçük kabare ve tiyatrolar için yergili revüler yazan bir metin yazarına yardım ederek başlamıştır. Oyuncu Franca Rame ile evlendikten sonra, 1959'da Rame ile birlikte Dario Fo - France Rame Topluluğu'nu kurmuştur. İkili "Canzonissima" adlı televizyon programında sundukları komik skeçlerle kısa sürede tanınmış, zamanla siyasal bir ajit-prop tiyatrosu geliştirmişlerdir. İkilinin oyunları temelde "Commedia dell'Arte" geleneğine dayanmaktadır ve tarzları Fo'nun deyişiyle "resmi olmayan solculuk"la kaynaşmıştı. İkili daha sonra, 1968'de İtalyan Komünist Partisi'yle bağları olan Yeni Sahne adlı bir başka topluluk kurmuştur. 1970'te ise Halk Tiyatrosu Topluluğu ile fabrika, park, spor alanı gibi halkın toplu olarak bulunduğu yerleri dolaşmaya başlamışlardır. Morte Accidentale di un Anarchico (1974; Bir Anarşistin Kaza Sonucu Ölümü, 1990) ve Non si paga, non si paga! (1974; Ödemiyoruz, Ödeyemeyeceğiz!) gibi oyunları çok tutulmuştur.

Bir oyuncu olarak Fo en çok, tek başına bir yetenek gösterisi yaptığı Mistero Buffo'daki (1973) rolüyle tanınmıştır. Her izleyici topluluğu önünde değişecek kadar güncelliğe dayanan bu yapıt, ortaçağ gizem oyunlarının çağdaş bir uyarlaması olarak değerlendirilmektedir.

Oyunları


Bir Anarşistin Kaza Sonucu Ölümü (Morte Accidentale di un Anarchico- 1970)
Klaksonlar, Borazanlar ve Bırtlar
Kadın Oyunları(Female Parts- 1981)
Elizabeth, Neredeyse Kadın
Ödenmeyecek, Ödemiyoruz (Non si Paga! Non si Paga! - 1974)
Japon Kuklası
Açık Aile


Ödülleri


1981 Sonning Ödülü
1986 Obie Ödülü
1997 Nobel Edebiyat Ödülü
1997 İtalya Kültür ve Sanat Altın Madalyası (Devlet madalyası)
"Benim kocam? Döver. Ama diyor ki beni sevdiği için, bana taptığı için yapıyormuş. Ben çocuk gibiymişim, onun beni koruması gerekiyormuş. Ya ondan nasıl korunacağım? Kümese tıkılmış aptal tavuk gibi davranır, döver sonra da sevişmek ister. Evet sevişmek... Benim isteyip istememem onun umurunda bile olmaz.Hep hazır olmalıyım, hep hazır. Neskafe gibi... Yıkanmış, parfümlenmiş, sıcak, kıvrak, istekli ama suskun. Yalnız arada solumalıyım, arada ufak çığlıklar atmalıyım çok zevklendiğimi belli etmek için."
"Gelirler, zabıt tutarlar, evimde ne derece çıplak ya da giyimli olduğumu, röntgenciyi erotik danslarla tahrik edip etmediğimi araştırırlar. Sonunda da ben evet ben, halka açık özel bir yerde uygunsuz davrandığım için suçlanır, ahlak zabıtasına ihbar edilirim. Yoo, teşekkür ederim, kendim çözümlemeyi yeğlerim."
"Böylece aşkı keşfettim. Sevişmeyi, o kocamın yaptığını değil ama ben altta o üstte taratam taratam taratam, taş kırma makinesi gibi. Aşk çok tatlı bir şey, çok tatlı.."
İnsanlar gerçek adaleti mi talep ediyorlar, biz de onlara daha az adaletsizliği sunarak onları hoşnut ederiz.
Onurlu bir kadın olmak isteniyorsa fazla lâfa gerek yok, kadın kendini öldürmelidir. Gerçekten ben de kendimi öldürdüm... fabrikadaki 8 saat, fazla mesailer dahil.
Pisliğin içinde yüzüyoruz, hatta onu içiriyorlar. Hiç kimse kalkıp da bunu bize limonlu çay diye yutturamaz. İşte sorun burda.
ELIZABETH: Anladın mı? Meslek değiştiriyorum. Kraliçelikten orospuluğa!
MAMA: Fakat, hanımcığım, laf aramızda orospuluk kazanç­lı bir iştir.
99 syf.
·1 günde·Beğendi·10/10
Müthiş bir eser tek kelimeyle. Tiyatro okumayı çok severim ve üstelik politik ve eleştirel tiyatrolara hayranımdır. Bu eserde de, geçen her cümlede muhteşem hicivler, kinayeler görebiliyoruz. Olayın gerçek bir temele dayanıyor olması, yaşanmış olması eseri daha anlamlı kılıyor.

