Yazar:
Hariri
Çevirmen:
Sabri Sevsevil
Tahmini Okuma Süresi:
17 sa. 7 dk.
Sayfa Sayısı:
604
Basım Tarihi:
1952
Yayınevi:
Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Türler:
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
"Kişinin güzelliği ve süsü, ruhuna yerleşmiş olan edebî kültürüdür." Sayfa 324
Hariri; Arap Edebiyatının en bilinen isimlerinden olup 1054 Basra doğumludur. Vefatı ise yine Basra'da 1122 yılı olarak bilinmektedir.
Kendisine dünya çapında bir ün sağlayan eseri ise işte bu Makamat'tır. Eser, 50 tane makameden (küçük hikaye) oluşuyor. Hikayelerin amacı genel itibariyle hikmet ve iyi ahlâk.
Eser yazıldığı dönemde Arap ülkelerinde büyük ilgi görmüş, aralarında baştan sona ezberleyenler ve eseri altın mürekkep ile yazdıranlar olmuş.
Ayrıca Batı dünyasında da bir çok tercümesi yapılmış. Paris (1819, 1822), Londra (1897-1898) gibi.
Eserin bizde ise ilk olarak 19. yüzyılda Muhammed Tahir Selam, Ahmet Danişi ve Ahmet Şirvani tarafından tercümeleri yapılmış. Günümüz Türkçesi ile ilk tercüme de okumuş olduğum 1952 Milli Eğitim Yayınları baskısı ile Sabri Sevsevil tarafından yapılmış. Ve Sabri Sevsevil kitabın önsöz bölümünde Hariri'nin kişiliği hakkında da şu ifadeleri kullanıyor;
"Harîrî'nin hayatı hakkında bir iki noktayı daha kaydedelim. Kaynaklarımız onun mert ve faziletli bir insan olduğunu ittifakla yazıyorlar. Pek dürüst, pek afîf imiş. İyi bir aile babası olmuştur. Bir ilim ve irfan deryası olduğu halde kimseye minnet etmeden, ipek ticareti yaparak maişetini temin etmiştir. Esasen zengin idi, on sekiz bin ağaçlı bir hurmalığı vardı; bunun için müreffeh bir hayat sürmüştür. Cömertti, fakirlere elinden gelen yardımı esirgemezdi. Cimrilere dehşetli kızardı, makamelerinde en şiddetli hücumları onlara yapmış, onları en ağır sözlerle hırpalamıştır. Bunca kemalâtı ile beraber çok mütevazı idi, ilmiyle gururlanmazdı. İşte bu meziyyeti onu muhitine daha çok sevdirmişti." Sayfa 14
Makameler de başlıca iki karakter var; Ebû Zeydinis Süruci ve Haris İbni Hemmam (Hariri'nin
Doğu toplumunun kültür yapısını, meseller, kıssalar, darbımeseller, fabllar... velsahıl hikâye etmeler oluşturur. Batı kültüründeki gibi duygu ve düşünceyi kısa ve öz ifade etmek yerine, hikâye etmeyi daha fazla sever Doğu toplumu. Eskiye göre bu anlayış kaybolmakta elbette, zira "tahammül"ün cenazesi kalkalı çok oldu.
Hariri'nin elli hikâyeden teşekkül etmiş olduğu bu eseri Batı edebiyatından Denemeler'e (Montaigne) benzettim okurken. Bir düşünüş verme kaygısı var her iki kitapta da. Sadece anlatım ve hikâye etme tarzları farklı.
Okudukça Arapçanın ne kadar derin ve geniş bir dil olduğunu tekrar gördüm. Gerçekten de Arapçaya hâkim olmak, dile hâkim olmak demek. O kadar edebî bir dil ki, bir sözden bin anlam çıkabiliyor. Bir sözü bir yerde kullanınca "söz ola kese savaşı" kıvamına gelirken, başka yerde kullanıldığında "söz ola kestire başı" makamına geçiyor.
Kitap efsane, lam'ı cim'i yok! İçinde fikirsel olarak katılmadığım noktalar oldu tabii ki. Kitap efsane lakin o kadar yazım hatası var ki, Allah'ım Allah'ım...
Bir de her hikâyede dipnotlar var, yığınla. Dipnotlar sayfa altında değil, kitabın arkasında (140 sayfa). Sayfayı oku, dipnota bak derken neredeyse canım çıkacaktı. Ama dipnotlar bir ansiklopedi! Sırf o dipnotlar bile ara ara okunur. Tavsiye edilen bir kitap olarak not ettim.
