Ne mutlu düşündüklerini onun kadar rahat söyleyebilene.
Sabahattin Eyuboğlu bulabildiği Hayyam’a ait her dörtlüğü kitaba eklediğinden önsözünde bahsediyor. 1121-1122 yıllarında ölmüş olduğu söylenen Hayyam’ın kendi el yazısı ile yazmış olduğu hiç bir kaynağa ulaşılamadığından bu dörtlüklerin hangilerinin Hayyam’a ait olduğu, hangilerinin Hayyam’ın ağzıyla başka şairler tarafından yazıldığı bilinmemekteymiş. Çevirmenin deyişiyle “Böylece Hayyam birçok dereleri içip büyüyen, pembe üstüne pembe gele gele kızıllaşmış bir ırmak olmuş.” Eyuboğlu’nun 3 ayrı önsözü var kitabın başlangıcında ve naçizane fikrim; Çok kıymetli bilgilerle muazzam anlatmış Hayyam’ı ve eserlerini. Ne mutlu düşündüklerini Hayyam kadar rahat ve dürüstçe söyleyebilene.
Hariri/ Makamat.
Şark İslâm Klasikleri.
Çeviren: Sabri Selsevil.
Hariri (1054- 1122), adı Osman, künyesi Ebu Muhammed, lakabı Hariri'dir. Arap edebiyatının en seçkin simalarından biri olan Hariri, Basra da doğmuş, ipekçilikle uğraştığı için Hariri lakabını almıştır. Döneminin büyük üstatlarından bütün ilimler tahsil etmiş ve hepsinden de büyük bir başarıyla mezun olmuştur. Hariri hayatını edebiyata vakfetmiş, edebiyatın her alanında parmak ısırtan bir kudret göstermiştir.
Hariri'yii dünya çapında şöhrete ulaştıran ise Makamat adlı eseridir. Kitap, hikmet öğretmek, iyi ahlak telkin etme amacıyla yazılmış, 50 makameden meydana gelmektedir. Makame küçük hikaye demektir. Günlük hayatta yaşanabilecek olaylar hikaye edilmektedir. Kitaptaki hikayeler Haris ibni Hemmaö adında bir kahraman tarafından anlatılmaktadır. Kitapta anlatılan hikayeler, yer yer ayetler, hadisler, şiirler ve atasözleri ile süslenmiştir ki bunlar tam yerlerini bulmuş, esere maharetle işlenmişlerdir. Kelime sanatına dair verilen örnekler de birer zeka ürünüdür.
#Kitapşuuruinsanlıkşuurudur.
Reklam
"Kişinin güzelliği ve süsü, ruhuna yerleşmiş olan edebî kültürüdür." Sayfa 324
Hariri; Arap Edebiyatının en bilinen isimlerinden olup 1054 Basra doğumludur. Vefatı ise yine Basra'da 1122 yılı olarak bilinmektedir.
Kendisine dünya çapında bir ün sağlayan eseri ise işte bu Makamat'tır. Eser, 50 tane makameden (küçük hikaye) oluşuyor. Hikayelerin amacı genel itibariyle hikmet ve iyi ahlâk.
Eser yazıldığı dönemde Arap ülkelerinde büyük ilgi görmüş, aralarında baştan sona ezberleyenler ve eseri altın mürekkep ile yazdıranlar olmuş.
Ayrıca Batı dünyasında da bir çok tercümesi yapılmış. Paris (1819, 1822), Londra (1897-1898) gibi.
Eserin bizde ise ilk olarak 19. yüzyılda Muhammed Tahir Selam, Ahmet Danişi ve Ahmet Şirvani tarafından tercümeleri yapılmış. Günümüz Türkçesi ile ilk tercüme de okumuş olduğum 1952 Milli Eğitim Yayınları baskısı ile Sabri Sevsevil tarafından yapılmış. Ve Sabri Sevsevil kitabın önsöz bölümünde Hariri'nin kişiliği hakkında da şu ifadeleri kullanıyor;
"Harîrî'nin hayatı hakkında bir iki noktayı daha kaydedelim. Kaynaklarımız onun mert ve faziletli bir insan olduğunu ittifakla yazıyorlar. Pek dürüst, pek afîf imiş. İyi bir aile babası olmuştur. Bir ilim ve irfan deryası olduğu halde kimseye minnet etmeden, ipek ticareti yaparak maişetini temin etmiştir. Esasen zengin idi, on sekiz bin ağaçlı bir hurmalığı vardı; bunun için müreffeh bir hayat sürmüştür. Cömertti, fakirlere elinden gelen yardımı esirgemezdi. Cimrilere dehşetli kızardı, makamelerinde en şiddetli hücumları onlara yapmış, onları en ağır sözlerle hırpalamıştır. Bunca kemalâtı ile beraber çok mütevazı idi, ilmiyle gururlanmazdı. İşte bu meziyyeti onu muhitine daha çok sevdirmişti." Sayfa 14
Makameler de başlıca iki karakter var; Ebû Zeydinis Süruci ve Haris İbni Hemmam (Hariri'nin
Rubailer / DörtlüklerÖmer Hayyam
Daha önce Ömer Hayyamı Müslüman olduğunu sanıyordum günümüzde de bu konuda araştırma yapmamış bir insan böyle zannedebilir. kimsenin dinini sorgulamak haddime değil ama böylesine büyük şahsiyetleri birbirimize tam anlamıyla anlatmak için tam anlamıyla bilgi sahibi olmamız lazım diye düşünüyorum. Öncelikle bizim alışık olduğumuz Müslüman tiplemesi yok kendisinde Hemen hemen her dörtlükte şarap'a yer yer esrar'a övgüler, bazı yerlerde de Şirk kabul edilecek kelimeler mevcut.