Sosyalist bir demir yolu işçisi olan Giuseppe Pinelli, 1969 Milano’sunun Milli Tarım Bankası’nda patlayan bombadan masum olmasına rağmen sorumlu tutulur. 16 kişi hayatını kaybeder. İtalyan polisinde elle tutulur deliller olmamasına rağmen Pinelli’yi gözaltına alır. Üç gün süren sorgulama sırasında polisler tarafından karakolun penceresinden aşağı atılarak (Kaza süsü verilerek) öldürülür.
112 syf.
·Beğendi·9/10
"Bütün yaşamın pazar olduğu bir düş görelim... Haftanın diğer günleri yok artık... Pazartesiyi astılar, perşembeyi kurşunladılar, cumayı tutukladılar... hepsi öldü... Sadece pazar kaldı."
Uyanış
95 syf.
·5 günde·7/10
Dış görünümüne hep önem veren hatta bunu saplantı haline getiren Kraliçe Elizabeth'in bir diğer zayıf tarafı erkeklerdir, sonra efendim, ülkesinde kendisine karşı yapılan ayaklanmaları-isyanları da durdurması gerekmektedir fakat isyanları düzenleyen Robert'a da bir hayli aşıktır ve onunla birlikte olacağı günü hayal etmektedir. Sonra sonra, ayaklanmalar çığrından çıkınca, işler iyiden iyiye sarpa sarınca... bakalım neler olacak... Tarihsel bir melodram veya politik bir güldürü olarak da nitelendirilen bu oyundaki hicivlerin odağında dönem Amerika başkanı Reagan'ın olduğu; kitap sonunda yer alan Fo'nun başkana yazdığı açık mektupla sabittir.
Eğlenceli bir oyundur. İtalya'daki kimi oyunlarda 'Mama Zozik' rolünde Fo'nun kendisi oynamış. Fo, buna bir 'Ayna Oyunu' diyormuş.
Dediğim gibi, eğlenceli bir oyundur. Tavsiye olunur...
118 syf.
·2 günde·Beğendi
Dario Fo'nun eskiz defterinin içine daldım sanki...
Coğrafi keşifler zamanına gidip, Johan Padan'ın peşine takılıp maceradan maceraya koşuyoruz. Yerliler, hristiyanlar hele bir de kitabın sonunda johan'ın yerlileri hristiyan yapması var ki kahkahalar atarak okudum. Dario Fo'nun okuduğum ilk kitabıydı, o kadar sevdim ki diğer kitaplarını da okumak için sabırsızlanıyorum.
99 syf.
·Beğendi·9/10
Eskişehir Büyükşehir Belediyesi tiyatrosunda bu oyunu zevkle ve heyecanla izlemiştim.Kitabını ise şimdi okudum.Eser hakkında birkaç yorumda bulunmak istiyorum:

-Adalet nedir ? Adalet kimin içindir ? Güçlüler karşısında adalet nasıl işler ?