Keyifli okumalar...
Arap Edebiyatının büyük manzum ve nesir ustası Hariri’nin 50 makame yani hayali bir karakterin başından geçen hayali olaylar anlatılmaktadır. Gezgin, tüccar, iyi niyetli Haris ibni Hemmam ve dalavereci, matrak, şair Ebu Zeyd’in karşılaşmalarından meydana gelen eser, büyük alimlerden Zemahşeri tarafından “altınla yazılacak kadar kıymetli” diye övgüye mazhar olmuştur. Hemmam’ın gittiği her yerde Zeyd’i tanıyamayacak kadar kılıktan kılığa girmiş halde görmek ve onların her karşılaşmasında dostluklarının daha ileri gitmesi, pek sıcak bir akış sağlamakta. Dostunun sırrını her zaman kalbinde saklayan Haris ibni Hemmam, Evu Zeyd’e her defasında dalaverelerini saklayarak yardımcı olmaktadır. Bu iki dostun serüvenini gülümsemeler eşliğinde okuyacaksınız.
makamat-ı haririEdebiyat
edebiyat incileri ile dolu çok sanatsal bir dil ve üslüp ile etkileyici ve sürükleyici bir kitap. kılıktan kılığa giren, çok zeki, kurnaz iyi bir oyuncu, etkileyici bir hatip olan adamın insanların duygularını, inançlarını sözleriyle etkileyerek menfaat sağlaması, insanları kandırması işleniyor. bazen insanların dini duygularını sömürür, dindar biri izlenim verir, insanlardan aldığı paraları içkiye verir. bir olay yada durum yer almaz, her bölümde farklı bir karakter vardır. 10 seneyi aştı okuyalı. tavsiye ederim.
Mağfiret ve Takva Ehli Olmak..Din
Doğu klasikleri arasında yer alan bir eser..Batı klasiklerinden daha çok seviyorum..O kadar kitap araştıran birisi olarak gözümden kaçan ve çok sonraları gözüme ilişip okumayı arzu ettiğim harika bir eser..İnsan hemdin, hem ilimden, hem edebi eserden, hayattan, aileden, arkadaşlıktan, hem yaşanılan coğrafyadan bu eserder faidelenebilir..Beni o çeken ilgilendiren kısmı ise yaşadığı olaylardan ders alma hissiyatıdır ki, deneyim yaşanılarak, bazen hata, bazen doğru, bazende şaşıp kalmaktır..Bana kitabı okurken birazda seyahatname tadı verdi ki, en sevdiğim türlerden birisi..Veciz bir söz üstadın kalemini okumak kadar beni memnun eden çok az durum vardır..Bu kubbede hoş bir seda bırakmak lazım gelir ki eserin sahibi layığıyla yaptığı kaanatindeyim..Her eseri tavsiye etmem lakin bu eseri kesinlikle tavsiye ediyorum...
Zamanının dil alimlerinden Harîrî, 1054 yılında Basra'da doğmuş. Yani Makamat kitabı, bize 1000 yıl öncesinden sesleniyor. Elli farklı anekdot var kitapta. Elli farklı anekdot ama neredeyse hepsinin sonu aynı: Haris ibni Hemmam diyar diyar gezen ve gittiği yerlerdeki sohbet meclislerinde konuşmayı, konuşulanları dinlemeyi seven bir zattır. Gittiği her yerde de Ebu Zeydinissûrucî adında bir dolandırıcıyla karşılaşır. Ebu Zeyd, insanları sömürerek, dinleyenlerinin duygularını kullanıp, çeşitli oyunlarla onları dolandırarak geçimini sağlayan biridir. Bir dolandırıcıdır fakat boş bir adam da değildir. Edebiyat konusunda, meclistekilerden hep üstün bir bilgisi vardır. Haris ibni Hemmam, başlangıçta Ebu Zeyd'in dolandırıcılıklarından şikayet etse de bir noktadan sonra onu yapmaya başladığı numaradan önce tanımaya ve sohbetinden hoşlanmaya başlar. Hatta son hikâyelere doğru öyle bir noktaya gelir ki, Ebu Zeyd'i özlemeye, ondan uzak duramamaya başlar.
