Seda Dağdelen
@yucesedaa
Her kitap, başka bir Seda’yı gün yüzüne çıkarıyor. Unutmamak için burdayım, kitapların bendeki tesiri burada! Peki, sen hikayelerin neresindesin?
Gece Yarısı Kütüphanesi: Sonsuzluk Ve Bir Kitap1000Kitap
Gece Yarısı Kütüphanesi’ni okurken kendimi Hilbert’in sonsuz odalı otelinde hissettim. Her odada —ya da her kitapta— başka bir hayat, başka bir Nora vardı. Olasılıkların tükenmediği bu zihinsel otel, bana bir yaşamın değil, yaşam fikrinin ağırlığını düşündürdü…
Romanı okurken, kendimi birdenbire sadece bir kurgu dünyasında değil, derin bir varoluş sorgulamasının içinde buldum. Romanın merkezinde yer alan gece yarısı kütüphanesi, bana göre yalnızca fantastik bir mekân değil; aksine insan zihninin, pişmanlıklarının ve olasılıklarının sembolik bir izdüşümü. Hikâyede ölümle yaşam arasında sıkışan Nora Seed’in her rafı bir başka ihtimali temsil eden bu kütüphanede gezintiye çıkması, bana “Ya farklı bir hayat yaşasaydım?” sorusunu defalarca sordurdu.
Felsefi açıdan bakıldığında romanın temelinde çok güçlü bir varoluşçu damar var. Sartre’ın “insan kendi seçimlerinin toplamıdır” düşüncesi, Nora’nın her bir alternatif hayatında somutlaşıyor. Her şey farklı olsaydı ne olurdu? Mutluluk garantili olur muydu? Nora’nın cevap arayışı, bana yaşamın özünün seçimlerden değil, o seçimleri nasıl taşıdığımızdan ibaret olduğunu hatırlattı. Çünkü farklı hayatlarda farklı kimliklere bürünse de, Nora hep bir yabancılık hissi yaşıyor; sanki öz benliği hiçbirine tam oturmuyor. Bu, bana kimliğin dış koşullardan çok daha derin bir içsel özle bağlantılı olduğunu düşündürdü.
Roman aynı zamanda Nietzsche’nin “amor fati” yani “kaderini sev” anlayışını da çağrıştırıyor. Nora’nın pişmanlıkları, onu yaşamdan koparıyor. Ancak tüm bu olasılıkları deneyimledikten sonra, en eksik ve hatalı gibi görünen hayatının bile onun asıl yeri olduğunu fark ediyor. Bu noktada roman, bana her hayatın kusurlu olduğunu ama asıl olanın o kusurları sahiplenmek ve içinde bir anlam yaratmak olduğunu düşündürüyor.
Elbette
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Seyir: Araf’ta Kalmış Bir İnceleme1000Kitap
Piraye’nin Seyir romanı, ilk bakışta bir kadının kendiyle yüzleşme, değişme ve dönüşme hikâyesi gibi görünüyor. Ve gerçekten de Mina’nın hikâyesi, birçok okur için tanıdık gelen bir içsel kırılma anından doğuyor. Yorgun bir ilişkiden çıkan, kendini “bu ben değilim” diyerek sorgulamaya başlayan bir kadın… Ma ile karşılaşması ise bu yolculukta bir dönüm noktası. Ma’nın sade yaşamı, hayata karşı gelişi güzel ama güçlü duran hâli, Mina’da büyük bir etki yaratıyor. Kendisini yeniden inşa etme arzusu da tam burada başlıyor.
Ama hikâyenin seyrine dikkatle baktığımda, bu dönüşüm süreci öyle sancılı ya da derin değil. Karakter neredeyse her karşılaştığı insanla, duyduğu her güçlü cümleyle yön değiştiriyor. İçsel bir direnç göstermeden, hızla etkileniyor. Ve bu etkilenmelerin ardından gelen değişim süreci, olması gerekenden fazla kolay ve fazla hızlı.
Mina’nın yaşadığı dönüşüm, bir süre sonra sadece kendisiyle sınırlı kalmıyor. Kendi duygularıyla hesaplaşması tamamlanır tamamlanmaz, çevresindekilerin hayatlarına dokunmaya, yol göstermeye başlıyor. İşte tam burada zihnimde bir duraksama oluştu. Bugünün en büyük çıkmazlarından biri, herkesin kısa yoldan “bilge” olmaya çalışması değil mi zaten? Henüz kendi iç sesini bile duyamamışken başkalarının yolunu çizmeye çalışan figürler… Sosyal medyada, sokakta, kitaplarda karşımıza çıkan “her şeyi bilen” ama hiçbir şeyle derinleşmeyen insanlar gibi. Seyir de, belki farkında olmadan, bu anlatının içine düşüyor. Oysa gerçek bilgelik sessizlik ister, zaman ister, yaraların kabuk tutmasını bekler.