-Devletin düzenini koruyan kolluk kuvvetleri(Polis,Asker...) ve bunların devletin siyasi kısmı ile olan yakın ilişkileri...

-İdeolojiler,gizli polisler,ajanlar...provakasyonlar...

-Siyasetin kirli oyunları, siyasetin ince hesapları...iktidarda olanın kendi iktidarını sonsuz kılmak için devletin imkanlarını kendi lehlerine kullanması...

İşte bu eser bu sorulara hatta daha fazlasına cevap veriyor hiciv yolu ile ! Siyaset-sosyoloji konusunda ders kitabı niteliğinde bir eser ! Nasıl mı ?

Zeki bir delinin 'bir anarşistin karakolda sorgulama esnasında şüpheli ölümü üzerine ' karakolda kılıktan kılığa girmesi üzerine anlatılır konu,ders niteliğinde çözümlemeler yaparak.
105 syf.
·Puan vermedi
Hayatında ilk defa tiyatro senaryosu okuyan biri olarak bu kitabı çok sevdiğimi söyleyebilirim. Normalde soğuk bakardım bu tiyatro kitaplarına ama yanılmışım. Çok hoşuma gitti. Ayrıca kitapda anlatılan Kahraman Kadın ve Şişman Kadın oyunlarının temelinde yatan mesajlar hoşuma gitti. Ne kadarını doğru anladım bilemem ama yinede okumanızı tavsiye ederim. Herkesin kendine göre bir şeyler bulabiliceği eğlenceli ve trajikomik oyunlar.
Bu arada ben en çok kahraman kadın'ı beğendim.. siz hangisini beğendiniz ;)
115 syf.
·2 günde·Beğendi·10/10
Dario Fo'nun Klakson Borazanlar ve Bırtlar oyunu, gerçek bir başyapıt. Başyapıt olduğunu benim söylememe izin verin. Tabi siz de okuduğunuz da eğer politik hicivleri gözönüne alıp, iktidarcı bir zihniyet mantığıyla bakmazsanız kesinkes hak verirsiniz. Politik taşlamaların tiyatroda daha çok rağbet gördüğü bir gerçek. Çünkü insanların özellikle alt sınıfların temsil alanı tiyatrolardır. Orta sınıfın politik hiciv tiyatrolarına ilgi gostermelerinın nedeni ise, yükselemememin verdiği rehaveti tiyatro salonunda atmak içindir. Dolayısıyla tiyatro kim içindir veya politik hiciv tiyatrosu kim içindir diye sorarsak, alt sınıfların kendi seslerini duyarabildikleri politik alanlardır. Ne de olsa seslerini veya onların seslerini parti bürolarında veya parlementoda halk adına bağrışan dandik politikacılardan duyamazsınız. Dario Fo gibi değerli tiyatro yazarları da böylesi bir gerçeklikten yola çıkarak oyunlarını, imgelerini somutlastırır sahnede. Bu oyunun tabi diğer oyunlarından farkı, tutuklu yakınlarının bizzat deneyimlerini aktardıkları bir sahneyi gerçek bir politik hak alanı haline getirmesinde yatar.

Oyun hakkında söylenebilecek birkaç şey olmasına rağmen, genellikle oyunun içeriğini ve konusunun ne anlattığını aktarmayı doğru bulmam. Çünkü kitabı okuyan herkes zaten konunun ne olduğunu net şekilde görebilir. Önemli olan içeriğinin bize ne vermek istediği ve güncel bir somutluga nasıl oturtup pratik ettiğimizdir. Bu neden dolayısıyla oyunun içeriğini anlatmak gibi bir niyetim yok. Kitaba başlar baslamaz bir dikişte bitirecek kadar da sabırsız oldum açıkçası. Çünkü olaylar kendi diyalektiği için de sizi sürükler götürür.


