Said-i Nursi Eserlerinde Kürt Halk Kültüründen Birkaç Örnek) Aydin ÜNEŞİ, M. Zahir ERTEKİN
Çend Nimûne ji Çanda Gelêrî ya Kurdî di Berhemên Seîdê Nûrsî da
"{Kela Dimdimê: Destana Kela Dimdimê li ser rûdaneke dîrokî ya rasteqîn hatîye vegotin. Destaneke mêrxasî û welatparêzîyê ye. Kela Dimdimê dikeve başûrê rojavayê Ûrmiyeyê, bi 18 km. yan jê dûr e. Li ser zinarekî bilid ê ku navê wî Dimdim e hatîye avakirin. Ev kele berî Îslamê ava bûye. Emîrxanê Biradostî ew kela kevin ji nû ve ava kirîye. Dorpêça Kela Dimdimê di sala 1608ê de dest pê kiriye û heta dawîya sala 1609ê bi têkçûna bera Xanê Lepzêrîn ê Biradostî qedîyaye. (Kaplan, 2015: 13).
Ji vê beşa destana Kela Dimdimê diyar dibe ku Nûrsî jê îstîfade kirîye. Di destanê de bûyera behsa wê tê kirin di navbera Şah, Xan û şivanekî de dibore. Nûrsî heman meseleyê wekî ku di navbera du şivanên ehlêqelb de dibore vedibêje. Varyantên vê destanê ên din jî hene. Di varyantek din a pexşanî de weke ku ev bûyer di navbera Xan û şivanek de dibore hatiye neqilkirin. (Kızıl, 2016). **“Bir zaman ehl-i kalp iki çoban varmış. Kendileri ağaç kâsesine süt sağıp yanlarına bıraktılar. Kaval tabir ettikleri düdüklerini, o süt kâsesi üzerine uzatmışlardı. Birisi Uykum geldi, deyip yatar. Uykuda bir zaman kalır. Ötekisi yatana dikkat eder, bakar ki sinek gibi bir şey, yatanın burnundan çıkıp süt kâsesine bakıyor ve sonra kaval içine girer, öbür ucundan çıkar gider, bir geven altındaki deliğe girip kaybolur. Bir zaman sonra yine o şey döner, yine kavaldan geçer, yatanın burnuna girer; o da uyanır. Der ki: Ey arkadaş! Acib bir rüya gördüm. O da der: Allah hayır etsin, nedir? Der ki: Sütten bir deniz gördüm. Üstünde acib bir köprü uzanmış. O köprünün üstü kapalı, pencereli idi. Ben o köprüden geçtim. Bir meşelik gördüm ki başları
Îro rojbûna min e,Katliam
û di vê rojê de, komkujiyek din li dijî Kurdan pêk hat. ❤️🩹
Helbesteke xemgîn ❤️🩹🥀
Êrîşa Tirka Li Bakurê Îraq
Sala hezar û nehsed, heştê û sê bi hejmar
Bîst û pêncê gulanê, tirk rabûn bi kar û bar
Sîh û pênc hezar leşker, alayî û leq û hêz
Li tuxûbê Hekarî, li ber xetê kirin rêz
Bi fermana Evren, zor pê ma yê bay Kemal
Êrîşek giran bidin,ser Kurdistana şemal
Li meydanê bûne sef, kurên Teumûr û Cengîz
Rêz bi rêz û lek bi lek, bi cebilxane û hoşkîz
Onbaşî û bînbaşî, çi zabit û qumendar
Tevd da bi yek dengî got:ey oxlim ateş war
Lê pêşmergêd pehlewan, ji wa çiya hatin xwar
Berê xwe dane cengê, wek piling û gurêd har
Ji çar kenar û hawêr, bi seleh û rext û çek
Weke şêrên dev bi xwîn, li dor wana bûn xelek
Bû gurme gurme topan, xumîn kete reşaşa
Gelî û kort û newal, mişt û dar bûn ji laşa
“Ben aklımı kaybetmedim; o benden önce gitti.”