Tüm bunların yanında şunu da söylemeliyim: Satır aralarındaki saptamalara katılıyorum. Kitabın her cümlesi kötü değil elbette. Bir kadının yaşadıkları, hissettikleri – ister kurgu olsun ister gerçek – oldukça güzel işlenmiş. Özellikle içsel
Sahte Sultan: Bazen Gerçek İle Sahte Kolay Ayırt Edilemez1000Kitap
Puan vermedi
Mahfi Eğilmez’in Sahte Sultanı, yazarın okuduğum ikinci kitabı. İlk sayfalardan itibaren bir polisiye kurgunun içindeyiz ama kitabı sevebilmek için katili her sayfada aramayı bırakmak gerekiyor. Çünkü bu kitap, sadece bir suçun değil, bir çağın izini sürüyor. Eğer bu sürece kendinizi bırakabilirseniz, yazarın dilinin sadeliği içinde kaybolmadan olay örüntüsünün sizi çektiğini fark ediyorsunuz.
Sade yazılmış evet, ama sade olmak demek sığ olmak demek değil.
Bazen bir karakterin suskunluğu, bazen çalınan bir tablonun yerine konulan kopyası, bazen de geçmişin izini süren bir cümle, insanı hiç beklemediği bir yere götürebiliyor.
Romanın merkezindeki Sahte Sultan tablosu, yalnızca sanat eseri olarak değil, toplumun sahteyle kurduğu ilişkinin metaforu olarak karşımıza çıkıyor. Orijinal tablo çalınıyor, yerine neredeyse ayırt edilemeyecek kadar ustaca yapılmış bir kopya konuluyor. Yaşlandırma teknikleri, boya dokusu, hatta çatlak izleri bile titizlikle taklit edilmiş. Ve ne oluyor biliyor musunuz?
Kimse fark etmiyor.
Çünkü artık fark etmek istemiyoruz.
Sahte olanla yaşamak, onu sorgulamaktan daha kolay.
Aynı şey insanlar için de geçerli.
Kimlikler, söylemler, geçmişler, unvanlar…
Hepsi gerektiğinde yeniden boyanıyor, yeniden sunuluyor.
Ve biz, bu “yeni” hali gerçek sanıyoruz.
Bu Dönemin Adı: Arsızlık ve Yüzsüzlük
Kitapta en çok zihnime kazınan bölüm, son bölüm, çok tanıdık bir gerçeği yüzüme çarpıyor:
“Bu dönemin en belirgin özelliği ahlaksızlık ve namussuzluk değil. Onlar her dönemde vardı.
Bu dönemin en belirgin özelliği arsızlık ve yüzsüzlük. Yolsuzlukları ortaya çıkanlar başkalarını suçluyorlar ve böylece geçiştiriyorlar.”
Gerçekten de bugünün Türkiye’sine baktığımda, bu cümle çınlıyor kulaklarımda.
Ahlaki çöküş değil mesele; o, tarihin her döneminde vardı.
Ama bu
İnsan Kendini İkna Etmeye Nereden Başlar?1000Kitap
Puan vermedi
Aylin Balboa’nın Bu Hikâye Senden Uzun Osman adlı kitabı, bir ayrılığın ardından yazılmış gibi görünse de, aslında bir ayrılığın hiç yaşanamamasına dair. Anlatıcının Osman’a yazdığı her cümle, bir vedanın değil, vedadan kaçmanın dolambaçlı yollarını gösteriyor. Kitap boyunca büyük bir aşkın yasını değil, küçük bir inandırmanın iç kıvrımlarını izliyoruz. Anlatıcı bir karar vermiyor — sürekli o kararı veriyormuş gibi yapıyor.
Üslubu çok kişisel, çok kendine dönük, çok “mış gibi.” Cümleler içini dökmüyor, daha çok içeride kalmaya çalışıyor. Mizahın ardına saklanan kırıklıklar, metaforlarla yumuşatılan sarsıntılar var. Ayrılmak istediğini söylüyor ama hemen ardından bir özür gibi yeni bir bahane geliyor. Bu anlatı, aşkı çözümlemek istemiyor aslında. Kendisini ikna etmeye çalışıyor. Ve en etkileyici yanı şu: Anlatıcının bahanelerini yazış biçimi o kadar sahici ki, biz de bir süreliğine onunla birlikte oyalandığımızı fark etmiyoruz.
Kitabın dili bilinçakışına yakın ama gevşek değil. Her cümle, sanki bir şey söyleyecekmiş gibi geliyor ama sonunda hep başka bir yöne kıvrılıyor. Bu da anlatıcının, acıyı anlatmaya çalışırken aslında acının içinde kalmak istediğini hissettiriyor. “Ayrılalım” diyerek başlayan paragraf, birkaç satır sonra barışma ihtimaline sarılıyor. Çünkü mesele Osman değil. Mesele, “Osman’lı bir hayatı” hâlâ hikâye gibi sürdürebilmek.
Bir aşkı unutmaya çalışmanın değil, o aşkın etrafında dönüp durmanın kitabı bu. Anlatıcının derdi derinleşmek değil. Derdi zaman kazanmak. İyileşmemek için biraz daha anlatmak. Düşünmek gibi görünen ama düşünceye hiç varmayan o iç konuşmaların içindeyiz.
Ve tam burada, bir cümle parlıyor:
“Bu vakit geçip gidecek.”
Kitabın bütün dolambaçlı yolları arasında, yalnızca bu cümle yere tam oturuyor bana göre. Ne eksik ne fazla. Her