1121-1122 yıllarında öldüğü kabul edilen Ömer Hayyam dörtlükleri ölümünden sonra şurada burada yazılan birer ikişer yazılardan toplanmış ancak 15. Yüzyıldan kalma kitaplarda görülüyor. Kitleleri peşinden sürükleme tehlikesi olduğu için kendinin idam edilmesine belkide kesin gözüyle bakıyordu dolayısıyla kendi zamanında yayınlamak istememiş olmasının nedeni bu olabilir. Şair olmasından ziyade matematikçi, astronom, tarihçi, filozof gibi birçok dalda tecrübesi vardır.
zekice yazılmış ama çok da mükemmel bir crime kurgusu olduğunu düşünmüyorum. yine de karakterler ve ilişkileri çok güzeldi, hikayenin henüz bitmemiş olması da çok güzel. yazin okudugum icin su an incelemeye ne yazsam bilemiyoeum, keyifle uc gunde bitirdigim bir kitapti, onayladim o7
1122 ravi sing supremacy
Ömer Hayyam
Doğu'lu düşünce ve şiir adamı Hayyam'ın 1121- 1122 yıllarında ölmüş, zamanında dörtlükleri, yıldızlar bilgisi, bir terazi buluşu, dünyasına küsmüşlüğü, ermişliği, herkesten başka türlülüğüyle tanınmış, masallaşmış bir bilge olduğunu ve kendi eliyle yazılmış hiçbir yazısı bulunmadığını ve dörtlüklerinin ölümünden sonra şurda burda birer ikişer yazıldıktan sonra toplu halde ancak 15. yüz yıldan kalma kitaplarda görüldüğünü öğreniyoruz.
Doğu'lu bir düşünce adamı olmasına karşın, daha çok Batı'da gerçek değerini bulmuş Hayyam.
İran'ın en büyük bilgin ve bilgeleri arasında sayılmasının yanı sıra, dünyayı büyüleyen rübai türündeki ölümsüz dörtlüklerin ozanı. Edward Fitzgerald, rübaileri ilk kez İngilizceye çevirince Hayyam bütün dünyaya duyurulmuş. Ardından rubailerin taşıdığı felsefi görüş hakkında çeşitli yorumlar, incelemeler yapılmış.
Hayyam rubailerinin dünyası ve felsefesi içinde doğa ile şarap ve o güzelim sevgililer birlikte yer tutar.
Onu doğaya bağlayan büyük tutku, hemen hemen hiçbir dörtlüğünde şarapsız ve sevgilisiz işlenmemiştir. İçkiye ve sarhoşluğa ilişkin söyledikleri okuyanları yanılgıya düşürebilir. Hayyam için asıl sorun, içip içmemek değil, yüz yıllarca büyük günahların hepsini yüzleri kızarmadan işledikleri haldı; İslam dinini "namaz kıl, oruç tut, içki içme.. " gibi ilkelerde toplamaya çalışan, görevci, çıkarcı müslümanlık anlayışıdır. Hayyam'ın İran'da geç tanınması, rubailerinin asıl amacından kaydırılıp sevimsiz yorumlara sürüklenmesi yüzündendir.
Ancak, Hayyam, yüzelli yıldan bu yana, derinleşen bir sevgiyle İran'ı sarmış, Firdevsi, Sadi ve Hafız gibi üç büyük ozanla birlikte dünya dillerinde ünlenmiştir. Mezarının bulunduğu Nişabur yeniden kurularak iç ve dış turizmin uğrağı olmuştur.
Bizde Tanzimat'la canlanan Hayyam çevirileri Abdullah
Reklam
Reklam