Kitaptaki hikâyelerin isimleri, olayın geçtiği yerin adlarıyla verilmiş. Örneğin, ilk hikâye Yemen'in bugün de başkenti olan San'a şehrinde geçtiğinden, "San'âniyye" ismini taşıyor.
Hikâyelerin bir kısmı tamamen Arapçanın dil özellikleriyle ilgili. Çevirmen, buralarda kelime ya da ifadelerin Arapçalarını ve bazı açıklamalar verse de bu hikâyeleri Arapçalarından okumak sanıyorum daha zevkli olacaktı. Kitapta, okuru şaşırtan, bilgilendiren, eğlendiren pek çok satır var. Bunun yanında, okuma zevkini bozan, zaman zaman işkenceye çeviren bir hatalar ordusu da var. Yanlış kelime ya da ifadeler sebebiyle okuma zevki bozulabiliyor. Dahası, metin içinde pek çok son not verilmesine rağmen bazı son notlar ya ilgili yeri açıklamıyor ya da ilgili son not hiç yazılmamış. Son notlar önemli çünkü orada da başka hikâyeler var. 486 sayfalık
İçinde güzel anektodlar bulunduran birbirinden bağımsız elli tane hikayenin bulunduğu ortaçağ Arap toplumundaki inanç ve sosyal yaşamı hikâyelerinde anlatan bir kitap ama içindeki Arapça sözler ve açıklamalar o kadar cok ki kitap sonunda nerdeyse 150 sayfadan fazla notlar ve sözlük kısmı var.
Arap EdebiyatıEdebiyat
"Ah ne olaydı da şu edebiyat memesinden emzirilmeseydim! Beni saran, onun uğursuzluğudur!"
Harîrî'nin Makamat'ı, 12. yy Arap edebiyatının güzel bir örneği. Arapça bilen bir arkadaşım "harika bir eser" olarak tanımlamıştı. Okurken farklı bir dünyanın hikayesini okuduğunuzu anlıyorsunuz. O dünya ki edebiyata, şiire, belagata çöl bedevisinden müderrisine herkes değer veriyor:
"Şiiri, Arap'ın ilim ve edebiyat vasıtası, terbiye ve ahlakın tercümanı yapan Allah'a yemin ederim ki, manası kaybolmamak üzere şiirin üçte birini yağmalamaktan başka bir şey yapmamış."
Suruç'un yıldızı, uydurukçu, mundar herif, yalan ve düzeniyle, deha ve zerafetiyle meşhur, üstad Ebu Zeydinissuruci'nin kah çölde bedevi çadırında kah şehirde bir camii minberinde kah çarşıda pazarda ortaya çıkmaları, dilbazlığı ile eşrafı kendine hayran bırakarak dolandırmasını Haris ibni Hemmam'ın anlatımıyla okuyoruz.
Hariri'nin Makamat'ı gerçekten keyifli bir okuma vadediyor.
Hariri/ Makamat.
Şark İslâm Klasikleri.
Çeviren: Sabri Selsevil.
Hariri (1054- 1122), adı Osman, künyesi Ebu Muhammed, lakabı Hariri'dir. Arap edebiyatının en seçkin simalarından biri olan Hariri, Basra da doğmuş, ipekçilikle uğraştığı için Hariri lakabını almıştır. Döneminin büyük üstatlarından bütün ilimler tahsil etmiş ve hepsinden de büyük bir başarıyla mezun olmuştur. Hariri hayatını edebiyata vakfetmiş, edebiyatın her alanında parmak ısırtan bir kudret göstermiştir.
Hariri'yii dünya çapında şöhrete ulaştıran ise Makamat adlı eseridir. Kitap, hikmet öğretmek, iyi ahlak telkin etme amacıyla yazılmış, 50 makameden meydana gelmektedir. Makame küçük hikaye demektir. Günlük hayatta yaşanabilecek olaylar hikaye edilmektedir. Kitaptaki hikayeler Haris ibni Hemmaö adında bir kahraman tarafından anlatılmaktadır. Kitapta anlatılan hikayeler, yer yer ayetler, hadisler, şiirler ve atasözleri ile süslenmiştir ki bunlar tam yerlerini bulmuş, esere maharetle işlenmişlerdir. Kelime sanatına dair verilen örnekler de birer zeka ürünüdür.
#Kitapşuuruinsanlıkşuurudur.