Sonuç olarak Fo'nun politik hiciv oyunlarına gidemesek bile - ben yalnızca açık aile oyununa gidebilmiştim- kitaplastirilmis nüshalarını alıp okumak büyük bir gerekliliktir. Bugünün şartlarından bakınca, yıllar önce yazılmış bu oyunun hiç de eskimedigini okurlar hemen anlayacaktır.
99 syf.
·8/10
Bir anarşistin ölüsü, bulunduğu emniyet müdürlüğünden aşağı atılırsa ve buna "bir anarşistin kaza sonucu ölümü" denirse, Dario Fo bunu oyuna dökmeden durur mu?

Bu cinayet kaza sonucu ölüm olarak arşivlere kaldırılmış olabilir ama okuyunca arşive kaldırılmanın, dıyurulmanın başka bir adı olduğunu da öğreniyoruz.

Yazarın biyografisi

Adı:
Dario Fo
Tam adı:
Dario Fo Franca Rame
Unvan:
İtalyan oyun yazarı, tiyatro yönetmeni ve oyuncu
Doğum:
Sangiano, 24 Mart 1926
Dario Fo (d. 24 Mart 1926, Sangiano) İtalyan oyun yazarı, tiyatro yönetmeni ve oyuncu. 1997 yılında Nobel Edebiyat Ödülü kazanmıştır.

Oyunlarındaki temalar güncel sorunlara dayandığı için tiyatro karikatürcüsü, toplumsal ajitatör ve radikal palyaço olarak da nitelendirilen Fo, kariyerine küçük kabare ve tiyatrolar için yergili revüler yazan bir metin yazarına yardım ederek başlamıştır. Oyuncu Franca Rame ile evlendikten sonra, 1959'da Rame ile birlikte Dario Fo - France Rame Topluluğu'nu kurmuştur. İkili "Canzonissima" adlı televizyon programında sundukları komik skeçlerle kısa sürede tanınmış, zamanla siyasal bir ajit-prop tiyatrosu geliştirmişlerdir. İkilinin oyunları temelde "Commedia dell'Arte" geleneğine dayanmaktadır ve tarzları Fo'nun deyişiyle "resmi olmayan solculuk"la kaynaşmıştı. İkili daha sonra, 1968'de İtalyan Komünist Partisi'yle bağları olan Yeni Sahne adlı bir başka topluluk kurmuştur. 1970'te ise Halk Tiyatrosu Topluluğu ile fabrika, park, spor alanı gibi halkın toplu olarak bulunduğu yerleri dolaşmaya başlamışlardır. Morte Accidentale di un Anarchico (1974; Bir Anarşistin Kaza Sonucu Ölümü, 1990) ve Non si paga, non si paga! (1974; Ödemiyoruz, Ödeyemeyeceğiz!) gibi oyunları çok tutulmuştur.

Bir oyuncu olarak Fo en çok, tek başına bir yetenek gösterisi yaptığı Mistero Buffo'daki (1973) rolüyle tanınmıştır. Her izleyici topluluğu önünde değişecek kadar güncelliğe dayanan bu yapıt, ortaçağ gizem oyunlarının çağdaş bir uyarlaması olarak değerlendirilmektedir.

Oyunları


Bir Anarşistin Kaza Sonucu Ölümü (Morte Accidentale di un Anarchico- 1970)
Klaksonlar, Borazanlar ve Bırtlar
Kadın Oyunları(Female Parts- 1981)
Elizabeth, Neredeyse Kadın
Ödenmeyecek, Ödemiyoruz (Non si Paga! Non si Paga! - 1974)
Japon Kuklası
Açık Aile


Ödülleri


1981 Sonning Ödülü
1986 Obie Ödülü
1997 Nobel Edebiyat Ödülü
1997 İtalya Kültür ve Sanat Altın Madalyası (Devlet madalyası)

Yazar istatistikleri

  • 25 okur beğendi.
  • 154 okur okudu.
  • 1 okur okuyor.
  • 114 okur okuyacak.
  • 2 okur yarım bıraktı.