Kudüs’ün Sönmeyen Kandili: Artuk Bey ve SadakatiTarih
"Melikşah’ın şehit edilmesinden sonra ülkenin iç savaşa sürüklenmesine rağmen, Artuk Bey bu sıkıntı ve fitne günlerinde Kudüs’ü muhafaza etti; bu mukaddes şehre kin ve ateşin sıçramasını engelledi. 1091 yılındaki vefatına kadar da son derece kıymetli bu vazifesini yerine getirmeye, Kudüs’ü beklemeye devam etti."
Endülüslü âlim Ebû Bekir ibni Tâhir de
(v. 484/1091) şöyle demiştir:
“Allah Teâlâ Muhammed sallallahu aleyhi ve sellemi merhamet zînetiyle süslemiştir. Onun varlığı rahmettir. Bütün şemâili ve sıfatları (görünen ve görünmeyen güzel huyları) yaratılmışlara rahmettir. Onun bu rahmetinden nasip alanlar dünya ve âhirette her türlü kötülükten korunur, her iki âlemde bütün güzelliklere nâil olurlar. Nitekim Allah Teâlâ ona: “Biz seni âlemlere rahmet olarak gönderdik.” buyurmuştur. Bu duruma göre o hayattayken de rahmet idi; vefâtından sonra da rahmettir.”
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
İmam Gazzali (1058–1111), hayatının ortalarından sonra iyiden iyiye tasavvufa yönelmiş ve 1091 yılında son derece önemli bir kurum olan Bağdat’taki Nizamiye Medresesi’nin baş müderrisi ve günümüz lisanıyla rektörü olmuştur. İşte bu tarihten (bilhassa 12. yüzyılın başından) itibaren Müslümanlar arasındaki fikri çatışmada üstünlük, gitgide tasavvufçuların eline geçmeye başlamıştır. 12. ve 13. yüzyıllar; tekkelerin, dergahların, şeyhlerin, evliyaların ve bunların kapısına kul köle olan müritlerin mantar gibi çoğalmalarına sahne olan ve Müslümanların günümüze kadar sürecek bir bataklıkta boğulup kalmasına zemin hazırlayan karanlık yıllardır.
Üç OkTarih
Kudüs'te ikamet eden Artuk Bey, 1091 yılında vefat etti ve Kudüs'teki Sahira Mezarlığı'na defnedildi. Devrin önemli kaynaklarında Artuk Bey'in Kıyamet Kilisesi'nin tavanına üç ok atttığı belirtilmektedir. Artuk Bey muhtemelen şehre hâkim olduğunu göstermek için Türklerde hâkimiyet sembolü olan oku kilisenin tavanına yerleştirmiş olmalıdır
Sayfa 88 - Yeditepe Yayınevi, İstanbul, 2025
(...)
İlk dört halife (632-661) İran'dan Mısır'a kadar Yakın-Doğu'yu fethetmişlerdi. Şam 635'te, Kudüs, Antakya ve Basra ise, 638'de düştü. Fetihler hızlı bir ivme kazanarak ardarda geldi: İran (637-650), Mısır (639-642). 66l'den 750'ye kadar Şam Emevileri, hilafet topraklarını doğuda Afganistan'a, batıda ise Kuzey Afrika ve İspanya'ya kadar genişletmeye devam ettiler. Berberilerin bölgesel özerklik istemesini ustalıkla değerlendirenler, şiilik (özellikle haricilik) kartını da kullanarak fethe karşı koymaya çalıştılar. 711'de müslüman ordusu, Afrika'ya (Afrika'nın kuzeyine) geçti ve batının en ucuna (Mağrib el-Ahsa'ya), Cebel-i Tarık boğazına vardı. Sonra muhtemelen Ceuta'lı Bizans valisi ve yahudi yardımıyla, kent merkezleri sıkıştırıldı, Endülüs'ün (bilinen etimolojisi belki de Vondalicia) ve bugünkü İspanya ve Portekiz'i içine alan İberya Yarımadasının Vizigotlar krallığının fethi gerçekleştirildi. Toledo'nun başkenti düştükten sonra, Araplar Pireneler'e kadar mutlak bir hakimiyet kurdular. Özellikle Charles Martel, onların Fransa'ya yaklaşmalarını Poitiers'de frenlediği zaman (732) hızları dağlarda kesildi. 750'de Bağdat'lı Abbasiler tarafından tahttan indirilen son Emeviler, Endülüs'e sığınacaklardı. Muhteşem Kurtuba (Cordobe) Halifeliği, 756'dan, "grup kralları"nın anarşi dönemine kadar (1031'den 1090'a) devam etti. Sonra İspanya'nın kuzeyindeki hristiyan devletler, kararlı bir yarma harekatı gerçekleştirip 1085'de Toledo'yu geri aldılar. Murabıt (1090-1145) ve Muvahhid berberi (1157-1223) hanedanlıkları tarafından arka arkaya işgal edilen İspanya, müslümanlar tarafından yavaş yavaş boşaltılmaya başlandı.
1492'ye kadar Akdeniz kıyısı üzerinde dar bir toprak şeridi içinde Granada Nasriler (Beni Ahmer) emirliği olarak kaldılar. 827'de Afrika'lı
Siyasetname'nin Yazım amacıTarih
1091 yılında Sultan Melikşah, devlet erkânından bazılarına memleketin durumu hakkında birer rapor yazarak bütün eksiklikleri ve yapılması gereken ıslahâtı belirtmelerini emretti. Sultan, kendisine arzedilen raporlar arasında yalnız Nizâmü'l-mülk'ünkünü beğendi ve bunu rehber olarak almaya karar verdi