Ehl-i Zozan
“Aklı evvel”
Akıl evvel = aklıevel, é de deli derler; aklı kendisinden önde giden. Akıl önde, sen arkada kalınca ne oluyor? Sen aklı evvel olmuş oluyorsun. Ha evvel ha sonra; o an akıl seninle beraber olmayınca ne oluyor? Akılsız olmuş oluyorsun. Akılsızlık ile delilik aynı şey değildir; akıllı insana bakarsan evin yolunu tutturuyor, sal çayıra otuz kırk sene daha tek bir gün evin yolunu şaşırmadan gider gelir; bu, o kişinin akıllı olduğuna delalettir ki öyledir, aklı başındadır. Ya aklı olmayan…! Maldır; insanı hayvandan ayıran akıl ise, akıl farkını kaldırdığında ortaya akılcı bir sonuç “mal”lık çıkar. Bu kimi zaman değişiklik arz edip öküzlük, naxırlık olarak da arz-ı endam eder. Ya delilik? İşteee…! Bu mına kodumun şeyi çok akıllıca bir şey. Bu aklıevveldir; napıyor kişi bu durumda? Akıl evvel (ön)de olduğu için nasıl ediyor, nereden buluyor, nasıl akıl ediyorsa; madem aklım benden evvel, o halde aklımı başıma alayım diye akıl edip (bu durumda nolcek, evin yolunu tutacak) napıyor akıl edip? Aklını kovalamaya başlıyor :) Deli işte..! O kovaladıkça akıl ateş böceği gibi kaçıyor, o kovalıyor. O hep evvel… Bu durumu gören ahali ne buyuruyor? Aha bu deli! diyor ve/ya bu kafayı kırmış, sıyırmış diyor. Meselaki akıl senden evvel; ya sen oturmuşsun oturduğun yerde, almışsın aklını başına; ee alır almaz napcen, alınca aklını başına oturcan bir kenara dimii? Mesela işte sen öyle aklı başında oturuyorken birden aklın kaçsa fizana, sen de kalkıp peşine düşsen, gören akıllı sana ne der??? Bu deli yaw der; aha şincik nehatten gössel gössel oturuyodu herii, şimdi ne demeye fizana getti; heçç işte aklı evvel yaw… demezler mi hı? :) Bööylece “deli”ce bir meseleyi daha çözmüş olduk; kimin hangi akıllının işine yararsa… :) Ne demeye çözdüysem, ne güzel çayımı içiyordum ya! Al işte,
“Kültürümüz dilimizde, kardeşliğimiz yüreğimizde.”
“Koçgiri Kılbe niree ? “
--Nereki la gardaş ?
-- heççç aha ööle bii gedecukk alişan beye doğru.
--xayırdır bu vaxıttamı ? :)) axşam olsa ağnarduxda !
*çanak anten gurmaya gediyoxx!! ((
--sen neye gediyon ki ! çırax yoxmuydu ki nem ? :)
*gardaşımın işi bir seferde olsun deduk ! o enukler beceremez malamat ederler işi.
--eyiyaa bende gelim yardımım neyim olur :)
* sen bilin gardaş gedip gelecem hemen! kalmıyacammm.
--ööle hemen geleceğe benzemiyoo gedişin :)
* eyiyaaa bin madem bir sen noxsansın zati
Hayranlık duyduğum bir kültür tam yaşayıp özümseyemediğm.Kendimi kimliğimi hep yarım "yitik"kimlik saymışımdır.tamm manası ile kelimelerin dansııı yanii :) gerçek olan alemde sanal kelimeler sohpetler.zara dan bahs ediyorum bir adıyla
"koçgiri" sıvasa komşu yani :)) biz kendimize zaralıyıx deriz.üzerinde
"turnaların"uçmadığı sıvas!!
her insanının turna olduğu zara-koçgiri!
bir rivayet derki "pir sultan"asıldıktan sonra üzerinde turnalar uçmaz olmuş.Bu gün kozmopolit bir kasaba bir adıda ermeni ismi olan zaro imiş eskiden.koçgiri isminide koçgiri aşiretinden alır.yavuz sultan selim döneminden kalma -verilen bir paye koçgiri kürtleşmiş-alevi Kızılbaştır yaniii.türk alevi köyleride vardır.tüm bu insanlar iç içe yaşar aralarında kutsal olan "kirve"lik teşkil etmiştir.herkesin kendi kültürünü özgürce kardeşçe yaşadığı bir yer zara-koçgiri.arada bir bahsii geçer yazdıklarımda "zozan"zozan koçgiride bir yayla!bu isimle ben hitap ediyorum.diğer adı "çiçekli yaylası" bir çiçeğim var çook severim Karçiçeğim ! birde
yaylam! ayıramadım ikisini birbirinden hangisini çook severim
bilemediğimden.ikisinede"zozan" zozanım dedim. benim zozanım.tahmin ettiğim arzu ettiğim kültürün olup olmadığını merak ediyordum
ki !!!
Tarık bindi arabaya:)))
--laaa gardaşşş kaçç
Ziman dê ye, ewlad lê ye.
Welat bav e, hüküm navê ye.
Bê welat, meriv sêwî ye..
(Dil anadır, kucağında evlat.
Baba vatandır, içinde egemenlik.
İnsan vatansız yetimdir.)
Feqiyê Teyran
Huseynê Farê: HebibayêDengbejî
Eman eman eman
Eman de hoy weman e
Min dî keçikê bang dikir digo
Lawiko bila mala te xera be
Lê wele tu navê min nizanî
Navê min keçikê Hebo ye
De hoy hoy lo Hebîba ye
Min ê li vê dunyayê
Ne siûd e ne şans e
Ne qeder e ne muqteda ye
Lê taximê sing û berê min keçikê
Ji te re mîna hunguvê zeya
Dimsa Sêrtê hinarê Dêrikê
Porteqalê Yafayê
Sêvê Meletiyê şêrîn e
Wele salik û dozde mehê Xwedê
Tehma mîratê wî
Gezo ye tim tê de ye
Malxerabo eger tu
Ji mêra mêrekî baş î
Werî bi destê min
Karîxezalê bigre birevîne
Em ê berê xwe bidine
Zozanê me yê jorî
Welatê Serhedê qatimîka
Wî şêxî lo cem Riza ye
Ez ê qe nizanim
Siûda min û talih tune
Ez ê ketime tora heram
Şindo nemendî mêrê xerav